جەرگىلىكتى جەرلەردە شىن مانىندە ۇلت بولاشاعىن قالىپتاستىرۋعا تىكەلەي قىزمەت ەتەتىن ءبىلىم وشاقتارىنىڭ ىشىندە ءۇش اۋىسىمدى مەكتەپتەردىڭ احۋالى الاڭداتارلىقتاي. اقمولا وبلىسىندا 11 مەكتەپ ءۇش اۋىسىممەن جۇمىس ىستەيدى. وسى ءبىلىم وشاقتارىنداعى اۋەل باستا 4637 وقۋشىعا شاقتالعان ورىندا بيىلعى وقۋ جىلىندا 14867 وقۋشى قىسىلىپ-قىمتىرىلىپ ءبىلىم الۋدا. ءتىپتى ەسەپتى ورىننان ءۇش ەسەدەن ارتىق وقۋشى ءبىلىم الىپ جاتقان جايلار دا بار. بالا سانى شامادان تىس كوپ ءبىلىم وشاقتارىنداعى جاعداي دابىل قاعارلىق دەڭگەيدە.
الدىمەن وبلىس ورتالىعىندا قالىپتاسىپ وتىرعان احۋال تۋرالى ءسوز ساباقتايتىن بولساق, ءۇش اۋىسىممەن جۇمىس ىستەيتىن مەكتەپتەردىڭ جىلدار بويى قانشاما قيىندىقتى باستان كەشىرىپ وتىرعاندىعىن ايتۋعا ءتيىستىمىز. ورتالىقتاعى №1 ورتا مەكتەپ وتكەن عاسىردىڭ سەكسەنىنشى جىلدارى پايدالانۋعا بەرىلگەن. سول ۋاقىتتان بەرى جاقسى داستۇرلەر قالىپتاسقان, ساپالى ءبىلىم ۇردىستەرىمەن قالا تۇرعىندارىنىڭ قۇرمەتىنە بولەنگەن ءبىلىم وشاعى. مەكتەپ اۋەلدە 419 وقۋشىعا لايىقتالىپ سالىنسا, قازىر مۇندا 1880 وقۋشى ءبىلىم الۋدا. بىلايشا ايتقاندا, ءتورت ەسەدەن جوعارى.
– بالا سانىنىڭ كۇرت كوبەيۋى اۋىل تۇرعىندارىنىڭ وبلىس ورتالىعىنا كوشىپ-قونۋىنان بولىپ وتىر, – دەيدى كوكشەتاۋ قالالىق ءبىلىم ءبولىمىنىڭ باسشىسى بەيبىت ءجۇسىپوۆ, – 2019 جىلى رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن قارجى قاراستىرىلىپ, ءۇش مەكتەپتىڭ جانىنان قوسىمشا عيمارات سالۋ مەجەلەنۋدە. قالاداعى №6 مەكتەپ-ليتسەيى مەن №13 مەكتەپ-گيمنازياعا دا ءدال وسىنداي جاعداي جاسالماق.
ءبىلىم ءبولىمىنىڭ باسشىسى ايتىپ وتىرعان №6 مەكتەبى 462 وقۋشىعا لايىقتالىپ, 1973 جىلى پايدالانۋعا بەرىلسە, قازىر مۇندا 1635 وقۋشى وقيدى. ەندى ءدال وسى مەكتەپتەردەگى جاعدايدى كوز الدىڭىزعا ەلەستەتە بەرىڭىز.
ءبىزدىڭ ويىمىزشا, بۇل دا بۇگىنگى قالىپتاسىپ وتىرعان ماسەلەنى تۇبەگەيلى شەشە المايدى. تىعىرىقتان شىعۋ ءۇشىن وبلىس ورتالىعىندا جاڭا مەكتەپتەر سالۋ كەرەك. بۇل مەكتەپتەردىڭ دەنى جەرگىلىكتى ۇلت تىلىندە ءتالىم-تاربيە بەرەتىن ءبىلىم وشاعى بولعانى ءجون. ءبىلىمنىڭ قارا شاڭىراعى سانالاتىن مالىك عابدۋللين اتىنداعى №3 كوپ تىلدە وقىتاتىن كاسىبي مەكتەپ-گيمنازياسىندا كوپتەگەن وقۋشى قالانىڭ قيانداعى شاعىن اۋداندارىنان كەلىپ وقىپ ءجۇر. ولاردىڭ اراسىندا باستاۋىش سىنىپتىڭ وقۋشىلارى دا بار. قىستىڭ كوزى قىراۋدا قاتىناۋ دا قيىن. ءۇش اۋىسىمدى مەكتەپتەرگە تۇسكەن سالماقتى جەڭىلدەتكەن كەزدە وسى ماسەلەنى ەسكەرگەن دۇرىس.
– وتباسىمىزدا ءۇش كىشكەنتايىمىز بار, – دەيدى قالا تۇرعىنى دينارا نۇرتاشەۆا, – ءبارى دە باستاۋىش سىنىپتاردا وقيدى. تاڭەرتەڭ كىشكەنتايىمىزدى قولىنان جەتەكتەپ اپارساق, ەكىنشىسىن ساعات 11-ءدىڭ كەزىندە جەتكىزۋگە ءتيىستىمىز. ال ءۇشىنشى بالامىز ەكىنشى اۋىسىمدا وقيدى. كىشكەنتاي بالالار بولعان سوڭ جولدان وتە المايدى. ارقايسىسىن اپارىپ, الىپ كەلۋ كەرەك. ءوزىم جۇمىس ىستەيمىن. بار كۇنىم بالا جەتەكتەۋمەن وتەدى. كۇنىمەن قايتا-قايتا جۇمىستان سۇرانا بەرگەن سوڭ قادىرىڭ دە كەتەدى.
№6 مەكتەپ-ليتسەيىنىڭ ديرەكتورى ايشولپان سامباەۆانىڭ ايتۋىنا قاراعاندا, ەڭ باستى قيىندىق ءپان كابينەتتەرىنىڭ جەتىسپەۋشىلىگىندە. قالانىڭ بۇل ايماعىندا كوپقاباتتى ۇيلەردىڭ سالىنۋىنا بايلانىستى بالالاردىڭ دا سانى ارتا تۇسكەن. قازىرگى ءتارتىپ بويىنشا اتا-انالار بالالارىن قاي مەكتەپتە بەرگىسى كەلەتىندەرىن وزدەرى تاڭدايدى. مەكتەپ-ليتسەيدىڭ ءار ءبىلىم جىلىنداعى تابىسى تولىمدى بولعان سوڭ بالالارىن وسىندا بەرۋگە تىلەك بىلدىرۋشىلەر دە كوپ ەكەن.
وقۋشى بالالار سانىنىڭ كۇرت كوبەيۋىنىڭ ءبىر سەبەبى, اۋىل مەن قالا مەكتەپتەرىنىڭ اراسىنداعى ءبىلىم ساپاسى ايىرماشىلىعىنىڭ الشاقتىعىندا. باۋىر ەتى بالالارىنا زامان تالابىنا ساي ءبىلىم بەرگىسى كەلەتىن اتا-انالاردىڭ ءبىر شوعىرى جەتكىنشەكتەرىن قالالىق جەردە وقىتۋعا ۇمتىلۋدا. ءتىپتى كىسىگە كۇنى ءتۇسىپ ەت جاقىن تۋىستارىنىڭ ۇيىنە ورنالاستىرىپ وقىتىپ جاتقاندار دا از ەمەس. بۇل ءۇشىن ارينە, اتا-انالاردى ەشكىم دە كىنالاي الماسا كەرەك. ەندىگى زامان ءىت-تەحنولوگياسىن مەڭگەرگەندەردىكى. وسى جايدى كوزىمەن كورىپ وتىرعان ولار دا ۇرپاعىنىڭ جان-جاقتى ءبىلىم الىپ جەتىلۋىن قالايدى.
استانانىڭ ىرگەسىندەگى تسەلينوگراد اۋدانى كوشىپ كەلىپ قونىستانىپ جاتقان حالىقتىڭ كوپتىگىنەن بىرقاتار الەۋمەتتىك-تۇرمىستىق ماسەلەلەرى قوردالانىپ قالعان جەر. سول ماسەلەلەردىڭ ىشىندە ءبىلىم وشاقتارى دا بار. وقۋشى بالالار دا كوپ. ماسەلەن, وسى اۋدانداعى سەمەنوۆكا №11 نەگىزگى مەكتەبى 70 ورىندىق بولسا, ۇستىمىزدەگى وقۋ جىلىندا 149 وقۋشى ءبىلىم الۋدا. ال قوياندى ورتا مەكتەبى 900 ورىندىق بولسا, وندا 2783 وقۋشى وقيدى. شۇبار اۋىلىنىڭ تۇرعىندارى دا ءدال وسى قيىندىقتى باستان كەشىپ وتىر. وسى ەلدى مەكەندەگى №37 نەگىزگى مەكتەپ بار بولعانى 58 ورىندىق. 1962 جىلى ىرگەسى قالانعان ءبىلىم وشاعىندا قازىر 159 وقۋشى قىسىلىپ-قىمتىرىلىپ ءبىلىم الۋدا. ونى ايتاسىز, قوسشىداعى №2 ورتا مەكتەپ تە ەكى يىعىنان ەنتىگىپ دەمالىپ تۇر. ءبىلىم وشاعى 1200 وقۋشىعا لايىقتالىپ سالىنسا, بۇل جەردە 3534 وقۋشى وقيدى. ال قاجىمۇقان اۋىلىنداعى 1960 جىلى سالىنعان كونە مەكتەپ بار بولعانى 67 ورىندىق بولسا, قازىر وندا 446 وقۋشى وقيدى.
وقۋشىلار مولشەردەن تىم كوپ بولعاننان كەيىن ساپالى ءبىلىم, سانالى تاربيەنىڭ دە اقسايتىندىعى بەلگىلى. جوعارىدا ايتقانىمىزداي, ءپان كابينەتتەرىنىڭ جەتىسپەۋشىلىگى ءوز الدىنا, وزگە پاندەردى تالاپقا ساي وتكىزۋدە قيىندىق تۋاتىنى ايتپاسا دا تۇسىنىكتى. اتا-انالاردىڭ ايتۋىنا قاراعاندا, سپورت زالى دا, اسحانا دا تارلىق ەتەدى.
وبلىستىق ءبىلىم باسقارماسىنىڭ مالىمەتىنە قاراعاندا, 2019-2021 جىلدارى رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن ارنايى قارجى ءبولىنىپ, قوسشى اۋىلىندا 1200 ورىندىق جاڭا مەكتەپ سالۋ مەجەلەنىپ وتىر ەكەن. سونداي-اق شۇبار اۋىلىنداعى 120 ورىندىق مەكتەپ قۇرىلىسىنا دا كەڭەيتۋ ماقساتىندا وزگەرىستەر ەنگىزىلەتىن بولادى. قاجىمۇقان اۋىلىندا 300 ورىندىق جاڭا مەكتەپ سالىنسا, ءۇش اۋىسىمدى مەكتەپتىڭ زارىن كوپتەن بەرى تارتىپ كەلە جاتقان ششۋچينسك قالاسىندا 800 ورىندىق جاڭا مەكتەپ سالىنادى. ءۇمىت وتىن تۇتاتاتىن وسىنداي جوسپارلار بار.
مەجەلەنگەن جوسپار 2021 جىلى جۇزەگە اسقاندا ءبىرشاما جاقسىلىقتىڭ بولارى انىق. ماڭىزدى ماسەلەنى ءماندى ەتىپ, ۋاقىتىن تىم سوزباي شەشۋ ءۇشىن ەگجەي-تەگجەيلى كەشەندى جۇمىس قاجەت.
بايقال ءبايادىل,
«Egemen Qazaqstan»
اقمولا وبلىسى
