قازاقستان • 20 اقپان، 2019

ءۇش اۋىسىمدى مەكتەپ: بۇل – قالا ىرگەسىندەگى اۋىلداردىڭ باستى تۇيتكىلى

257 رەتكورسەتىلدى

ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ­تىڭ «قازاقستاندىقتاردىڭ ءال-اۋ­­قا­تىنىڭ ءوسۋى: تابىس پەن تۇر­مىس ساپاسىن ارتتىرۋ» اتتى جول­داۋىندا ء«بىلىم الۋدىڭ قول­جە­تىم­دىلىگىن ارتتىرۋ ماقساتىمەن وقۋ­شىلارعا ورىن جەتىسپەيتىنى، مەك­تەپ­تەردىڭ ءۇش اۋىسىمدا وقىتۋ جانە اپات جاعدايىندا بولۋ پروبلە­مالارى مەيلىنشە سەزىلىپ وتىرعان وڭىرلەر ءۇشىن ۇكىمەتكە 2019-2021 جىلدارعا ارنال­عان بيۋدجەتتەن قوسىمشا 50 ميل­ليارد تەڭگە قاراستىرۋدى تاپسىرا­مىن» دەپ اتاپ كورسەتىلگەن بولا­تىن.

جەرگىلىكتى جەرلەردە شىن ما­نىندە ۇلت بولاشاعىن قالىپتاس­تىرۋعا تىكە­لەي قىزمەت ەتەتىن ءبىلىم وشاق­تارىنىڭ ىشىندە ءۇش اۋى­سىم­دى مەكتەپتەردىڭ احۋالى الاڭ­داتار­لىقتاي. اقمولا وبلى­سىندا 11 مەكتەپ ءۇش اۋىسىم­مەن جۇمىس ىستەيدى. وسى ءبىلىم وشاق­تار­ىنداعى اۋەل باستا 4637 وقۋشىعا شاقتالعان ورىندا بيىلعى وقۋ جىلىندا 14867 وقۋشى قىسىلىپ-قىمتىرىلىپ ءبىلىم الۋدا. ءتىپتى ەسەپتى ورىننان ءۇش ەسە­دەن ارتىق وقۋشى ءبىلىم الىپ جات­قان جايلار دا بار. بالا سانى شا­مادان تىس كوپ ءبىلىم وشاقتارىنداعى جاعداي دابىل قاعارلىق دەڭگەيدە. 

الدىمەن وبلىس ورتالىعىندا قالىپتاسىپ وتىرعان احۋال تۋرالى ءسوز ساباقتايتىن بولساق، ءۇش اۋى­سىممەن جۇمىس ىستەيتىن مەك­تەپتەردىڭ جىلدار بويى قانشاما قيىن­دىقتى باستان كەشىرىپ وتىر­عاندىعىن ايتۋعا ءتيىستىمىز. ور­تالىقتاعى №1 ورتا مەكتەپ وتكەن عاسىردىڭ سەكسەنىنشى جىلدارى پايدالانۋعا بەرىلگەن. سول ۋا­قىتتان بەرى جاقسى داستۇرلەر قا­لىپتاسقان، ساپالى ءبىلىم ۇردىس­تەرى­مەن قالا تۇرعىندارىنىڭ قۇر­­مەتىنە بولەنگەن ءبىلىم وشاعى. مەك­­تەپ اۋەلدە 419 وقۋشىعا لايىق­­تالىپ سالىنسا، قازىر مۇندا 1880 وقۋشى ءبىلىم الۋدا. بىلايشا ايت­قاندا، ءتورت ەسەدەن جوعارى. 

– بالا سانىنىڭ كۇرت كوبەيۋى اۋىل تۇرعىندارىنىڭ وبلىس ورتالىعىنا كوشىپ-قونۋىنان بولىپ وتىر، – دەيدى كوكشەتاۋ قالالىق ءبىلىم ءبولىمىنىڭ باسشىسى بەيبىت ءجۇسىپوۆ، – 2019 جىلى رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن قارجى قاراستىرىلىپ، ءۇش مەكتەپتىڭ جانىنان قوسىمشا عيمارات سالۋ مەجەلەنۋدە. قالا­دا­عى №6 مەكتەپ-ليتسەيى مەن №13 مەكتەپ-گيمنازياعا دا ءدال وسىنداي جاعداي جاسالماق.

ءبىلىم ءبولىمىنىڭ باسشىسى ايتىپ وتىرعان №6 مەكتەبى 462 وقۋشىعا لايىقتالىپ، 1973 جىلى پايدالانۋعا بەرىلسە، قازىر مۇندا 1635 وقۋشى وقيدى. ەندى ءدال وسى مەكتەپتەردەگى جاعدايدى كوز الدىڭىزعا ەلەستەتە بەرىڭىز. 

ءبىزدىڭ ويىمىزشا، بۇل دا بۇگىنگى قالىپتاسىپ وتىرعان ماسەلەنى تۇبەگەيلى شەشە المايدى. تىعىرىقتان شىعۋ ءۇشىن وبلىس ورتالىعىندا جاڭا مەكتەپتەر سالۋ كەرەك. بۇل مەكتەپتەردىڭ دەنى جەرگىلىكتى ۇلت تىلىندە ءتالىم-تاربيە بەرەتىن ءبىلىم وشاعى بولعانى ءجون. ءبىلىمنىڭ قارا شاڭىراعى سانالاتىن مالىك عابدۋللين اتىنداعى №3 كوپ تىلدە وقىتاتىن كاسىبي مەكتەپ-گيمنازياسىندا كوپتەگەن وقۋشى قالانىڭ قيانداعى شاعىن اۋداندارىنان كەلىپ وقىپ ءجۇر. ولاردىڭ اراسىندا باستاۋىش سىنىپتىڭ وقۋشىلارى دا بار. قىستىڭ كوزى قىراۋدا قاتىناۋ دا قيىن. ءۇش اۋىسىمدى مەكتەپتەرگە تۇسكەن سالماقتى جەڭىلدەتكەن كەزدە وسى ماسەلەنى ەسكەرگەن دۇرىس. 

– وتباسىمىزدا ءۇش كىشكەن­تايى­مىز بار، – دەيدى قالا تۇر­عىنى دينارا نۇرتاشەۆا، – ءبارى دە باستاۋىش سىنىپ­تار­دا وقيدى. تاڭەرتەڭ كىشكەن­تايى­­مىزدى قولىنان جەتەكتەپ اپار­ساق، ەكىنشىسىن ساعات 11-ءدىڭ كەزىن­دە جەتكىزۋگە ءتيىستىمىز. ال ءۇشىنشى بالامىز ەكىنشى اۋىسىمدا وقيدى. كىشكەنتاي بالالار بول­عان سوڭ جولدان وتە المايدى. ارقاي­سىسىن اپارىپ، الىپ كەلۋ كەرەك. ءوزىم جۇمىس ىستەيمىن. بار كۇنىم بالا جەتەكتەۋمەن وتەدى. كۇنىمەن قايتا-قايتا جۇمىستان سۇرانا بەرگەن سوڭ قادىرىڭ دە كەتەدى.

№6 مەكتەپ-ليتسەيىنىڭ ديرەكتورى ايشولپان سامباەۆانىڭ ايتۋىنا قاراعاندا، ەڭ باستى قيىندىق ءپان كابينەتتەرىنىڭ جەتىس­­پەۋشىلىگىندە. قالانىڭ بۇل ايماعىندا كوپقاباتتى ۇي­لەر­­دىڭ سالىنۋىنا بايلانىس­تى بالا­لاردىڭ دا سانى ارتا تۇسكەن. قازىرگى ءتارتىپ بويىنشا اتا-انا­لار بالالارىن قاي مەكتەپتە بەر­گىسى كەلەتىندەرىن وزدەرى تاڭداي­دى. مەكتەپ-ليتسەيدىڭ ءار ءبىلىم جى­لىنداعى تابىسى تولىمدى بولعان سوڭ بالالارىن وسىندا بەرۋگە تىلەك بىلدىرۋشىلەر دە كوپ ەكەن. 

وقۋشى بالالار سانىنىڭ كۇرت كوبەيۋىنىڭ ءبىر سەبەبى، اۋىل مەن قالا مەكتەپتەرىنىڭ اراسىنداعى ءبىلىم ساپاسى ايىرماشىلىعىنىڭ الشاقتىعىندا. باۋىر ەتى بالالارىنا زامان تالابىنا ساي ءبىلىم بەرگىسى كەلەتىن اتا-انالاردىڭ ءبىر شوعىرى جەتكىنشەكتەرىن قالالىق جەردە وقىتۋعا ۇمتىلۋدا. ءتىپتى كىسىگە كۇنى ءتۇسىپ ەت جاقىن تۋىس­تا­رىنىڭ ۇيىنە ورنالاستىرىپ وقىتىپ جاتقاندار دا از ەمەس. بۇل ءۇشىن ارينە، اتا-انالاردى ەشكىم دە كىنالاي الماسا كەرەك. ەندىگى زامان ءىت-تەحنولوگياسىن مەڭگەرگەندەردىكى. وسى جايدى كوزىمەن كورىپ وتىرعان ولار دا ۇرپاعىنىڭ جان-جاقتى ءبىلىم الىپ جەتىلۋىن قالايدى. 

استانانىڭ ىرگەسىندەگى تسە­لي­ن­وگراد اۋدانى كوشىپ كەلىپ قونىس­تانىپ جاتقان حالىقتىڭ كوپتىگىنەن بىرقاتار الەۋمەتتىك-تۇرمىس­تىق ماسەلەلەرى قوردا­لا­نىپ قالعان جەر. سول ماسەلەلەردىڭ ىشىندە ءبىلىم وشاقتارى دا بار. وقۋشى بالالار دا كوپ. ماسەلەن، وسى اۋدانداعى سەمەنوۆكا №11 نەگىزگى مەكتەبى 70 ورىندىق بولسا، ۇستىمىزدەگى وقۋ جىلىندا 149 وقۋشى ءبىلىم الۋدا. ال قوياندى ورتا مەكتەبى 900 ورىندىق بولسا، وندا 2783 وقۋشى وقيدى. شۇبار اۋىلىنىڭ تۇرعىندارى دا ءدال وسى قيىندىقتى باستان كەشىپ وتىر. وسى ەلدى مەكەندەگى №37 نەگىزگى مەكتەپ بار بولعانى 58 ورىندىق. 1962 جىلى ىرگەسى قالانعان ءبىلىم وشاعىندا قازىر 159 وقۋشى قىسىلىپ-قىم­تى­رى­لىپ ءبىلىم الۋدا. ونى ايتاسىز، قوسشىداعى №2 ورتا مەكتەپ تە ەكى يىعىنان ەنتىگىپ دەمالىپ تۇر. ءبىلىم وشاعى 1200 وقۋشىعا لايىقتالىپ سالىنسا، بۇل جەردە 3534 وقۋشى وقيدى. ال قاجىمۇقان اۋىلىنداعى 1960 جىلى سالىنعان كونە مەكتەپ بار بولعانى 67 ورىندىق بولسا، قازىر وندا 446 وقۋشى وقيدى. 

وقۋشىلار مولشەردەن تىم كوپ بولعاننان كەيىن ساپا­لى ءبى­ل­ىم، سانالى تاربيەنىڭ دە اقساي­­تىندىعى بەلگىلى. جوعا­رى­­دا ايت­قانىمىزداي، ءپان كابينەتتەرىنىڭ جەتىسپەۋشىلىگى ءوز الدىنا، وزگە پان­دەردى تالاپقا ساي وتكىزۋدە قيىن­دىق تۋاتىنى ايتپاسا دا تۇ­سىنىك­تى. اتا-انالاردىڭ ايتۋىنا قارا­عاندا، سپورت زالى دا، اسحانا دا تارلىق ەتەدى.  

وبلىستىق ءبىلىم باس­قار­ما­سىنىڭ مالىمەتىنە قارا­عان­دا، 2019-2021 جىلدارى رەس­پۋب­لي­كالىق بيۋدجەتتەن ارنايى قار­جى ءبولىنىپ، قوسشى اۋىلىندا 1200 ورىندىق جاڭا مەكتەپ سالۋ مەجەلەنىپ وتىر ەكەن. سونداي-اق شۇبار اۋىلىنداعى 120 ورىندىق مەكتەپ قۇرىلىسىنا دا كەڭەيتۋ ماقساتىندا وزگەرىستەر ەنگىزىلەتىن بولادى. قاجىمۇقان اۋىلىندا 300 ورىندىق جاڭا مەكتەپ سالىنسا، ءۇش اۋىسىمدى مەكتەپتىڭ زارىن كوپتەن بەرى تارتىپ كەلە جاتقان ششۋچينسك قالاسىندا 800 ورىندىق جاڭا مەكتەپ سالىنادى. ءۇمىت وتىن تۇتاتاتىن وسىنداي جوس­پارلار بار. 

مەجەلەنگەن جوسپار 2021 جىلى جۇزەگە اسقاندا ءبىرشاما جاقسىلىقتىڭ بولارى انىق. ماڭىزدى ماسەلەنى ءماندى ەتىپ، ۋاقىتىن تىم سوزباي شەشۋ ءۇشىن ەگجەي-تەگجەيلى كەشەندى جۇمىس قاجەت. 

بايقال ءبايادىل،

«Egemen Qazaqstan» 

اقمولا وبلىسى

سوڭعى جاڭالىقتار

اپتاپ ىستىقتا قالاي قورعانامىز؟

ايماقتار • بۇگىن، 14:57

اقمولادا جولدار جوندەلەدى

ايماقتار • بۇگىن، 09:12

ەسىلدە 45 وتباسى باسپانالى بولادى

ايماقتار • بۇگىن، 09:10

«قازارحيۆ» باسقارماسى قاجەت

رۋحانيات • بۇگىن، 08:10

كاكا «قايراتپەن» بىرگە

سپورت • بۇگىن، 08:04

مامىق-ماۋسىم

رۋحانيات • بۇگىن، 07:57

زاڭدى قايتا قاراۋ كەرەك

ساياسات • بۇگىن، 07:48

ماڭىزدى شەشىم

پىكىر • بۇگىن، 07:43

ۇڭگىر (ۇشتاعان)

ادەبيەت • بۇگىن، 07:17

«وقىعان ازاماتتىڭ» دەرتى...

ادەبيەت • بۇگىن، 07:15

تاريحتىڭ تاعىلىمىنا تاعزىم

تاريح • بۇگىن، 07:07

ترامپ بۋنكەرگە تىعىلدى

الەم • بۇگىن، 06:57

ۇقساس جاڭالىقتار