ول 1938 جىلى ورال قالاسىنداعى مالدارىگەرلىك تەحنيكۋمدى اياقتاعان سوڭ وقۋىن ودان ءارى جالعاستىرىپ, لەنينگراد زووتەحنيكالىق ينستيتۋتىنا ءتۇسىپ, جوعارى ءبىلىم الادى. ءسويتىپ 1941 جىلدىڭ 22 ماۋسىم كۇنى سوعىس باستالعان كەزدە زووتەحنيك ماماندىعىن الىپ, ەلگە ورالادى. سۇڭعات ايماعامبەتوۆتىڭ ايتۋىنشا, بۇل كەزەڭدە «جاۋ جاعادان العاندا, ءبورى ەتەكتەن» دەگەندەي, ەل ىشىندەگى ۇلكەندى-كىشىلى شارۋاشىلىقتار يەسىزدىككە ۇشىراپ, كۇردەلى جاعدايلار قالىپتاسىپتى.
مايدان بار جەردە تىل بولماي قالمايدى. سول كەزەڭدە تىلدا اتقارىلاتىن جۇمىستاردى ءجىتى ءارى جان-جاقتى ۇيىمداستىرۋ, مايداندى ازىق-ت ۇلىكپەن جانە جىلى كيىمدەرمەن قامتۋ ءۇشىن كوزى اشىق, كوكىرەگى وياۋ ءارى ۇيىمداستىرۋ قارىم-قابىلەتى مول ازاماتتار توبى كسرو قورعانىس حالكومى ي.ۆ.ءستاليننىڭ بۇيرىعى بويىنشا برونمەن قالدىرىلعان. «ەگەمەننىڭ» قۇرداسى سول كەزدەگى جاس تا جىگەرلى جان لەنينگراد زووتەحنيكالىق ينستيتۋتىنىڭ تۇلەگى سۇڭعات ايماعامبەتوۆ سول قاتاردا بولىپتى.
− مەن بۇل كەزدە كسرو اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترلىگىنە قاراستى ارنايى جاساقتالعان قۇرىلىمدىق جۇيەدە قىزمەت اتقاردىم. ءبىز وسى ارقىلى مايدان مۇقتاجدارىن وتەۋ ءۇشىن اۋىل شارۋاشىلىعىنىڭ جاي-كۇيى ولقى تۇسپەۋىنە كوپ كۇش-جىگەر جۇمسادىق. وسى باعىتتا مامانداندىرىلعان ارنايى وقۋ ورنىندا اسكەري ماقساتتارعا قاجەتتى ءىس-شارالار اتقارىلدى. ءبىز ءوزىمىزدىڭ باستى قىزمەتىمىزگە قوسا اسكەري كوميسسارياتتارعا كومەك كورسەتۋ ءۇشىن سوعىس جىلدارى كەزىندە جاۋ بەكىنىستەرىن جويۋعا قولدانىلاتىن ۇشاقتار جاساۋعا قاجەتتى قاراجات جيناۋ مەن مايدانعا جىلى كيىمدەر جونەلتۋ جۇمىستارىنا دا تىكەلەي ارالاسىپ وتىردىق, − دەيدى قادىرمەندى قاريا.
سۇراپىل جىلداردا سۇيەكتەن وتكىزە جازىلعان ءسوزدىڭ سالماعى اۋىر ءارى ادامنىڭ ىشكى جان دۇنيەسىنە تيگىزەتىن اسەرى مول بولاتىن. سول كەزدە ءبىز كۇندەلىكتى ىسىمىزگە قاجەتتى باعىت-باعداردى العاشقىدا «ەڭبەكشى قازاق», كەيىننەن «سوتسياليستىك قازاقستان» اتانعان گازەتتەن تاباتىنبىز. «سوتسياليستىك قازاقستاننىڭ» ءسوز سەمسەرى جاۋعا اتىلعان وقتان ءبىر مىسقال كەم بولعان جوق. تىلدىڭ جاي-كۇيىنە قوسا, باس گازەتىمىزدىڭ بەتىندە مايدانداعى قازاقستاندىق جاۋىنگەرلەردىڭ ەرلىكتەرى ولارعا ء«جۇز جاساعان جۇرەكتەن» دەپ اتالاتىن جامبىلدىڭ جازعان حاتى قانشاما جۇرەكتەرگە وت پەن وشپەس رۋح بەرگەنىن قالايشا ايتپاي تۇرا الامىن دەپ اعىنان جارىلدى ءجۇز جاساعان جان. بۇدان سوڭ ول ارنايى مامانداندىرىلعان وقۋ ورنى الدىنا قويعان ماقساتىن تولىق ورىنداعاننان كەيىن 1951 جىلى تاراتىلعانىن ايتىپ بەردى. الايدا, سۇڭعات ايماعامبەتوۆكە جاۋاپتى قىزمەتتەر ءتىزىمى تاپسىرىلىپ, اۋداندىق پارتيا كوميتەتىنىڭ حاتشىسى, تەرريتوريالىق وندىرىستىك باسقارمانىڭ باسشىسى بولىپ ىستەيدى.
كەيىن ماسكەۋدەگى سكريابين اتىنداعى مالدارىگەرلىك اكادەمياسى جانىنداعى پەداگوگيكالىق فاكۋلتەتتى سىرتتاي اياقتاعان س.ايماعامبەتوۆ ۇزاق جىلدار بويى ورال اۋىل شارۋاشىلىعى تەحنيكۋمىنىڭ ديرەكتورى بولىپ قىزمەت جاساعان كەزى دە ونىڭ عيبراتتى عۇمىرىن تولىقتىرا تۇسەدى. سۇڭعات اعانىڭ باسشىلىعىمەن وسى ۋاقىت ارالىعىندا ۇلكەن ىستەر تىندىرىلىپ, وقۋ كورپۋستارى مەن جاتاقحانالار, اسحانا بوي كوتەرگەنى بولەك ءبىر اڭگىمەنىڭ ەنشىسى.
− 1991 جىلدىڭ 16 جەلتوقسان كۇنى «مىڭ ءولىپ, مىڭ تىرىلگەن» حالقىمىز ءوز تاۋەلسىزدىگىن جاريالاعان كەزدە مەن جەتپىس ءۇش جاسقا اياق باسقان ەدىم. بۇل كەز التىنشى مۇشەلگە قاراي اۋىسقان كەزىمە تۇسپا-تۇس كەلەدى. سول كەزدە گازەت اتاۋى العىشقىدا «ەگەمەندى قازاقستان» دەپ اتالىپ, كوپ كەشىكپەي «ەگەمەن قازاقستان» دەگەن اتاۋى تۇراقتى تۇردە بەكىدى. قازىرگى كەزدە ەلىمىزدىڭ ەگەمەندىگىنىڭ وتىز جىلدىق بەدەرلى بەلەسى دە كۇن ساناپ جاقىنداپ كەلەدى. وسى ارادا مەن «ەگەمەنىمنىڭ» ەگەمەندىگىمىزدىڭ شەجىرەسىن ءتۇپ-تۇقيانىمەن تۇگەندەي بىلگەن, وعان جەتۋ جولىنداعى اتا-بابالارىمىزدىڭ توككەن تەرى مەن اققان قانىنىڭ قادىر-قاسيەتىن ۇعىندىرا العان باسىلىم رەتىندە دە قاستەر تۇتاتىنىمدى ايتقىم كەلەدى, − دەدى بۇدان ءارى س.ايماعامبەتوۆ.
مىنە, «ەگەمەن قازاقستاننىڭ» قۇرداسى, ۇزاق عۇمىرىنا ادالدىقتى, ادامدىق پەن ار تازالىعىن سەرىك ەتە بىلگەن جانى جايساڭ جان سۇڭعات ايماعامبەتوۆ وسىلايشا تولعانادى. ول بۇگىنگى كەزدە ۇلدارى مەن كەلىندەرىنىڭ جانە نەمەرەلەرى مەن شوبەرەلەرىنىڭ ورتاسىندا وتىرعان باقىتتى جان. «ەگەمەن» – مەنىڭ قۇرداسىم, ۇزاق جىلداردان بەرى بىرگە كەلە جاتقان سىرلاسىم ءارى سەرىگىم, دەيدى ول.
ءسوزىمىزدى تۇيىندەر تۇستا بۇگىنگى اڭگىمەمىزگە قوسا ايتا كەتەرلىك تاعى ءبىر جايت, سۇڭعات ايماعامبەتوۆتىڭ ەسىمى «قازاق جەرىنىڭ زيالى ازاماتتارى» اتتى رەسپۋبليكا بويىنشا قۇراستىرىلعان عۇمىرنامالىق جيناقتىڭ باسىن باستاپ تۇرعانى دەر ەدىك. بۇعان ەلىمىزدەگى ۇلى وتان سوعىسى مەن ەڭبەك ارداگەرلەرى, كورنەكتى مەملەكەت جانە قوعام قايراتكەرلەرى ءارى حالقىمىزدىڭ قۇرمەتى مەن ابىرويىنا بولەنگەن ازاماتتاردىڭ ەسىمدەرى ەنگىزىلگەن.
تەمىر قۇسايىن,
«Egemen Qazaqstan»
