دارىگەرلەردىڭ ءوزىن وقىتاتىن وقۋ ورنى
بەيسەنبى, 26 ءساۋىر 2012 6:43
نەگىزىن وسىدان جارتى عاسىر بۇرىن سالعان الماتى مەملەكەتتىك دارىگەرلەر ءبىلىمىن جەتىلدىرۋ ينستيتۋتى – مەديتسينانىڭ ءار ءتۇرلى سالاسىنداعى ءدارىگەرلەرگە ديپلومنان كەيىنگى وقىتۋ قىزمەتىن كورسەتەتىن, ءتيىمدى بىرلەسكەن مەنەدجمەنت جۇيەسى بار, الدىڭعى قاتارلى ادىستەر مەن تەحنولوگيالاردىڭ تيىمدىلىگىن قامتاماسىز ەتەتىن, باسەكەگە قابىلەتتى ماماندار دايارلايتىن, دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنىڭ كادرلار رەسۋرسىن ۇزدىكسىز كاسىبي دامىتۋدى قامتاماسىز ەتەتىن بىردەن ءبىر مەكەمە. بۇگىن الماتىداعى «عىلىم ورداسىندا» دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگىنىڭ,
بەيسەنبى, 26 ءساۋىر 2012 6:43
نەگىزىن وسىدان جارتى عاسىر بۇرىن سالعان الماتى مەملەكەتتىك دارىگەرلەر ءبىلىمىن جەتىلدىرۋ ينستيتۋتى – مەديتسينانىڭ ءار ءتۇرلى سالاسىنداعى ءدارىگەرلەرگە ديپلومنان كەيىنگى وقىتۋ قىزمەتىن كورسەتەتىن, ءتيىمدى بىرلەسكەن مەنەدجمەنت جۇيەسى بار, الدىڭعى قاتارلى ادىستەر مەن تەحنولوگيالاردىڭ تيىمدىلىگىن قامتاماسىز ەتەتىن, باسەكەگە قابىلەتتى ماماندار دايارلايتىن, دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنىڭ كادرلار رەسۋرسىن ۇزدىكسىز كاسىبي دامىتۋدى قامتاماسىز ەتەتىن بىردەن ءبىر مەكەمە. بۇگىن الماتىداعى «عىلىم ورداسىندا» دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگىنىڭ, الماتى مەملەكەتتىك ءدارىگەرلەر ءبىلىمىن جەتىلدىرۋ ينستيتۋتى مەن يننوۆاتسيالىق وقىتۋ كونسورتسيۋمىنىڭ ۇيىمداستىرۋىمەن, مەملەكەتتىك ەمەس ۇيىمداردىڭ جانە مەديتسينالىق كاسىبي قاۋىمداستىقتاردىڭ قولداۋىمەن «دەنساۋلىق بارشاعا: الدىن الۋ, ەمدەۋ, وڭالتۋ» اتتى حالىقارالىق كونگرەسس وتەدى. مىنە, وسى اۋقىمدى دا القالى جيىن قارساڭىندا الماتى مەملەكەتتىك دارىگەرلەر ءبىلىمىن جەتىلدىرۋ ينستيتۋتىنىڭ رەكتورى, مەديتسينا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور ۆاليحان احمەتوۆكە جولىعىپ, وتكىزىلەتىن اتالمىش ءىس-شارا, سونداي-اق ينستيتۋتتىڭ بۇگىنگى-تىنىس تىرشىلىگى جايىندا اڭگىمەلەسۋدىڭ ءساتى تۇسكەن ەدى…
– ۆاليحان يسا ۇلى, اۋەلى اڭگىمە اۋانىن الماتىدا 26-28 ءساۋىر ارالىعىندا وتەتىن حالىقارالىق دارەجەدەگى ۇلكەن جيىننىڭ ماقساتىنا, ونداعى كوتەرىلەتىن ماسەلەلەرگە بۇرساڭىز…
– ارينە, دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگىنىڭ قولداۋىمەن وتكەلى وتىرعان كونگرەستىڭ باستى ماقساتىنىڭ ءوزى دارىگەرلەردىڭ حالىقارالىق دەڭگەيدە تاجىريبە الماسۋىنا, الەم مەديتسيناسىنىڭ وزىق تەحنيكاسى مەن تەحنولوگياسىن باعامداپ, ءبىزدىڭ ماماندارىمىزدىڭ ۇيرەنۋىنە قولداۋ كورسەتۋ. ويتكەنى, مەملەكەت باسشىسىنىڭ بيىلعى جولداۋى مەن قر-نىڭ دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىن دامىتۋدىڭ 2011-2015 جىلدارعا ارنالعان «سالاماتتى قازاقستان» مەملەكەتتiك باعدارلاماسىنىڭ ماقساتتارىنا جەتۋ – ءبىلىم بەرۋ باعدارلامالارىن ىسكە اسىرۋ ارقىلى مامانداردى دايارلاۋ دەڭگەيىنە تىكەلەي بايلانىستى. سوندىقتان دا كونگرەسس جۇمىسى دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسى ماماندارىنىڭ كادرلىق رەسۋرستارىن دامىتۋ, الەۋمەتتىك باعدارلى العاشقى مەديتسينالىق-سانيتارلىق كومەكتىڭ دامۋىنا نەگىزدەلگەن ءتيىمدى دەنساۋلىق ساقتاۋ جۇيەسىن قالىپتاستىرۋ جونىندە ۇسىنىستار ازىرلەۋگە باعىتتالىپ وتىر.
– قاتىسۋشىلاردىڭ سانى قانشا؟ قاي مەملەكەتتەردەن قوناقتار كەلەدى دەپ كۇتىلۋدە؟
– قوعامدىق دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسى جانە كلينيكالىق مەديتسينا ماسەلەلەرىن تالقىلاۋعا ەلىمىزدىڭ بارلىق وڭىرلەرىنەن 1000-نان استام جەتەكشى ماماندار, پراكتيكالىق دارىگەرلەر, دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنىڭ ۇيىمداستىرۋشىلارى, عىلىمي جانە پەداگوگيكالىق قىزمەتكەرلەر قاتىسادى. اتالمىش شاراعا الىس-جاقىن شەتەلدەردەن 17 مەملەكەت وكىلدەرى قاتىساتىنى بەلگىلى بولىپ وتىر. كونگرەسس شەڭبەرىندە الىس شەتەلدەردەن (اقش, يتاليا, فرانتسيا, شۆەتسيا, يزرايل, گەرمانيا, جاپونيا, چەحيا, پولشا, ليتۆا, لاتۆيا جانە ت.ب.) جانە تمد ەلدەرىنەن (رەسەي, بەلارۋس, ۋكراينا, وزبەكستان, قىرعىزستان, تاجىكستان جانە ت.ب.) كەلگەن بەلگىلى عالىمداردىڭ باياندامالارى مەن دارىستەرى جوسپارلانۋدا. العاشقى مەديتسينالىق-سانيتارلىق كومەكتىڭ باستى باعىتتارى بويىنشا مامانداردى وقىتۋ تۋرالى 11 تاقىرىپتىق, سالالىق شەبەرلىك كلاستارى, سونىمەن قاتار سيمپوزيۋمدار وتەدى. ءسويتىپ, كونگرەسس پراكتيكالىق دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنا وزىق تەحنولوگيالار مەن قازىرگى زامانعى ءبىلىم بەرۋ ترانسفەرتى ءۇشىن قولايلى الاڭعا اينالماق.
– تاۋەلسىزدىكتىڭ ارقاسىندا قازىر شەتەلمەن ارىپتەستىك بايلانىس جاساۋعا جول اشىلىپ, الەمدىك مەديتسيناداعى بولىپ جاتقان جاڭالىقتاردى دەر كەزىندە ءبىلىپ, حاباردار بولۋدامىز. ەندەشە, بۇگىنگىدەي مەديتسينانىڭ جىل ساناپ ەمەس, كۇن ساناپ دامىپ وتىرعان ۋاقىتىندا ينستيتۋتتىڭ ماتەريالدىق-تەحنيكالىق جابدىقتارى, كلينيكالىق بازالارى سوعان ساي ما؟ تاجىريبە الماسۋ جاعى قالاي شەشىلگەن؟
– ينستيتۋت كافەدرالارىنىڭ كلينيكالىق بازالارى – زاماناۋي دەڭگەيدە دياگنوستيكالىق, ەمدەۋ قاعيدالارىن يگەرۋگە ءمۇمكىندىك بەرەتىن جانە زاماناۋي مەديتسينالىق جابدىقتارمەن جابدىقتالعان 33 جەتەكشى كلينيكالىق اۋرۋحانالار, عىلىمي جانە ەمدەۋ-دياگنوستيكالىق ورتالىقتار بولىپ تابىلادى. ال تاجىريبە الماسۋ تۇراقتى تۇردە جۇرگىزىلەدى. ءبىزدىڭ الارىمىز دا, وزگە ەلدەن كەلگەن ماماندارعا بەرەرىمىز دە بار. ماسەلەن, تاجىريبە الماسۋ ماقساتىندا بىزگە رەسەيدەن, ۋكراينادان, قىرعىزستان مەن تاجىكستاننان, بەلورۋسيادان ارىپتەستەرىمىز كەلىپ تۇرادى. ءتىپتى, ەۋروپا ماماندارى دا وزدەرى وندىرگەن اپپاراتتاردىڭ كەيبىر قوسىمشا قولدانۋ تاسىلدەرىن بىزدەن ۇيرەنەتىن كەزدەرى بولادى. ماسەلەن, رەنتگەن اپپاراتىمەن كۇيدىرىپ, تامىردىڭ جاعدايىن جاقسارتۋ بىزدە قالىپتاسقان قوسالقى تاسىلدەردىڭ ءبىرى. نەمىس دارىگەرلەرى وسى ءتاسىلدى ارنايى ءبىزدىڭ ينستيتۋتقا كەلىپ مەڭگەردى.
ءبىزدىڭ وقىتۋشى-دارىگەرلەرىمىز دامىعان ەلدەرگە بارىپ, ءبىلىمىن جەتىلدىرىپ, تاجىريبە الماسادى. وتكەن جىلى وسى ماقساتتا 50 وقىتۋشى شەتەلگە ءىس-ساپارمەن بارىپ قايتتى. سونداي-اق, ينستيتۋت قابىرعاسىندا كافەدراارالىق تاجىريبە الماسۋلار ءوتىپ تۇرادى. ءداستۇرلى شارا بارىسىندا ءتيىمدى دەگەن تاسىلدەر ساراپقا سالىنىپ, وقۋ-ۇيرەتۋ ساباقتارى دا جۇزەگە اسىرىلادى. ەگەر دە شەتەلدەن مامان شاقىرۋ مەن «شەبەرلىك ساباعىن» ۇيىمداستىرۋ ماسەلەسى ءبىر جۇيەگە قويىلىپ, ارنايى بۇل شارۋا قولعا الىنسا, شەتەلگە بارىپ تاجىريبە الماسۋشىلار قاتارى ازايادى دەپ بىلەمىن.
ينستيتۋتتىڭ استاناداعى بولىمشەسى ۇلتتىق حولدينگ نەگىزىندە مەديتسينا مەكەمەلەرىمەن تىعىز قارىم-قاتىناستا ەكەنىن ايتا كەتۋ ءجون. حولدينگ قۇرامىنداعى مەديتسينالىق مەكەمەلەردىڭ دۇنيەجۇزىلىك دەڭگەيدەگى تەحنيكا مەن ءادىس-تاسىلدەردىڭ جالپى ەل يگىلىگىنە اينالۋى – دارىگەرلەر ءبىلىمىن جەتىلدىرۋ ينستيتۋتىنىڭ ءوزىنىڭ دە, استاناداعى بولىمشەسىنىڭ دە ۇدايى نازارىندا.
– بۇگىندە دارىگەرلەردىڭ ءبىلىمىن جەتىلدىرىپ, بىلىكتىلىگىن ارتتىراتىن وقۋ مەرزىمى قانشا ۋاقىتقا بەلگىلەنگەن؟
– بۇرىن اق حالاتتى ابزال جاندار الماتى مەملەكەتتىك دارىگەرلەر ءبىلىمىن جەتىلدىرۋ ينستيتۋتىنا 5 جىلدا ءبىر كەلىپ, دايارلاۋ كۋرستارىنان وتەتىن. دارىگەرلەر بىلىكتىلىگىن ارتتىرۋ ماسەلەسى سونىمەن ءبىتىپ, كەلەسى 5 جىلعا دەيىن, مامانداردىڭ ءبىلىم دەڭگەيى ساراپقا سالىنبايتىن. قازىر ول «داۋرەن» ءوتتى. بۇگىنگى زامان تالابى مەديتسينا قىزمەتكەرلەرىنە وتە ۇلكەن جاۋاپكەرشىلىك اكەلىپ وتىر. كۇندەلىكتى ومىرىمىزدە عىلىم مەن تەحنيكا دامىعان تۇستا مەديتسينا سالاسىن ودان ءارى جەتىلدىرۋدە جاڭا مۇمكىندىكتەر تۋدا. سوندىقتان ءبىزدىڭ دارىگەرلەر ول جاڭالىقتان قالماي, ەلىمىزدىڭ دەنساۋلىق سالاسىن جاقسارتۋ ماقساتىندا ۇزدىكسىز ءبىلىم الۋى مىندەتتى. جاڭا جۇيە بويىنشا, قازىرگى تاڭدا دارىگەرلەر 5 جىلدا ءبىر رەت مىندەتتى تۇردە ەمتيحان تاپسىرىپ, سول ارالىقتا ءوز قىزمەتىن جالعاستىرا ءجۇرىپ «بىرلىك», «نەگىزگى بىرلىك», «قوسىمشا بىرلىك» الۋعا مىندەتتەلدى. اشىپ ايتار بولساق, «نەگىزگى بىرلىككە» بىلىكتىلىگىن ارتتىرۋ ماقساتىندا كۋرستاردا ءبىلىم الۋ قاجەت بولسا, «قوسىمشا بىرلىككە» ءوز سالاسىنا قاتىستى سيمپوزيۋم نەمەسە كونفەرەنتسيا سىندى جيىندارعا اتسالىسىپ, بايانداما جاساۋ مەن بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىنا ماقالا جاريالاۋ شارت. وسى اتالمىش شارالار جۇزەگە اسىرىلعاندا عانا «بىرلىك» ەسەپتەلەدى.
– وقىتۋ قىزمەتىنە توقتالساڭىز…
– ينستيتۋتتا 3 فاكۋلتەت بار. ولار – حيرۋرگيالىق, تەراپيالىق پاندەر, سونداي-اق قوعامدىق دەنساۋلىق ساقتاۋ فاكۋلتەتى. وقۋ ءۇردىسىن 32 كافەدرا مەن 22 كۋرس قامتاماسىز ەتەدى. قازىر ينتەگراتسيالانعان جۇيە بويىنشا وقىتامىز. بۇل – دارىگەر تەك ءوزى ماماندانعان سالا بويىنشا ءبىلىمىن جەتىلدىرىپ قانا قويماي, مەديتسينانىڭ باسقا دا سالالارىنان ماعلۇمات الادى دەگەن ءسوز. ايتالىق, بۇرىن تەراپەۆت-دارىگەر تەك تەراپيا بويىنشا قايتا دايارلىقتان وتسە, جاڭا باعدارلاما بويىنشا تىڭداۋشى وسىنداعى بارلىق ماماندىق بويىنشا دارىسكە قاتىسادى.
– ۆاليحان يسا ۇلى, ينستيتۋت شارۋاشىلىق جۇرگىزۋ قۇقىنداعى رەسپۋبليكالىق مەملەكەتتىك كاسىپورىن بولىپ تابىلادى. دارىگەرلەردىڭ ءوزىن وقىتاتىن عالىمداردىڭ ەڭبەكاقىلارىن تولەۋ قالاي شەشىلگەن؟ «ىنتالاندىرۋ كوەفيتسيەنتى» قوسىلدى دەپ ەستىدىك…
– ءبىزدىڭ شارۋاشىلىق جۇرگىزۋ قۇقىعىمىز قىزمەتكەرلەردىڭ ەڭبەگىنە قاراي اقى تولەۋ ساياساتىن جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن قارالاتىن شارا. بارشاعا بەلگىلى, بۇرىندارى ەڭبەكاقى مەملەكەتتىك مەكەمە اتاۋلىدا لاۋىزىمى بىردەي قىزمەتكەرلەرگە ارتىق-كەمسىز ءبىر كولەمدە تولەنەتىن. ماسەلەن, ءبىرىنشى ساناتتى 10 تەرەپەۆت-دارىگەر 40 مىڭ تەڭگە كولەمىندە بىردەي جالاقى الاتىن. «شارۋاشىلىق جۇرگىزۋ قۇقىنداعى مەكەمە» مارتەبەسىنىڭ ارقاسىندا مۇنداي اسىرە تەڭگەرمەشىلىكتەن ءۇزىلدى-كەسىلدى باس تارتتىق.
دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگى ءدارىگەرلەردىڭ بىلىكتىلىگىن جەتىلدىرۋ ماقساتىندا اۋقىمدى جۇمىس جۇرگىزىپ كەلەدى. ماسەلەن, بۇگىندە العاشقى دارىگەرلىك كومەك كورسەتۋ سالاسىنداعى قىزمەتكەرلەرگە «ىنتالاندىرۋ كوەفيتسيەنتى» قوسىلىپ, ەڭبەكاقىلارى ءبىرشاما كوتەرىلدى. وسى قاراجات ەسەبىنەن دارىگەرلەر ەندىگى جەردە بىلىمدەرىن تولىققاندى نىعايتۋ مۇمكىندىگىنە يە بولدى.
– اڭگىمەڭىزگە راحمەت.
اڭگىمەلەسكەن گۇلزەينەپ سادىرقىزى.
