ماسەلەن, ديماش قۇدايبەرگەن ەسىمىن تورتكۇل دۇنيەگە ءماشھۇر ەتكەن قىتايدىڭ ايگىلى «I am a singer» جوباسى كەزىندەگى جۋرناليست ەرتاي ءنۇسىپجانوۆ پەن ءانشىنىڭ بۇرىنعى پروديۋسەرى الپامىس ءشارىموۆتىڭ اراسىنداعى شيەلەنىستى جاعداي كوپتىڭ ەسىنەن ۇمىتىلا قويعان جوق. سول سەكىلدى كانن كينوفەستيۆالىنە دەيىن ەسىمى اۋىزعا الىنباعان اكتريسا سامال ەسلياموۆانىڭ دا «ۇزدىك اكتريسا» اتانعاننان كەيىنگى قولپاشتاۋشىلارى مەن اتاعىنا ءوزىن قاتىستى سانايتىنداردىڭ قاتارى كۇرت ارتتى. ونى ايتاسىز, ءتىپتى كەيبىر ەتى ءتىرى ۇيىمداستىرۋشىلار وڭتايىنا كەلگەن وبەكتىسىنىڭ جەڭىس تۇعىرىنا كوتەرىلگەنگە دەيىنگى ءومىربايان, ءجۇرىپ وتكەن سوقپاعىمەن تانىس بولماسا دا, ءوزىن سول ونەرپازدىڭ «پروديۋسەرى», «جولىن اشقان ۇستازىمىن» دەپ باتىل تانىستىرا بەرەتىن جاعدايلار دا جاس تالانتتاردىڭ قوعامداعى قورعانسىز كۇيىن اشكەرەلەپ بەرىپ تۇرعانداي. تۋرا وسىنداي جايت 2019 جىلدىڭ 6 اقپانىندا «قازاقستان» ۇتا-نىڭ «تاڭشولپان» باعدارلاماسىنا قوناق رەتىندە قاتىسقان جاس پيانيست نۇرسۇلتان ومارعازين مەن ءوزىن مۋزىكانتتىڭ پروديۋسەرىمىن دەپ تانىستىرعان كومپوزيتور ەرجان ارزىقۇلوۆتىڭ ورتاسىنداعى تۇسىنبەۋشىلىكتەن دە ايقىن كورىندى. تىكەلەي ەفيردەن كەيىن جاعدايدىڭ ءمان-جايىن ۇقپاي اڭتارىلىپ قالعان نۇرسۇلتاننىڭ اناسى كەربەز ومارعازينا مەن ا.جۇبانوۆ اتىنداعى مۋزىكالىق مەكتەپتەگى ۇستازدارىنىڭ وسى ورايدا ايتار ءۋاجى جەتەرلىك.
– قىزمەتىم استانا قالاسىندا بولعاندىقتان, ەكى بالام دا الماتىداعى احمەت جۇبانوۆ اتىنداعى مۋزىكا مەكتەبىنىڭ ينتەرناتىندا جاتىپ وقيدى. تۇڭعىشىم نۇرسۇلتان «فورتەپيانو» بويىنشا ماماندانىپ جاتسا, كىشى ۇلىم «سكريپكا» سىنىبىندا ءتالىم الۋدا. جاس تا بولسا نۇرسۇلتاننىڭ مۋزىكا سالاسىنداعى جەتىستىگى جەتەرلىك. حالىقارالىق بايقاۋلاردىڭ بىرنەشە مارتە جەڭىمپازى.
وتكەن جىلى سانكت-پەتەربۋرگ قالاسىندا وتكەن VI حالىقارالىق مادەني فورۋمنىڭ سالتاناتتى اشىلۋىندا رەسەي پرەزيدەنتى ۆلاديمير ءپۋتيننىڭ الدىندا ونەر كورسەتتى. تاۋەلسىزدىك كۇنىنە ارنالعان كونتسەرتتە ەلباسى دا نۇرسۇلتاننىڭ ونەرىن جوعارى باعالاپ, كەيىن جۋرناليستەرگە بەرگەن سۇحباتىندا ارنايى توقتالىپ ءوتتى. وسىدان كەيىن بالاممەن بىرلەسە جۇمىس ىستەۋگە نيەتتى ادامداردىڭ قاتارى كوبەيە ءتۇستى. سونىڭ ءبىرى – ەرجان ارزىقۇلوۆ. مەكتەپكە بارىپ, ۇستازدارعا ءوزىن «تاڭشولپان» باعدارلاماسىنىڭ ءجۋرناليسىمىن دەپ تانىستىرعان ول, نۇرسۇلتانمەن بىرگە داستان سەرىكبول ۇلى دەگەن دومبىراشىنى دا باعدارلاماعا ەرتىپ اپارادى. ال ەفيرگە بارعاندا جۇرگىزۋشىلەر ەرجاندى بالالاردىڭ پروديۋسەرى دەپ تانىستىرادى. ال ول بولسا ايتىلعان اقپاراتتى جوققا شىعارماي, كەرىسىنشە جىگىتتەردى جاستايىنان ءوزى باپتاپ, باۋلىعانداي اڭگىمە ايتىپ, جۋرناليستەر قويعان سۇراققا دا اسا سەنىمدى جاۋاپ بەرىپتى.
پروديۋسەر ادام ءوز ءونىمىنىڭ بارلىق شىعىنىن موينىنا الىپ, ءىرى جوبالاردى جۇزەگە اسىرسا كەرەك-ءتى. بىراق جەكە ءوز باسىم بۇل ادامدى ەفيردەن العاش رەت كوردىم. مەن بىلەتىن نۇرسۇلتاننىڭ ءبىر-اق ۇستازى بار. ول جاسى 70-تەن اسقان كاسىبي مىقتى مامان – گالينا مەلكوۆا دەگەن كىسى. 5 جىل بويى تىڭعىلىقتى تۇردە ۇلىمدى فورتەپيانوعا باۋلىعان ۇستازدىڭ ەڭبەگىن جاۋىپ قويىپ, «دايىن اسقا – تىك قاسىق» بولعان ەرجان ارزىقۇلوۆتىڭ ارەكەتىن ەش قۇپتاي المايمىن», – دەيدى نۇرسۇلتاننىڭ اناسى.
كەربەز نۇرانبايقىزىنىڭ سوزىنە سەنسەك, نۇرسۇلتان دا, ءوزى دە ەفيردە جارق ەتكەن سۋ جاڭا پروديۋسەرىن ءجىتى تانىمايتىن بولىپ وتىر. نۇرسۇلتانعا قاتىستى تالاي شىعارماشىلىق شارۋانى جۇزگە اسىرعانى جايلى جاڭالىقتى جاھانعا جاسقانباي جاريا ەتكەن ەرجان ارزىقۇلوۆ تا ءۇنسىز قالمادى. پروديۋسەر ءارى كومپوزيتور ءوز ارەكەتىن بىلاي ءتۇسىندىردى:
– وسىدان ءبىر جىل بۇرىن «Kazakh classical folklore group» دەگەن مۋزىكالىق ورتالىق قۇردىم. ونداعى ماقساتىم – ونەرگە بەيىم تالانتتى جاستاردىڭ جولىن اشىپ, ساپالى مۋزىكا جازىپ, ءتۇرلى دەڭگەيدەگى كونكۋرستارعا قاتىسۋىنا بارىنشا قول- ۇشىمدى بەرۋ بولاتىن. سوندىقتان دا ا.جۇبانوۆ اتىنداعى مۋزىكا مەكتەبى ديرەكتورىنىڭ مۋزىكا سالاسى بويىنشا ورىنباسارى جانە تاعى دا باسقا ۇستازدارمەن اقىلداسا وتىرىپ, نۇرسۇلتان سەكىلدى بىرنەشە تالانتتى جاستى ورتالىعىمىزعا قابىلداپ, قامقورلىعىمىزدى كورسەتكىمىز كەلگەن. الايدا ەفيردەگى ۋاقىتتىڭ تىم كەلتە قايىرىلۋى, ويىمىزدىڭ شورت كەسىلۋى وسىنداي تۇسىنبەستىككە الىپ كەلىپ وتىر دەپ ويلايمىن», – دەدى كومپوزيتور.
ءبارى دە مۇمكىن. بىراق مۇراعاتتا ساقتالعان سۇحباتتان ونداي ولقىلىقتى بايقاي قويمادىق. ءبارى دە اپ-ايقىن, تۇسىنىكتى جەتكىزىلگەن. سۇحباتتى تىڭداۋشى اڭگىمە توركىنىن تۋرا ۇعادى. وندا ەرجان مىرزانىڭ ۇزاق جىلدان بەرى نۇرسۇلتاننىڭ مۋزىكالىق ءبىلىم الۋ, رەپەرتۋار تاڭداۋ ماسەلەسىمەن اينالىسىپ, حالىقارالىق دەڭگەيدەگى بايقاۋلارعا قاتىسۋىنا دا تىكەلەي مۇرىندىق بولىپ كەلە جاتقانى انىق ايتىلعان. سوندا كىمنىڭ ءسوزى راس, كىمدىكى جالعان؟
جالپى, سوڭعى كەزدە تىم ءجيى ورىن الىپ جۇرگەن كاسىبي تۇيتكىلدەردىڭ ءبىرى – اقپاراتتىڭ راستىعىنا تولىققاندى كوز جەتكىزىلمەي, تەكسەرىلمەي تۇرىپ, سۇزگىسىز ۇلتتىق ارنا ەفيرىنە ءوتىپ كەتۋى نەمەسە گازەت-جۋرنال, ينتەرنەت پورتالدارىنا جاريالانۋى حالىقتى اداسۋشىلىققا ۇرىندىرىپ كەلەدى. ودان بولەك, قازىرگى ساپانى ەمەس, اۋەلى پايدانى كوكسەپ, تابىسقا كەنەلتەتىن جوبالاردىڭ ماڭايىن تورۋىلداپ جۇرگەن توي ۇيىمداستىرۋ دەڭگەيىنەن اسپاعان جالعان پروديۋسەرلىك ورتالىقتاردىڭ جۇمىسىن ونەردىڭ كوسەگەسىن كوگەرتىپ جاتىر دەي الامىز با؟ ءبىز بىلەتىن پروديۋسەرلىك جۇمىس نەگىزىنەن ماڭدايتەر ەڭبەك پەن قىرۋار قارجىعا جانە ەڭ باستىسى وزىندىك ورنەگى مەن ەرەكشەلىگى قالىپتاسقان ونىمگە, جالپى ساپاعا نەگىزدەلسە كەرەك-ءتى.
ءدال وسى تۇستا مىناداي ساۋال تۋادى؟ جالپى, پروديۋسەر دەگەنىمىز كىم؟ ونىڭ مىندەتى نە؟ ەل پروديۋسەر دەپ تانۋى ءۇشىن ناعىز مامان ءوزىن قالاي كورسەتۋى كەرەك؟
پروديۋسەر اعىلشىن تىلىنەن اۋدارعاندا ء«وندىرۋشى» دەگەن ماعىنانى بىلدىرەدى. ياعني, قاراپايىم ءانشىنى نەمەسە وزگە دە شىعارماشىلىقپەن بايلانىستى ونەر تۇرلەرىن جاھانعا جاريا ەتىپ, جۇلدىزىن جاعۋشى. دايىن دۇنيەدەن پايدا تابۋشى ەمەس, پروديۋسەر – جاساعان ءونىمىنىڭ اۆتورى ياكي يەسى. پروديۋسەر قولعا الىنعان جوباسىنىڭ قارجىلىق جاعدايدان باستاپ, ءاربىر ۇساق-تۇيەك دەتالىنە دەيىن جاۋاپتى. سول ارقىلى ول ءوز ەسىمىن قالىپتاستىرادى. بىراق, وكىنىشكە قاراي, قوعامدا كەرىسىنشە جاعداي بەلەڭ الىپ كەتتى. ونەر الەمىندە, اسىرەسە بۇگىنگى وتاندىق ەسترادا كەڭىستىگىندە پروديۋسەرلىكتىڭ قىزمەت اياسى تارىلىپ, ۇيىمداستىرۋشىلىق دەڭگەيگە تۇسكەنىنە دە ءجيى كۋا بولىپ ءجۇرمىز. پروديۋسەرلىك ەتۋ انشىلەردى تويعا شىعارۋدى ۇيىمداستىرۋمەن نەمەسە جوعارىداعى مىسالداي كولدەنەڭنەن قوسىلىپ, ءتور مەنىكى دەيتىندەرمەن ولشەنىپ ءجۇر. وسىدان بىرنەشە جىل بۇرىن ديماش قۇدايبەرگەننىڭ قىتايلىق جوباعا قاتىسۋىنا وراي تۋىنداعان داۋدىڭ دا توركىنى نەگىزىنەن وسى تۇيتكىل توڭىرەگىنەن تارقاتىلادى. ەرتاي ءنۇسىپجانوۆتىڭ سوزىنەن تۇسىنگەنىمىزدەي, ديماشتىڭ «I am a singer» جوباسىنا قاتىسقانعا دەيىنگى بارلىق كەلىسىم, ۇيىمداستىرۋ جۇمىستارىمەن اينالىسقانىنا قاراماستان, جۋرناليست جاساعان ماشاقاتى كوپ جۇمىستىڭ بار ابىروي مەن اتاعى كەيىن جوبا كەزىندە ءوزىن ءانشىنىڭ پروديۋسەرىمىن دەپ تانىستىرعان الپامىس شارىموۆكە كوشىپ كەتكەنى. ارينە, بۇل جەردە كىمنىڭ كوپ, كىمنىڭ از ەڭبەك سىڭىرگەنىن انىقتاۋ, قاي تاراپتىڭ ءۋاجى دۇرىس ەكەنىن دالەلدەپ شىعۋ مۇمكىن ەمەس. ارقايسىنىڭ ءوز شىندىعى بار. ەكەۋى دە ءوزىنىڭ حال-قادەرىنشە قازاققا ورتاق تالانتتىڭ ۇلكەن ساحناعا شىعۋىنا سەپتەسكىسى كەلدى دەپ ۇقتىق. دەسەك تە, اينالاسىندا ۋشىعىپ جاتقان مۇنداي داۋ-دامايلار انشىگە ءتىپتى دە ابىروي اپەرمەسى انىق.
سونداي-اق پروديۋسەرلىكتىڭ نەگىزى ىسكەرلىككە عانا ەمەس, ۇستازدىققا دا نەگىزدەلەدى دەيتىن پىكىردى دە ءجيى ەستيمىز. مۇندايدا قوس تالانتتى شاكىرتىن ەرتىپ ساحناعا كوتەرىلگەن ءانشى, كومپوزيتور التىنبەك قورازباەۆتىڭ تاۋ تۇلعاسى كەلەدى كوز الدىمىزعا. ءوزى جاستايىنان باپتاپ, ۇلكەن ساحناداعى جولىن اشقان شاكىرتتەرى – مەيرامبەك بەسباەۆ پەن توقتار سەرىكوۆ باستاعان تالانتتار شوعىرى بۇگىندە قازاق ەستراداسىنىڭ ونەردەگى ءوز ورنەگىن قالىپتاستىرعان ايتۋلى تۇلعالارىنا اينالدى. سول سەكىلدى بۇل قاتارعا ۇزاق جىلدان بەرى تىڭعىلىقتى دا جۇيەلى تۇردە «Kesh you» توبى, ايلان, «ساز الەمى», «قازاق ارۋى» سىندى بىرنەشە جوباعا كاسىبي تۇردە پروديۋسەرلىك ەتىپ كەلە جاتقان بايان الاگوزوۆا, ۇلىقپان جولداسوۆ سياقتى ىسكەر ۇيىمداستىرۋشىلاردى دا قوسىپ قويۋعا بولادى.
ءيا, ونەرگە اركىمنىڭ-اق بار تالاسى. ونەرىمەن تىڭداۋشىسىن تابىندىرماق ماقساتتا الىپ شاھارعا ارمان قۋىپ جەتكەن تالاي جاستىڭ قيالىنا قانات ءبىتىرىپ, ارمانىن اقيقاتقا اينالدىرۋدا, ءسوزسىز, پروديۋسەردىڭ ەڭبەگى ەرەسەن. ونى جوققا شىعارمايمىز. ايتسە دە, وزگەنىڭ ەڭبەگىن پايدالانىپ, وڭاي تابىسقا كەنەلۋدى كوزدەيتىن كەيبىر جالعان «قامقورشىلار» ونەردى ومىرىنە بالاعان كەيبىر تالانتتىڭ جولىن تۇبەگەيلى وزگەرتىپ جاتادى. سوندايلاردان اباي بولسا ەكەن قازاقتىڭ ونەرلى ورەندەرى.
نازەركە جۇماباي,
«Egemen Qazaqstan»
