مۇزارتقا ورمەلەگەن مۇزبالاقتار
سەنبى, 29 قىركۇيەك 2012 7:08
قۇمبەل – سولتۇستىك تيان- شاننىڭ ىلە الاتاۋىندا ورنالاسقان شىڭ. ول – اتا-بابالارىمىزدىڭ بۇرىننان كەلە جاتقان قولدانىستاعى ماعىناسىنا ساي بەرىلگەن اتاۋ. 2010 جىلى 30 ءساۋىردە, ۇلى جەڭىستىڭ 65 جىلدىعىنا وراي وسى اتاۋدى يەلەندى. الماتى قالاسىنان ۇلكەن الماتى (3684 م), نۇرسۇلتان (كومسومول, 4376 م), قۇمبەل (3200 م) جانە باسقا دا شىڭدار كورىنەدى. 23 قىركۇيەك كۇنى تاڭ راۋانداپ اتقان شاقتا ءال-فارابي اتىنداعى قازۇۋ-ءدىڭ ستۋدەنتتەرى مەن ۇستازدارى قۇمبەل شىڭىن بەتكە الدى. وسىناۋ كۇنگە ارنالعان ۇلكەن شارالار جالىندى جاستاردىڭ مەكەنى – ءال-فارابي اتىنداعى قازۇۋ-دە جىل سايىن وتكىزىلىپ تۇرادى.
سەنبى, 29 قىركۇيەك 2012 7:08
قۇمبەل – سولتۇستىك تيان- شاننىڭ ىلە الاتاۋىندا ورنالاسقان شىڭ. ول – اتا-بابالارىمىزدىڭ بۇرىننان كەلە جاتقان قولدانىستاعى ماعىناسىنا ساي بەرىلگەن اتاۋ. 2010 جىلى 30 ءساۋىردە, ۇلى جەڭىستىڭ 65 جىلدىعىنا وراي وسى اتاۋدى يەلەندى. الماتى قالاسىنان ۇلكەن الماتى (3684 م), نۇرسۇلتان (كومسومول, 4376 م), قۇمبەل (3200 م) جانە باسقا دا شىڭدار كورىنەدى. 23 قىركۇيەك كۇنى تاڭ راۋانداپ اتقان شاقتا ءال-فارابي اتىنداعى قازۇۋ-ءدىڭ ستۋدەنتتەرى مەن ۇستازدارى قۇمبەل شىڭىن بەتكە الدى. وسىناۋ كۇنگە ارنالعان ۇلكەن شارالار جالىندى جاستاردىڭ مەكەنى – ءال-فارابي اتىنداعى قازۇۋ-دە جىل سايىن وتكىزىلىپ تۇرادى.
تاۋعا ساياحاتتى رەكرەاتسيالىق گەوگرافيا جانە تۋريزم كافەدراسىنىڭ مەڭگەرۋشىسى الەكساندر ارتەمەۆ پەن كافەدرا ۇستازدارى – اعا وقىتۋشى ايدار ءجۇمادىلوۆ, دوتسەنت شولپان ابدىرەەۆا, وقىتۋشىلار گۇلجان ايجولوۆا مەن رۋسلان بايبۋريەۆ, كافەدرا مامانى تولقىن بايحونوۆا باستاپ باردى. تاۋعا ساياحاتقا ۇلىبريتانياداعى Durham ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ وقىتۋشىسى, الەمدەگى بىرنەشە تاۋلارعا ساياحاتتاعان Dr الەحاندر دەنەمۋر دە ارنايى كەلىپتى. ال 36 جاستاعى الماتى قالاسىنىڭ تۇرعىنى, 1995 جىلدان بەرى ەلىمىزدەگى بيىك شىڭداردى باعىندىرۋدى حوببيىنە اينالدىرعان زاڭگەر نويان شالوۆ ءداستۇر بويىنشا بيىل تاعى دا قۇمبەل شىڭىنا قاراي باعىت العان. سونداي-اق, تاۋعا ساياحاتقا شىققاندار اراسىندا ستۋدەنتتەر مەن ۇستازداردان بولەك, قالا تۇرعىندارى مەن قوناقتارى دا بولدى.
وسى شارانى ۇيىمداستىرۋشى ايدار ءجۇمادىلوۆ جورىققا اتتانعان تاۋدىڭ تابيعاتى, ەرەكشەلىكتەرى جايلى كەلگەن قاتىسۋشىلارعا:
– شىڭى ۇشكىر ءتىستى ەلەستەتەتىن «نۇرسۇلتان» شىڭى الىستان ەرىكسىز مەنمۇڭدالايدى. ىلە الاتاۋىنداعى تۇيىقسۋ اۋماعىندا ورنالاسقان شىڭ 4376 مەتر بيىكتىكتە ورنالاسقان. كوبىنەسە بۇل شىڭ بۇرىنعى اتاۋىمەن ءالى دە «كومسومول» دەپ اتالىپ ءجۇر. وسىندا كىشى الماتى وزەنى اعىپ وتەتىندىكتەن, شىڭدى «كىشى الماتى» دەپ اتاۋعا دا بولادى. ءوز باسىم «نۇرسۇلتان» شىڭىن 7 مارتە باعىندىرعان بولاتىنمىن. بۇل شىڭنان وزگە بىرنەشە قازاقستاندىق شىڭداردى دا باعىندىرعانمىن, – دەدى.
الپينياداعا جينالعاندار «پروسۆەششەنەتس» دەمالىس ۇيىنەن (1450 م) جوعارى قاراي ورلەپ كوكجايلاۋعا (2350 مەتر) جەتتى. وندا توپ شامالى ۋاقىت دەمالىسىمەن, قۇمبەل شىڭىن باعىندىرۋعا بەت الدى. قۇمبەلگە جەتپەس بۇرىن 3 تاستان قۇرالعان, شەتەلدىك تۋريستەردىڭ «ءۇش اعايىن» دەپ اتاپ كەتكەن بيىگىنە «ات شالدىردى». ال قۇمبەل شىڭىنىڭ ءوزى 3 بولىكتەن تۇرادى. قاتىسۋشىلار 6 ۇستازدان قۇرالعان توپتار بويىنشا بيىككە قاراي ورلەگەن بولاتىن. بۇل جەردەگى ەڭ باستى ۇستاناتىن جاعداي دا قاۋىپسىزدىك ماسەلەسى بولاتىن. بارلىعى دا وسى ماسەلەنى قاتتى ۇستاندى.
تال-تەرەك, شىرشا مەن قاراعاي جامىلعان ورماندى تاۋمەن العا قاراي ورلەپ كەلەمىز. كەنەت تاۋ جالاڭاشتانا باستادى. شامامەن 2900 مەتر بيىكتىكتە تاۋلى ورمان اياقتالادى ەكەن. ەندى, كەرىسىنشە, مۇندا ورماندى جەردە كەزدەسپەيتىن فلورانىڭ سان ءتۇرى وسەتىندىگى بايقالدى بىزگە. بيىككە قۇمار, كوپ ادامنىڭ قولى جەتە بەرمەيتىن, كەيبىر اڭىزدارعا سۇيەنسەك, تاۋ پەرىلەرى كۇزەتىپ, قورعايتىن تاۋ گ ۇلى – ەدەلۆەيس (ەڭلىكگۇل) وسىنداعى بيىك جارتاستاردا ءوسىپتى. جارتاستاردى جارىپ-كەسكەن تاۋ سۋى دا كوڭىلگە ەرەكشە كۇي سىيلايدى. تاۋدىڭ بۇل بولىگى ءبىزدى كەرەمەتتەرىمەن تامساندىرماي قويمادى. الىپ مۇزدىق باسقان شىڭدار, ۇلكەن-ۇلكەن گرانيت تاستار, تومەندە قالعان وركەش-وركەش تاۋ جوتالارى, مۇنارتقان الماتى قالاسى – ءبارى-ءبارى الاقانداعىداي كورىنەدى.
كەلەسى قادام باسقانىمىزدا تاۋدىڭ سالقىن سامالى سوعىپ, بيىككە قاراي بەتتەگەن ءبىزدى بىرازعا دەيىن سىناپ باقتى. تاڭنان بەرى تاۋعا كوتەرىلىپ كەلە جاتقان بىزدەر ساعات كۇندىزگى 2-دەن 25 ءمينوت كەتكەندە «قۇمبەل» شىڭىن اسا تاباندىلىقپەن باعىندىردىق.
«مۇندا ءوزىڭدى ءبىر ەرەكشە سەزىنەدى ەكەنسىڭ. نەگىزى, تاۋدىڭ ءبىر ەرەكشەلىگى بار. مۇندا وتتەگىنىڭ جەتىسپەۋشىلىگى انىق بايقالدى. ءارى اعزاعا اۋىرتپاشىلىق ءتۇسىرەدى. ءتىپتى, تەمپەراتۋرانىڭ ءوزى ءتومەندەۋ. مەن ءۇشىن ومىردە تاۋداعى وسى ساپار ۇمىتىلماس ەستەلىك بولىپ قالارى ءسوزسىز», دەپ شىڭعا شىققانداعى وي-سەزىمىن, كوڭىل-كۇيىن ءبىلدىردى گەوگرافيا فاكۋلتەتىنىڭ 1-كۋرس ستۋدەنتى اسەل ءابىلجانوۆا.
سونىمەن, ءبىز 23 قىركۇيەكتە «قۇمبەل» شىڭىن جاستىقتىڭ جالىنىمەن باعىندىردىق دەپ ايتۋىمىزعا بولادى.
دوسجان بالابەك ۇلى,
ءال-فارابي اتىنداعى
قازۇۋ-ءدىڭ جۋرناليستيكا فاكۋلتەتىنىڭ 2-كۋرس ستۋدەنتى.
الماتى.
