بۇگىنگى كينو ستيل, يدەيا تۇرعىسىنان كۇن سايىن تولىعىپ, جاڭاشا مازمۇنىمەن قوعام ايناسىنا, شامشىراعىنا اينالدى. ال ونەردەن ءمان مەن مازمۇن, رۋحاني تىرەك ىزدەيتىن ەستى كورەرمەندى جەڭىل-جەلپى, ارزان اڭگىمەمەن الداۋسىراتا قويۋ قيىن. «ايكا» ءفيلمىنىڭ دە حالىقارالىق سىنشىلار تاراپىنان جوعارى باعاعا يە بولۋى ءومىردىڭ بوياماسىز كۇڭگىرت تۇستارى مەن جان اۋىرتار قوعام شىندىعىن قاز-قالپىندا كورسەتە الۋىندا بولسا كەرەك. فيلم امەريكا كينو اكادەمياسى تاعايىندايتىن «وسكار» سىيلىعىنىڭ اقتىق نومينانتتار ساناتىنا ىلىكپەي قالعانىمەن, ۇمىتكەر توعىز ءفيلمنىڭ قاتارىنا ەنۋىنىڭ ءوزى كوڭىلىمىزگە قۋانىش ۇيالاتتى. بۇل رەتتە «فيلم دەڭگەيى تۋرالى ايتار بولساق, تانىستىرىلعان وزگە تۋىندىلاردان ءتىپتى ارتىق دەۋگە بولادى. بۇل مەنىڭ عانا پىكىرىم ەمەس... پروموۋشەن جۇمىستارىنا ۇلكەن قاراجاتىڭ بولماسا, جالپى بۇقاراعا كەڭىنەن تانىمال ەتۋ قيىنداۋ», دەگەن رەجيسسەر سەرگەي دۆورتسەۆوي شاعىن بيۋدجەتپەن وزۋدىڭ قيسىنسىز ەكەنىن ايتادى.
«ايكا» – قازاقستاندىق اكتريسا سامال ەسلاموۆا تۇسكەن دۆورتسەۆويدىڭ ەكىنشى ءفيلمى. رەجيسسەردىڭ ايتۋىنشا, فيلم جەلىسىنە ماسكەۋدە جۇمىس ىستەيتىن قىرعىزستاندىق ايەلدەردىڭ ارىپ-اشقان مۇشكىل جاعدايى ارقاۋ بولعان. كۇنكورىس قامىمەن زاڭسىز جۇمىس ىستەپ جۇرگەن قىرعىز قىزى ايكا (سامال ەسلاموۆا) – قايىرىمسىز قالا ءومىرى مەن ءوزى سياقتى تاعدىرلاس تۇرعىنداردى بايلانىستىرىپ تۇرعان باس كەيىپكەر. ەرتەڭگى كۇن الدىنداعى ۇمىتسىزدىك, شاراسىزدىق, الداۋ-ارباۋ دەندەگەن قوعام تۇرعىندارىنىڭ مىنەز-قۇلقى قاتال تۇرمىستىڭ يلەۋىمەن بار نازىكتىگىنەن جۇرداي بولعان ايەل كەيپىندە سۋرەتتەلەدى. ءبىر قاراعاندا سيۋجەتتىڭ الەۋمەتتىك استارى مەن باياندالۋ تاريحىنان 1999 جىلى اعايىندى داردەندەر تۇسىرگەن «روزەتتا» ءفيلمى, سونداي-اق ۋكراينالىق رەجيسسەر سەرگەي لوزنيتسانىڭ «دونباسس» كارتيناسىمەن ۇندەستىك بارداي كورىنەدى. سىرتتاي بايلىق پەن مولشىلىققا كەنەلگەن الپاۋىت قالانىڭ وزبىرلىق دەندەگەن ءومىر ءسۇرۋ جۇيەسى مەن جۇدەۋ تۇرمىسى تاقىرىپتىق تۇرعىدان ەرەكشەلەنەدى.
فرانتسيانىڭ بىرقاتار ىرگەلى باسىلىمدارىن شولا كەلە, باستى ءرولدى سومداعان سامال ەسلاموۆانىڭ شەبەرلىگى مەن رەجيسسەر سەرگەي دۆورتسەۆويدىڭ تاباندى ىزدەنىسى فرانتسۋز حالقىنىڭ تالعامىنان شىققانىن اڭعاردىق. مىسالى, La monde باسىلىمى كەيىپكەر پسيحولوگياسىنا جاڭاشا دەم بەرگەن اكتريسانىڭ ويىنى ۇلكەن قىزىعۋشىلىق تۋدىرعانىن جازادى. «ونىڭ جان ۇشىرعان مىنەزى قۇردىمعا كەتىپ بارا جاتقان سەزىمدى اينا-قاتەسىز جەتكىزەدى. دارىگەر ونىڭ قانسىراۋدان ءولۋى مۇمكىن ەكەنىن ايتقان ساتتە, ايكا ءۇنسىز كوزىن جۇمدى. تۇرلاۋسىز ءومىردى تاستايتىنىن ويلاپ جەڭىلدەدى مە, الدە ءىزىن سۋىتىپ, قاشىپ كەتۋدى ويلادى ما؟ بۇل قۇپيا اناۋ جۇمىلعان قاباقتىڭ استىندا», دەگەن ماقالا اۆتورى «ادام قۇقىعىنان گورى يتتەرى باقىتتى كەلەتىن» قوعام تىنىسىن كورسەتكەن رەجيسسەر جىگەرى انىق كورىنەتىن ءساتتى تۋىندىعا بالايدى.
ال قوعامدىق-مادەني ومىردەگى باستى جاڭالىقتاردى تاراتاتىن Art Côte d’Azur ونلاين-جۋرنالى قار باسقان ماسكەۋدىڭ مەيىرىمسىزدىگىنەن جانپيدا بولعان ايەل وبرازى – كەدەيشىلىكتى كورسەتەتىن جاڭاشا ۇلگى ەكەنىن, وسى ورايدا «ۇزدىك ايەل ءرولى» جۇلدەگەرى اتانعان اكتريسا سامال ەسلاموۆا كاسىبيلىگىمەن ەشكىم تالاسا الماس دەگەن پىكىردى العا تارتادى.
رەجيسسەر تاراپىنان ايقىن قويىلعان ماقسات جەكە ادامدى الەۋمەتتىك كەيىپكەرگە اينالدىرىپ, كورەرمەن ويى مەن زەيىنىن تىم كۇردەلەنىپ كەتكەن قارىم-قاتىناستار شەڭبەرىنە يىرەدى. بۇل ورايدا Culturebox باسىلىمىنىڭ «رەجيسسەر شوۋ ەمەس, شىندىقتى ءتۇسىرىپ وتىر. ونىڭ دراماتۋرگياسى ادام پايداسىن ەمەس, جەمقورلىقتى ۇدەتەتىن زاڭ كەسىرىنەن قۇلدىراۋدى سيپاتتايدى. سامال ەسلاموۆا وسى قۇرباندىقتى مۇمكىندىگىنشە الىپ شىقتى ءارى ءفيلمنىڭ بار جاۋاپكەرشىلىگىن كوتەرىپ الدى. كانن فەستيۆالىنىڭ قازىلارىنىڭ كوڭىلىن بوساتقان دا وسى دۇنيە», دەگەن پىكىرى ءفيلمنىڭ سىنشىلار ورتاسىندا جاقسى قابىلدانعانىنىڭ ايعاعى.
دانا مۇسا, حورەوگراف:
– سەرگەي دۆورتسەۆويدىڭ شىعارماشىلىعىمەن بۇرىننان تانىسپىن. باستى رولدەگى ايەل ەشكىمدى بەيجاي قالدىرمايدى. ونىمەن بىرگە جىلاپ, بىرگە اۋىردىق. اكتريسانىڭ شىنايى ويناعانى سونشالىقتى, ەرىكسىز سەندىرەدى. ول وينامايدى, سول ءساتتى باستان كەشىرەدى. ەميگراتسيا ماسەلەسى بارلىق جەردە بار. اسىرەسە ەۋروپادا اسقىنىپ تۇر. ءفيلمدى كورۋ ارقىلى جات جەردە, بوگدە ورتادا كۇن كەشىپ جاتقان وسىنشاما ادام تاعدىرىن ويلاپ, قامىعاسىڭ. وسىنداي شىنايى تاقىرىپتى كوتەرىپ, كوپشىلىككە تەرەڭ وي تاستاعان رەجيسسەر سەرگەي دۆورتسەۆويعا العىسىم زور. ال سامال ەسلاموۆا شىنايى تالانت, ونىڭ تابيعي بولمىسى سۋ استىندا جاتقان جاقۇتتاي جالتىرايدى.
دجوردي لاگوتتە, فوتوگراف:
– كۇردەلى فيلم جەلىسى ساعات بويى كورەرمەندى ءوز ۋىسىنان شىعارمايدى. وسى ءبىر جانكەشتى ايەلدىڭ باستان كەشىرگەن وقيعاسىنا ءبىرجولا ەنىپ كەتەسىڭ. رەجيسسەردىڭ كۇندەلىكتى بايقالا بەرمەيتىن ءومىر شىندىعىن ارقاۋ ەتۋى ءفيلمنىڭ باستى جەتىستىگى. كينو تەكستۋراسى مەن ءتۇس ۇيلەسىمى شىعارما اتموسفەراسىن اشا تۇسكەن. تەك قوعام ءزابىرىن شىنايى كورسەتەمىن دەپ شەكتەن تىس, اسىرىپ جىبەرگەندەي كورىندى. جالپىلاي العاندا فيلم وتە ءساتتى شىققان.
ايا ءومىرتاي,
«Egemen Qazaqstan»
