ەرلان بالعابەك ۇلى 1966 جىلى اقمولا وبلىسىندا دۇنيەگە كەلگەن. ماماندىعى – دەنە شىنىقتىرۋ جانە اسكەري دايىندىق ءپانىنىڭ وقىتۋشىسى. 2012 جىلعى ناۋرىزدان باستاپ «وحوتزووپروم» ءوب» رمقك قاراعاندى تىرەك پۋنكتىندە ورتالىق ايماقتىق فيليالدىڭ ينسپەكتورى قىزمەتىن اتقاردى.
قورىقشى ەرلان نۇرعاليەۆ قازاق دالاسىنىڭ كوركىنە بالاناتىن اقبوكەندەردى جانە سۇلۋ تابيعاتىمىزدى قورعاۋدا ءوزىنىڭ قىزمەتتىك مىندەتىن ادال ورىنداۋ كەزىندە قازا تاپتى.
بۇل جايىندا اشم ورمان شارۋاشىلىعى جانە جانۋارلار دۇنيەسى كوميتەتىنىڭ ءباسپاسوز حاتشىسى ساكەن دىلداحمەت حابار تاراتقان ەدى.
وقيعا قالاي ءورىس الدى؟ ينسپەكتورلار 2019 جىلدىڭ 13 قاڭتارىندا قاراعاندى وبلىسىنىڭ نۇرا اۋدانىنا رەيد جاساۋعا شىققان. سول جەردە اتىلعان 5 كيىك-
ءتى تاۋىپ العان. سونىمەن قاتار Toyota Land Cruiser ماركالى ەكى اۆتوكولىكتى كورگەن, كولىكتەردىڭ نومىرلەرى تىركەلمەگەن ەكەن.
«كولىكتى ءتىنتۋ بارىسىندا ولارعا بەلگىسىز بىرەۋلەر قارسىلىق كورسەتكەن. سونىڭ سالدارىنان ءبىر ينسپەكتوردىڭ جاعى سىنىپ, ال ەكىنشى ينسپەكتور باس-سۇيەك جاراقاتىن الىپ, ءبىرشاما ۋاقىت اۋرۋحانادا ەس-ءتۇسسىز جاتقان. الايدا, دارىگەرلەر ەكىنشى ينسپەكتوردىڭ ءومىرىن ساقتاپ قالا المادى. وقيعا ورنىندا قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنىڭ توبى تەرگەۋ ءىسىن جۇرگىزەتىن بولادى», دەيدى كوميتەتتىڭ ءباسپاسوز حاتشىسى.
اتالعان قاندى وقيعاعا بايلانىستى قر قىلمىستىق كودەكسىنىڭ 2-بابىنا سايكەس قىلمىستىق ءىس قوزعالىپ, كۇدىكتىلەردى قولعا ءتۇسىرۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلۋدە.
قاراعاندى وبلىسىنداعى ينسپەكتورلارعا شابۋىل جاساۋ ءىسىن ەلىمىزدىڭ باس پروكۋرورى قايرات قوجامجاروۆ جەكە باقىلاۋىنا الدى.
«پوليتسيا دەپارتامەنتى اۋىر قىلمىس جاساعان كۇدىكتىلەردى انىقتاۋ بويىنشا جەدەل ىزدەستىرۋ شارالارىن جۇرگىزىپ جاتىر», دەدى باس پروكۋروردىڭ ورىنباسارى ا.لۋكين.
بۇعان قوسا, ول ءىىم ورتالىق اپپاراتىنىڭ ءبىر توپ قىزمەتكەرى جەرگىلىكتى پوليتسەيلەرگە كومەك كورسەتۋ ءۇشىن قاراعاندى وبلىسىنا اتتانعانىن مالىمدەدى. ا.لۋكين كۇدىكتى كىم بولسا دا, قىلمىستىق جاۋاپكەرشىلىكتەن قۇتىلا المايتىنىن اتاپ ءوتتى.
مىنە, ازىرگە وقيعانىڭ ۇزىن-ىرعاسى وسىنداي.
جالپى, قازاقستاندا 10 قورىق, 12 ۇلتتىق پارك, 5 رەزەرۆات, 50-گە تارتا قاۋمال بار. بۇل ەرەكشە قورعالعان اۋماقتاردا جانۋارلار دۇنيەسى ءار الۋان دەپ ايتۋعا بولادى. وسى جانۋارلار دۇنيەسىن, ونىڭ مەكەندەۋ ورتاسى مەن بيولوگيالىق ارتۇرلىلىگىن ساقتاۋ, ولاردىڭ ءوسىمىن مولايتۋ, وسى سالاداعى قۇقىق بۇزۋشىلىقتىڭ الدىن الۋ مەن كۇرەسۋ جونىندەگى ءىس-شارالاردى جۇزەگە اسىرۋمەن «وحوتزووپروم» ءوب» رمقك اينالىسادى.
ەلىمىزدە براكونەرلىكتىڭ ەتەك العاندىعى تۋرالى بۇدان بۇرىن دا تالاي حابارلار جارىق كوردى. باسقا وڭىرلەردى ايتپاعاننىڭ وزىندە, وسى قايعىلى وقيعا بولعان نۇرا اۋدانىندا جيىرما كۇن بۇرىن اتىلعان 18 كيىكتىڭ دەنەسى تابىلعان بولاتىن. ەندى مىنە, ەكى اياقتى جىرتقىشتار دالانىڭ تاعىسىن قويىپ, سولاردى قورعاۋ ىسىمەن شۇعىلداناتىن ادامداردىڭ وزىنە شابۋىل جاساۋعا كىرىسىپ وتىر. بۇل براكونەرلىك ابدەن باسقا شىقتى, اڭ اتىپ قانا قويماي, ادام اتۋدان دا تايسالمايتىن جاعدايعا جەتتى دەگەن ءسوز. قورىقشىلارعا قارۋ كەزەنگەندەر مىنگەن Toyota Land Cruiser ماركالى ماشينالار ارزان اۆتوكولىكتەر ەمەس. وسىعان قاراپ-اق وقيعانىڭ قىلمىس جاساۋشى بىزگە بەلگىسىز كەيىپكەرلەرى دە وسال قاراقشىلار ەمەس ەكەندىگىن اڭعارۋعا بولادى.
ال مۇنداي قىلمىستىڭ ەتەك الۋىنا, براكونەرلەردىڭ توڭىپ ەمەس, تويىپ سەكىرۋلەرىنە نە سەبەپ؟ ارينە, ونىڭ سەبەبى كوپ. ءتۇبىن قۋا كەلسەڭىز, جەكە قىزىعى مەن پايداسى جولىندا زاڭدى اتتاپ ءوتۋدىڭ تالاي مىسالىنا جولىعاتىنىڭىز انىق.
ەكىنشى جاعىنان العاندا, براكونەرلىكپەن ىمىراسىز كۇرەس تە السىزدەۋ جۇرگىزىلىپ جاتقانداي. قوعامدا براكونەرلىك پروبلەماسىنىڭ قانشالىقتى اسقىنىپ وتىرعاندىعىن ءبىلۋ ماقساتىندا «وحوتزووپروم» ءوب» رمقك-نە قوڭىراۋ شالعان ەدىك. ءبىزدىڭ نە قوڭىراۋىمىزعا جاۋاپ بەرگەنىمەن, ونداعى قىزمەتكەرلەردىڭ ەشقايسىسى اتى-جوندەرىن ايتقىسى كەلمەدى. ءبىر بىلگەنىمىز, نۇرا اۋدانىنىڭ اۋماعىندا 2016-2018 جىلدار ارالىعىندا براكونەرلىك وقيعاسىنا بايلانىستى 15 ءىس قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنا جولدانعان ەكەن. ازىرگە سونىڭ ەكەۋىنە عانا سوت شەشىمى شىعارىلعان. ءبىرىنشى جاعدايدا قىلمىس جاساۋشى 2 جىلعا باس بوستاندىعىنان ايىرىلىپ, 5 جىلعا اڭشىلىقپەن شۇعىلدانۋدان شەتتەتىلگەن جانە 9,5 ميلليون تەڭگە ايىپپۇل تولەگەن. ال سوتقا تاپسىرىلعان ەكىنشى قىلمىستىق ىسكە قاتىستى قانداي شەشىم قابىلدانعاندىعىن «وكوتزووپروم ء«وب» قىزمەتكەرلەرى بىردەن ايتىپ بەرە المادى.
قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنا جولدانعان 15 ءىستىڭ 3-ەۋ قۇرامىندا قىلمىس جوق دەپ سانالىپ قىسقارتىلىپتى, قالعاندارى قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنىڭ قاراۋىندا كورىنەدى.
ارينە, براكونەرلىكپەن كۇرەستە زاڭ بار جانە ونىڭ پارمەنىن دۇرىس قولدانعان جاعدايدا براكونەرلىكتىڭ جولىن كەسۋگە ابدەن بولادى. سوت شەشىمى قابىلدانعان ءبىرىنشى قىلمىستىق ءىستىڭ ناتيجەسى وسىنىڭ ايعاعى.
بىراق وكىنىشكە قاراي زاڭنىڭ پارمەنىن براكونەرلىكپەن كۇرەستە تولىق ءارى دۇرىس قولدانا الماي كەلە جاتقان سەكىلدىمىز. قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنا جىبەرىلگەن 15 ءىستىڭ بىرەۋىنەن عانا ناتيجە شىعىپ, قالعانىنىڭ تاعدىرى بەلگىسىز بولىپ وتىرۋى, ونىڭ ىشىندە ۇشەۋىنىڭ قىسقارتىلۋى وسىنداي ويعا جەتەلەيدى. ارينە, مۇنداي جاعدايدان كەيىن براكونەرلەر ەسىرمەگەندە كىم ەسىرەدى؟!
ونىڭ ۇستىنە, «وحوتزووپروم» ءوب» رمقك سەكىلدى جانۋارلار دۇنيەسىن قورعاۋعا ءتيىستى ۇيىم قىزمەتكەرلەرىنىڭ ءوزى تايسالاقتاپ ارەڭ سويلەستى. ال مىنا جاقتا اڭدى قويىپ, مەكەمە قىزمەتكەرى ارىپتەسى – سويتالداي ازامات قازا تاپقان جوق پا؟! ءبىزدىڭ ماقساتىمىز – براكونەرلىكپەن كۇرەستە ولارعا كومەكتەسۋ, ىسكە اشىقتىق رەڭ بەرە وتىرىپ, قوعام نازارىن اۋدارۋ عوي. وسى جايتتى ايتقاننان كەيىن عانا تىلگە كەلدى. سونىڭ وزىندە اتى-جوندەرىن ايتقىلارى كەلمەدى. ارينە, ولاردىڭ ورتاسىنان ەرلان نۇرعاليەۆ سەكىلدى ازاماتتىڭ براكونەرلەردى باتىلدىقپەن ۇستاۋىنىڭ ءوزى ەرلىك. بۇل ادالدىقتى ۇرپاققا ۇلگى ەتۋگە ءتيىستىمىز.
ەلىمىزدە براكونەرلىكپەن ىمىراسىز كۇرەسكە قوعامدىق قولداۋ قاجەت.
سۇڭعات ءالىپباي,
«ەگەمەن قازاقستان»
كوللاج اۆتورى: امانگەلدى قياس
