جوبا تاۋەلسىزدىك جىلدارىنداعى قازاق ادەبيەتى مەن مادەنيەتى, مۋزىكا مەن بەينەلەۋ ونەرىن, حورەوگرافيا, كينو جانە تەاتر سالاسىنداعى جەتىستىكتەردى الەمگە تانىتۋدى ماقسات ەتەدى.
«ۇلتتىق اۋدارما بيۋروسى» قوعامدىق قورىنىڭ اتقارۋشى ديرەكتورى راۋان كەنجەحان ۇلى العاش رەت قولعا الىنىپ وتىرعان اۋقىمدى ءىستىڭ ماڭىزدىلىعى, كۇردەلى شارۋانى اتقارۋعا اتسالىسقان اۋدارماشىلار تۋرالى جان-جاقتى اڭگىمەلەپ بەردى. ۇلىبريتانيا, يسپانيا, فرانتسيا, رەسەي, مىسىر جانە قازاقستان اۋدارماشىلارى مەن ادەبيەتشىلەرى, اۋدارما جانە باسپا ۇيىمدارىنىڭ وكىلدەرى, شىعارمالارى قازىرگى قازاق ادەبيەتى انتولوگياسىنا ەنگەن اۆتورلارمەن كەزدەسۋ ءۇشىن قازاقستانعا ارنايى ساپارمەن كەلىپ وتىرعانىن ايتتى. ەڭ ۇلكەن ءتارجىماشىلار توبىنىڭ كەمبريدجدەن كەلگەنىنەن حاباردار ەتتى. يسپان تىلىنەن ءتارجىمالايتىن پروفەسسور حواكين ەنريكە توركەمادا سانچەس, فرانتسۋز تىلىنە اۋدارۋمەن تانىلعان اقىن كريستينا زەيتۋنيان-بەلوۋس, رەسەيلىك جازۋشى ماكسيم زامشەۆ, پوەتيكالىق اۋدارما سالاسىنىڭ مامانى الەكساندرا شەۆەلەۆا, جەتى ءتىل بىلەتىن ەلەكتروحيميالىق عىلىمداردىڭ دوكتورى فيليپ ريگو, قازاقستان مەن رەسەيگە ورتاق ادەبيەتشى, اقىن ۆلاديمير بويارينوۆ, قىتاي ەلىندەگى تانىمال قازاق قالامگەرى اكپار ءماجيت, قازاقستاننىڭ ۇلىبريتانياداعى ەلشىلىگىندە كەمبيردجدىك اۋدارماشىلارمەن تىكەلەي جۇمىس ىستەيتىن ءاسيا باعداۋلەتقىزى, جاس عالىم ءارى اقىن دينارا شانگەرەي سىندى شەتەلدىك جانە قازاقستاندىق ماماندار قىسقاشا تانىستىرىلعان سوڭ اۋدارما ىسىنە تارتىلعان ءتارجىماشىلاردىڭ تاجىريبەسى تىڭدالدى.
راۋان كەنجەحان ۇلىنىڭ ايتۋىنشا, اعىلشىن تىلىنە اۋدارىلعان شىعارمالار تەك ۇلىبريتانيا ءۇشىن ەمەس, اعىلشىن تىلىندە سويلەيتىن اقش, اۆستراليا, جاڭا زەلانديا, كانادا سەكىلدى ەلدەردىڭ دە وقىرمانىنا ارنالادى. قازاق ادەبيەتى جيناقتارى اعىلشىن تىلىنە اۋدارىلىپ قانا قويماي, كىتاپتى باسىپ شىعارۋ, اتالعان ەلدەردىڭ ءىرى كىتاپحانالارى مەن وقۋ ورىندارىنا جەتكىزۋ, تاراتۋ جانە ونى تانىستىرۋ جۇمىستارى كەمبريدج ۋنيۆەرسيتەتى باسپاسىنىڭ قاتىسۋىمەن جۇزەگە اسىرىلادى. بۇل تۇرعىدا بريتاندىق ارىپتەستەرى «مادەني يندۋكتسيا» تاجىريبەسىن قولدانۋدى ۇسىنعان. ول اۋدارماشىلار مەن رەداكتورلاردىڭ تۇپنۇسقا ءماتىن (ەلدىڭ) مادەنيەتى مەن ونىڭ مازمۇنىنا تەرەڭ ۇڭىلۋىنە جول اشادى. وسى ساپار بارىسىندا انتولوگيا جوباسىنا قاتىسۋشى شەتەلدىك ماماندار قازاقستاندىق اۆتورلارمەن جەكە سۇحبات قۇرىپ, اۋدارماعا بايلانىستى تۋىنداعان سۇراقتارىن تالقىلاپ قانا قويماي, قازاقستان مادەنيەتى, تاريحى جانە قازىرگى تىنىس-تىرشىلىگىمەن جاقىن تانىسادى.
قازىرگى قازاق ادەبيەتى انتولوگياسىن يسپان تىلىندە سويلەتۋگە يسپانيا مادەنيەت مينيسترلىگى قولداۋ كورسەتىپ, ايگىلى «سەرۆانتەس ينستيتۋتى» كەڭەسشى رەتىندە قاتىسقان. بۇل تىلگە اۋدارىلعان كىتاپتار دا يسپان تىلىندە سويلەيتىن جيىرما شاقتى ەلدى قامتىماق. جوباعا ەۋرازيا جانە ورتالىق ازيا ەلدەرى ادەبيەتىن اۋدارۋعا ماماندانعان تاجىريبەسى مول اۋدارماشىلار تارتىلعان.
انتولوگيانىڭ فرانتسۋز تىلىندەگى نۇسقاسىن دايىنداۋعا پاريج قالاسىنىڭ مەرياسى جانە فرانتسيا ۇلتتىق كىتاپ ورتالىعى قاتىسسا, ورىس تىلىندەگى ءماتىن اۋدارماسى مەن ادەبي رەداكتسياسى جۇمىسىن ۇيلەستىرۋگە رەسەي جازۋشىلار وداعىنىڭ ماسكەۋلىك ۇيىمى, ال جيناقتى باسىپ شىعارۋ مەن تاراتۋعا م.لومونوسوۆ اتىنداعى ماسكەۋ مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ باسپاسى اتسالىسادى.
ال قىتاي ەلىندەگى قازاق ادەبيەتىنىڭ جيناقتارىنىڭ اۋدارىلۋى مەن تارالۋىنا «ۇلتتار باسپاسى» جاۋاپ بەرەدى. ونداعى ادەبي اۋدارماعا ماماندانعان وتىزعا جۋىق تارجىماشىعا كومەكتەسىپ وتىرعان بەلگىلى قالامگەر 24 جاسىندا قىتاي مەملەكەتتىك سىيلىعىن العان اكپار ءماجيت ابايدى قىتاي تىلىنە سويلەتكەن العاشقى اۋدارماشى رەتىندە دە بەلگىلى.
«قازىر قازاق ءتىلى بۇكىل بوياۋىمەن, شۇرايلى شىرايىمەن, ساپالى جەتۋى ءۇشىن ۇلكەن جۇمىس اتقارىلىپ جاتىر. قازاق ادەبيەتى شىعارمالارىنىڭ بۇۇ-نىڭ التى تىلىنە اۋدارىلۋى – بۇرىن-سوڭدى بولماعان رۋحاني وقيعا. بۇرىن اقىن-جازۋشىلارىمىز ءاربىر اۋدارماسىنىڭ سوڭىندا ءوزى ءجۇردى, اۋدارماشىنى ءوزى جۇگىرىپ ءجۇرىپ تاباتىن ەدى. ال قازىر كەرىسىنشە, مىنە, اۆتورلاردى ىزدەپ اۋدارماشىلاردىڭ وزدەرى كەلىپ وتىر. تۇسىنبەگەن تۇسىن سۇراۋعا, اقىلداسۋعا كەلدى. قويان-قولتىق ارالاسىپ, تانىسۋدىڭ تاپتىرماس مۇمكىندىگى بۇل» دەدى اۋقىمدى جوبانى بىرلەسە اتقارىسىپ وتىرعان قازاقستان جازۋشىلار وداعىنىڭ توراعاسى, اقىن ۇلىقبەك ەسداۋلەت.
اۋدارماشىلار مەن اۆتورلار باس قوسقان جيىندا ءتول تىلدەن تىكەلەي اۋدارما جاساۋدىڭ توڭىرەگىندەگى تۇيىتكىلدەر, قيىندىعى مەن ارتىقشىلىعى تۋرالى ءسوز قوزعالىپ, تارجىماعا قاتىستى ورتاق ماسەلەلەر تالقىلاندى.
ايگۇل احانبايقىزى,
«ەگەمەن قازاقستان»
الماتى
