باس بانك جاڭا جىلعا ارنالعان 2 بازالىق ستسەناريدى قاراستىرعان بولاتىن, ەكى جاعدايدا دا مۇناي باعاسى 60 اقش دوللارى دەپ بەكىتىلگەن ەدى. دەگەنمەن 2018 جىلدىڭ سوڭىندا كومىرسۋتەگى باعاسى كۇرت ارزانداپ, برەنت ماركالى مۇناي قۇنى باررەلىنە 50 دوللارعا دەيىن ءتۇسىپ كەتتى. سول سەبەپتى ۇكىمەت 2019-2021 جىلدارعا ارنالعان رەسپۋبليكالىق بيۋدجەت جوباسىن قايتا قاراستىرىپ, مۇناي باعاسى 55 دوللار دەپ بەكىتتى. مۇنايدىڭ ارزانداۋى تەڭگەنىڭ قۇنسىزدانۋىن كۇشەيتە تۇسەتىنىن ەسكەرسەك, 2019 جىلى ينفلياتسيا كولەمى ۇلتتىق بانك بەلگىلەگەن 4-6 پايىزدىق دالىزدەن شىعىپ كەتۋى دە ىقتيمال.
ۇلتتىق بانك توراعاسى ينفلياتسيانىڭ كەلەر جىلى كۇشەيىپ كەتۋ قاۋپىن دە جوققا شىعارمايدى. بۇل تۋرالى باس بانكير بىلتىر:
– قازاقستان رەسپۋبليكاسى ۇلتتىق بانكى ءوز قۇزىرەتى شەگىندە ينفلياتسيالىق تارگەتتەۋ ساياساتىن جۇرگىزۋدى جالعاستىرادى, – دەپ مالىمدەگەن ەدى.
ءوز سوزىندە ول ورنىقتى ەكونوميكالىق دامۋدى قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن اقشا-كرەديت جانە بيۋدجەتتىك ساياساتتىڭ ۇيلەسىمدىلىگى قاجەت ەكەندىگىن اتاپ ءوتتى.
– جۇرگىزىلىپ وتىرعان اقشا-نەسيە ساياساتىندا قازاقستاننىڭ ۇلتتىق بانكى رەسپۋبليكالىق بيۋدجەت شىعىستارىنىڭ ايتارلىقتاي بولىگىن قارجىلاندىراتىن ۇلتتىق قوردان ترانسفەرتتىڭ كولەمىن دە ەسكەرەدى, – دەگەن د.اقىشەۆ.
بۇل تۇرعىدا ۇلتتىق بانك توراعاسى تەڭگەنىڭ قۇنسىزدانۋى شەكتەن شىعىپ بارا جاتسا, ۇلتتىق قوردىڭ قاراجاتىن پايدالانىپ, ءتىپتى اكىمشىلىك ينتەرۆەنتسياعا جۇگىنىپ ينفلياتسيانى اتالعان دالىزدەن اسىرماي ۇستاپ تۇرۋعا كۇش سالاتىنىن ايتتى. تاۋار مەن قىزمەت باعاسىنىڭ قىمباتتاۋى قارقىن العان جاعدايدا د.اقىشەۆ ۇلتتىق قور مەن اكىمشىلىك رەسۋرستار ارقىلى 2020 جىلدان كەيىن ينفلياتسيانى ءتىپتى 4 پايىزدان دا ءوسىرىپ جىبەرۋگە دايىن وتىر.
سونىمەن قاتار د.اقىشەۆ ۇلتتىق ۆاليۋتانىڭ بازالىق مولشەرلەمەسىن دە كوتەرە وتىرىپ, تەڭگەنىڭ كۇيىن مىقتاي تۇسپەك.
– بازالىق مولشەرلەمەنىڭ اعىمداعى 9,25 پايىزدىق دەڭگەيى تەڭگەمەن اكتيۆتەرگە سۇرانىستى ارتتىرۋعا جانە اقشا-نەسيە جاعدايلارىن قولايلى دەڭگەيدە ساقتاۋعا مۇمكىندىك بەرەدى, – دەدى باس بانكير.
د.اقىشەۆتىڭ ۇلتتىق بانك قۇزىرەتى اينالاسىنداعى شارالارىنان بولەك بيىلدان باستاپ ينفلياتسيانى ازايتاتىن وبەكتيۆتى سەبەپتەر دە بار دەۋگە بولادى. ماسەلەن, مەملەكەت باسشىسىنىڭ وتكەن جىلدىڭ سوڭىندا ۇكىمەت وتىرىسىندا كوممۋنالدىق شارۋاشىلىق سالاسىنداعى مونوپوليستەردى نازارعا الىپ, تاريفتەردى ارزانداتۋ تۋرالى ءتيىستى ورگاندارعا بەرىلگەن تاپسىرماسى اياسىندا قىزمەت اقىسى ارزاندايتىن بولسا, بۇل 2019 جىلى تەڭگەنىڭ قۇنسىزدانۋىن باسەڭدەتە تۇسپەك.
ينفلياتسيانىڭ سەرپىنىن ايقىندايتىن نەگىزگى فاكتورلاردىڭ قاتارىندا سىرتقى اسەرلەردى دە جوققا شىعارۋعا بولمايدى. ماسەلەن, رەسەيدەگى ينفلياتسيانىڭ سالقىنى بىزگە دە جەتەتىنى بۇرىننان بەلگىلى. كورشىمىزگە قاتىستى باتىس ەلدەرىنىڭ سانكتسياسى كۇشەيگەن سايىن ءرۋبلدىڭ دەۆالۆاتسيالانۋ قاۋپى دە كۇشەيە بەرەدى. ەنەرگيا رەسۋرستارىنىڭ, سونىڭ ىشىندە مۇنايدىڭ ارزانداۋىنان, سونىڭ سالدارىنان بولاتىن ناقتى اقشا كىرىستەرىنىڭ ازايۋى دا سونداي سەبەپتەردىڭ ءبىرى.
– قازاقستاننىڭ ەكونوميكاسى ءالى كۇنگە دەيىن سىرتقى داعدارىستارعا قارسى تۇرۋعا السىزدەۋ بولىپ تۇر. ءالى كۇنگە دەيىن مۇناي باعاسى بۇرىنعىداي ەكونوميكالىق بەلسەندىلىكتىڭ سەرپىنىن انىقتايتىن ماڭىزدى فاكتور بولىپ قالدى, – دەگەن د.اقىشەۆ ەل ەكونوميكاسىنىڭ ءالسىز جەرىن جاسىرماي اتاپ كورسەتتى.
– ەگەر مۇناي باعاسى باررەلىنە 60 ەمەس, 40 اقش دوللارى بولسا, جىلدىق ينفلياتسيا 2019-2020 جىلدارى اتالعان 4-6 پايىزدىق دالىزدەن اناعۇرلىم اسىپ كەتۋى ىقتيمال. ولاي بولسا, اقشا-نەسيە تالاپتارىنا تۇزەتۋلەر ەنگىزۋ كەرەك بولادى,– دەيدى ول. قالاي دەسەك تە, ۇلتتىق بانك توراعاسىنىڭ بيىلعى جۇمىسى جەڭىل بولماسى انىق.
ايتا كەتەيىك, تاياۋدا بىرنەشە ءىرى ينۆەستيتسيالىق كومپانيا مەن زەرتتەۋ اگەنتتىكتەرى جاڭا جىلدىڭ جاھاندىق ەكونوميكاسىنا بولجام جاساي كەلە, 2019 جىلى مۇناي باعاسىنىڭ ورتاشا قۇنى 62-67 اقش دوللارى ارالىعىندا بولاتىنىن جورامالدايدى. ەگەر جاھاندىق ەكونوميكا كۇرت داعدارىستان امان بولىپ, گەوساياسات تۇراقتالاتىن بولسا, تەڭگەنىڭ ينفلياتسيا دەڭگەيىن ۇلتتىق بانك 4-6 پايىز دالىزىندە ۇستاپ تۇرۋعا ءتيىس.
باۋىرجان مۇقان,
«ەگەمەن قازاقستان»
