بۇل تاپسىرمادان سوڭ ولكەدە بۇل سالاعا قاتىستى جۇمىستار قولعا الىنىپ, ارنايى قۇجاتتار قابىلداندى. ماڭعىستاۋ وبلىستىق اكىمدىگى مەن ەۋروپالىق كەڭەستىڭ بىرلەسكەن «قازاقستاننىڭ وڭىرلىك دامۋى» جوباسى اياسىندا ماڭعىستاۋ وبلىسىندا 2016-2020 جىلدارعا ارنالعان ءتۋريزمدى دامىتۋ ستراتەگياسى جاساقتالدى جانە وسى باعىتتا جۇمىستار جالعاسۋدا.
قازىرگى تاڭدا ايماقتا ءتۋريزمدى دامىتۋدىڭ باسىم باعىتتارىنىڭ ءبىرى – جاعاجاي ءتۋريزمى جانە تۋريستەردى قابىلداۋ مۇمكىندىگىنە يە بولۋى ءۇشىن وبلىس ورتالىعى اقتاۋ قالاسىن كورىكتەندىرۋ. جاعاجاي دەمەكشى, كاسپي تەڭىزىنىڭ جاعالاۋى جاڭاشا جاسانىپ, جايلى دەمالىس ورنىنا اينالۋدا. جەكەلەگەن دەمالىس ورىندارى بوي كوتەرىپ, تەڭىزدە ارنايى سۋ كولىكتەرىمەن سەرۋەندەۋ جۇمىسى جولعا قويىلۋدا. اقتاۋداعى قۇنى 1,9 ملرد تەڭگەگە ەسەپتەلگەن «سكالنايا تروپا» اتتى جوبا تىك جارتاستار ارقىلى قالالىق پرومەناد جانە قالالىق قۇمدى جاعاجايلار اراسىنداعى ۇزىندىعى 1,5 شاقىرىم وزىندىك «كوپىر» قىزمەتىن اتقارادى.
ماڭعىستاۋعا تۋريستىك ماقساتتا كەلۋشى قوناقتاردىڭ سانى ارتىپ كەلەدى. بۇل وسى باعىتتاعى جۇمىستى ودان ءارى جانداندىرۋعا ۇمتىلدىرادى. ماڭعىستاۋ وبلىستىق تۋريزم باسقارماسى باسشىلىعى 2018 جىلى تۋريستەردىڭ سانى 220 مىڭ ادام دەڭگەيىندە بولادى, ال 2020 جىلدىڭ اياعىندا وڭىرىمىزگە كەلگەن تۋريستەردىڭ سانى
400 000-عا دەيىن ءوسىپ, 2025 جىلدان كەيىن وسى كورسەتكىش جىلىنا 700 مىڭنان اساتىن بولادى دەپ سەندىرەدى.
تۋريستەردىڭ سانى ءوز الدىنا بولەك اڭگىمە بولسا, ولارعا لايىقتى قىزمەت كورسەتۋ – ۇلكەن ماسەلە. ماڭعىستاۋدا تۋريستەرگە سەرۆيستىك قىزمەت كورسەتۋدىڭ ساپاسى كۇن تارتىبىندە, تۋريزم سالاسىن جانداندىرۋدى ەندى قولعا العان وڭىردە بۇلاي بولۋى زاڭدى دا. سوندىقتان تۋريستەردىڭ سانىنا سايكەس, قوسىمشا جالپى سىيىمدىلىعى 7-8 مىڭ توسەك-ورىندى قۇرايتىن قوناقۇيلەر سالۋ قاجەتتىگى اڭعارىلدى. قازىرگى ۋاقىتتا وڭىردە 82 ورنالاستىرۋ ورنى تىركەلگەن, ونىڭ ىشىندە 16 قوناقۇي «3-4-5 جۇلدىزدى» ساناتتى سانالادى.
قوناقۇيلەر مەن باسقا دا تۋريستىك نىسانداردىڭ قۇرىلىسىن سالۋعا قاجەتتى ينۆەستيتسيانى قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن وڭىردە الداعى بەس جىلدا نەگىزگى ەكى تۋريستىك ايماقتى دامىتۋعا باعىتتالعان شارالار قابىلدانباق. ءبىرىنشىسى – كاسپي تەڭىزى جاعالاۋى بويىمەن اقتاۋ قالاسىنان قۇرىق پارومدىق كەشەنىنە دەيىن جاعاجاي ءتۋريزمى بولسا, ەكىنشىسى – ەتنومادەني جانە ەكولوگيالىق تۋريزم.
العاشقى باعىتقا قاراستى اۋماقتىڭ ۇزىندىعى 63 شاقىرىمدى قۇرايدى. ينجەنەرلىك ينفراقۇرىلىمنىڭ جاقىن ورنالاسۋى, اقتاۋ قالاسىندا حالىققا قىزمەت كورسەتۋ ورىندارىنىڭ دامىعاندىعى, مەديتسينالىق مەكەمەلەردىڭ جانە حالىقارالىق اۋەجايدىڭ جاقىن بولۋى اۋماقتى دامىتۋعا تولىق مۇمكىندىك بەرەدى. بۇل باعىتتى جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن ءتۋريزمدى دامىتۋ مەملەكەتتىك باعدارلاماسىنا شەرقالا تاۋى, ايراقتى تاۋلارى, «تورىش» تاس شارلارى, «سۇلتان-ەپە» جانە «شاقپاق اتا» جەراستى مەشىتتەرى, «تامشالى» جانە «ساۋرا» شاتقالدارى, «جىعىلعان» مۇيىسىنە اۆتوموبيل جولدارىن سالۋ بويىنشا جوبالارمەن بىرگە, بىرقاتار نىسانداردى ەلەكتر قۋاتىمەن, سۋمەن, گازبەن قامتۋ, قولدانىستاعى جولدى 4 جولاققا دەيىن كەڭەيتۋ قۇرىلىستارى بويىنشا جوبالار ەنگىزىلدى. اتالعان ءىس-شارالارعا رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن 2019-2020 جىلدارعا 27 ملرد تەڭگە شاماسىندا قاراجات باعىتتاۋ جوسپارلانعان.
بۇل جۇمىستار ناتيجەسىندە كەلەسى جىلى «Tree of Life» دەمالىس بازاسى اۋماعىندا 3 جاڭا نىسان 250 ورىندى «نۇر» ءساناتوريىن, 120 ورىندى «ۆولنا» قوناقۇي كەشەنىن جانە جاڭا «Tree of Life» ويىن-ساۋىق كەشەنىن سالۋ بەلگىلەنسە, 2020 جىلى ينۆەستورلارمەن 5-6 جاڭا قوناقۇي كەشەنىن سالۋ جونىندە كەلىسسوزدەر جۇرگىزىلۋدە. اقتاۋ قالاسىنان 25 شاقىرىم قاشىقتىقتاعى «Tree of Life» دەمالىس بازاسى قالا تۇرعىندارى مەن قوناقتاردىڭ قىزىعۋشىلىعىنا يە. بازادا اكۆاپاركقا كەلۋشىلەر ءۇشىن سىيىمدىلىعىن كەڭەيتۋ بويىنشا جوبا جۇزەگە اسىرىلدى. ەرەسەكتەر مەن بالالارعا ارنالعان جاڭا ەكى سۋ اتتراكتسيونى قوندىرىلدى. بازانىڭ اۋماعىندا فيتنەس-زال مەن 2 باسسەين, 22 نومىرلىك قوناقۇي, جەتى 2 قاباتتى وتباسىلىق ۇيشىكتەر سالىندى, ايماقتى اباتتاندىرۋ بويىنشا جۇمىستار جۇرگىزىلىپ, 45 مەترلىك تولقىندى باسسەيننىڭ قۇرىلىسى اياقتالدى, نومىرلىك قورى 79-عا دەيىن ءوستى.
مەملەكەتىمىزدىڭ نەگىزگى ماقساتتارىنىڭ ءبىرى – كاسپي تەڭىزىندە تەڭىز كرۋيزى باعىتىن بەلسەندى تۇردە دامىتۋ. قازىرگى تاڭدا تەك كاسپي جاعالاۋىن ازەربايجان, قازاقستان, يران, تۇرىكمەنستان جانە رەسەيدىڭ 147,7 ملن-عا جۋىق حالقى مەكەن ەتكەن. اتالعان باعىتتى دامىتقان جاعدايدا, قىزىقتى دا جانە سۇرانىسقا يە تۋريستىك ءونىمدى, ونىڭ ىشىندە كرۋيزدىك ءتۋريزمدى مادەني-تانىمدىق, ەكولوگيالىق جانە ەتنوگرافيالىق تۋريزممەن بىرگە قالىپتاستىرۋعا بولادى.
ماڭعىستاۋ وبلىسىندا كرۋيزدىك تۋريستەردى قابىلداۋعا ءتيىمدى نەگىزگى نۇكتەلەرى رەتىندە باۋتينو كەنتى مەن اقتاۋ قالاسى تاڭدالعان. وسى جەرلەردەن تۋريستەر ولكەمىزدىڭ ۇلكەن سۇرانىسقا يە كورىكتى ورىندارىنا بارۋ مۇمكىندىگىنە يە. الايدا, بۇل مۇمكىندىككە قول جەتكىزۋ ءۇشىن قيىندىقتار دا جوق ەمەس. الدىمەن, حالىقارالىق رەگلامەنتتەرگە ساي كەلەتىن, تۋريستەردىڭ كوپ اعىنىن قابىلداۋعا مۇمكىندىك جاسايتىن جولاۋشىلار تەرمينالىنىڭ قۇرىلىسى ماسەلەسىن شەشۋ قاجەت.
باۋتينو ەلدى مەكەنىندە جانە اقتاۋ قالاسىندا تەڭىز پورتى ينفراقۇرىلىمى وندىرىستىك ماقساتتا بولۋى سەبەپتى, جاڭا نىساندار مەن ينفراقۇرىلىم كولەمدى قاراجاتتى قاجەت ەتەتىندىكتەن, ءتيىمدى تەتىكتەردى تابۋ ماسەلەسى تۋىندايدى. بۇل تۇرعىدا جولاۋشىلاردى قابىلداۋ ءۇشىن جۇمىس جاساپ تۇرعان وندىرىستىك ايلاقتاردىڭ باعىتتارىن وزگەرتۋ كەرەك, قازىرگى تاڭدا تەڭىز پورتى ينفراقۇرىلىمىن مەڭگەرەتىن شارۋاشىلىق سۋبەكتىلەرىمەن تالقىلاۋ جۇمىستارى باستالعان.
ال كرۋيزدىك فلوتتى دامىتۋ ماسەلەسىندە كەمەلەر ماسەلەسىن شەشۋ – الدىڭعى كەزەكتە. بۇل ماسەلەدە رەسەي فەدەراتسياسىنىڭ بيزنەس-قوعامداستىعىنداعى «وزەن-تەڭىز» تۇرىندەگى كەمەلەرگە ءۇمىت ارتىلادى. كرۋيزدىك كەمەلەردى جاساۋ دا ارزان دۇنيە ەمەس, مىسالى 150-200 جولاۋشىعا ارنالعان ءبىر كەمەنى جاساپ شىعارۋ كاسىپكەرگە ورتاشا العاندا 10-15 ملرد تەڭگەگە شىعادى ەكەن. سوندىقتان ماڭعىستاۋدىڭ تۋروپەراتورلارى بىرلەسكەن كرۋيزدەردى شىعارۋ ءۇشىن بەلسەندى تۇردە رەسەيلىك سەرىكتەستەردى ىزدەۋ بويىنشا جۇمىستاردى باستادى. مەملەكەت ءوز تاراپىنان قاجەتتى رۇقساتنامالىق قۇجاتتاردى رەسىمدەۋگە, شەكارا ارقىلى وتكىزۋ تارتىپتەرىن جەڭىلدەتۋگە, تاعى دا سول سياقتى جۇمىستاردىڭ جۇرگىزىلۋىنە ىقپال ەتپەك.
2015 جىلى «رۋس ۆەليكايا» تەپلوحودىمەن «سامارا – استراحان – باۋتينو – سامارا» 87 ادامنان قۇرالعان العاشقى كرۋيزدىك تۋرى ۇيىمداستىرىلدى. قازاقستان اۋماعىندا ولار 2 كۇن بولدى. كرۋيز كەزىندە رەسەي فەدەراتسياسى كولىك مينيسترلىگىنىڭ 20.08.2009 جىلعى №140 بۇيرىعىمەن بەكىتىلگەن «رەسەي فەدەراتسياسىنىڭ تەڭىز پورتتارىندا جانە وعان كىرە- بەرىستە ءجۇزۋ جانە كەمەلەردىڭ تۇرۋ جالپى ەرەجەلەرىمەن» رەتتەلەتىن تالاپتاردى تۇسىندىرۋگە بايلانىستى پروبلەمالار تۋىندادى. كورسەتىلگەن پروبلەمالىق سۇراقتار تەز ارادا شەشىلدى, الايدا ءارى قاراي كرۋيز ءوز جالعاسىن تاپقان جوق. وسىنداي بىرقاتار ماسەلە بىرلەسكەن شەشىمدەردى قابىلداۋدى تالاپ ەتەدى.
– بىلتىر تابىستى وتكىزىلگەن اقتاۋ قالاسىنداعى كاسپي جاعالاۋى ەلدەرىنىڭ V ءسامميتى جانە پەتروپاۆل قالاسىنداعى XV وڭىرارالىق ىنتىماقتاستىق فورۋمى كورشى ەلدەردىڭ اراسىندا ءتۋريزمدى بەلسەندى تۇردە دامىتۋعا شىن مانىندە سەرپىن بەردى. 2019 جىلى مامىر ايىنا, كاسپي تەڭىزىندە قولايلى اۋا رايى جاعدايلارىنىڭ باستالۋىمەن كرۋيزدەر ويداعىداي ىسكە قوسىلادى دەپ سەنىم بىلدىرەمىن. 2018 جىلدىڭ سوڭىنا دەيىن رەسەيلىك كەمە يەلەرىمەن جانە تۋروپەراتورلارمەن بارلىق تەحنيكالىق جانە ەكونوميكالىق ماسەلەلەر تالقىلاناتىن ەكىجاقتى بىرقاتار ىسكەر كەزدەسۋلەر وتكىزۋ جوسپارلانعان, – دەيدى ماڭعىستاۋ وبلىستىق تۋريزم باسقارماسىنىڭ باسشىسى ءو.بيساقاەۆ.
ەكىنشى باعىت ماڭعىستاۋ وڭىرىندە ورنالاسقان 13 مىڭ تاريحي-مادەني ەسكەرتكىشتەرگە نەگىزدەلەدى. بىراق الىس ايماقتارعا جول, جارىق سىندى ينفراقۇرىلىمنىڭ جەتكىلىكسىزدىگىنەن, ينجەنەرلىك, جول جانە الەۋمەتتىك ينفراقۇرىلىمنىڭ جاقىن ورنالاسقان ءارى تابيعي جانە مادەني كورىكتى جەرلەر, ەلدى مەكەندەر تىعىز شوعىرلانعان جانە اۆتوموبيل جولدارىنىڭ جەلىسى جاقسى دامىعان ماڭعىستاۋ جانە تۇپقاراعان اۋداندارىنىڭ اۋماعى تاڭداپ الىنعان جانە وسى اۋماقتار بويىنشا «ماڭعىستاۋ گەوپاركى» اتالىمىن الۋ ءۇشىن يۋنەسكو-نىڭ شتاب-پاتەرىنە ءوتىنىم جولدانىپ, يۋنەسكو-نىڭ ساراپشىلارى مەن ينسپەكتورلارى اۋماقتى زەرتتەپ, ونىڭ الەۋەتىنە جوعارى باعا بەردى. ماڭعىستاۋدا گەوباق جوباسى جۇزەگە اسسا, الەمنىڭ 38 ەلىندە تىركەلگەن 140 جاھاندىق گەوپارك سانى تاعى ءبىر باققا ارتادى دەگەن ءسوز جانە بۇل ماڭعىستاۋدى, قازاق دالاسىن الەمگە كەڭىنەن تانىتادى, تيىسىنشە شەتەلدىك تۋريستەردى تارتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.
ماڭعىستاۋ ءتۋريزمى سالاسىنا قاتىستى ءتارتىپ, تازالىق, سەرۆيستىك قىزمەت ساپاسى, وزگە دە ءىرىلى-ۇساقتى ماسەلەلەر تۇرعىسىندا ايتۋعا بولاتىن, ءتىپتى سىنعا ىلىگەتىن تۇستار از ەمەس. بىراق باستالىپ جاتقان الۋان ءىستى سىناۋ مەن مىنەۋدەن گورى, اقىل-كەڭەس قوسىپ, بىرلەسە كوتەرۋ تيىمدىرەك.
ماڭعىستاۋ ءتۋريزمىن دامىتۋ – از ۋاقىتتا اياقتالاتىن جۇمىس ەمەس, ءالى تالاي نىساندار اشىلىپ, نەبىر يدەيالار ومىرگە كەلىپ, تاسادا قالىپ كەلە جاتقان تالاي كوزتارتار ورىندار تۋريستەر تۇگىلى تۇرعىنداردى تاڭعالدىرار ورىندارعا اينالۋى مۇمكىن. سوندىقتان وڭىردەگى تۋريزم سالاسىندا بۇگىنگى اتقارىلعان ىستەردى ۇلكەن جۇمىستاردىڭ باستاماسى دەپ قاراۋىمىز كەرەك.
گۇلايىم شىنتەمىرقىزى,
«ەگەمەن قازاقستان
ماڭعىستاۋ وبلىسى
