قازاقستان • 25 جەلتوقسان, 2018

م ۇلىكتى تىركەۋ – قاۋىپسىزدىك كەپىلى

530 رەت
كورسەتىلدى
6 مين
وقۋ ءۇشىن

ادىلەت مينيسترلىگى جىلجىمايتىن م ۇلىكتى ۋاقىتىندا تىركەمەگەنى ءۇشىن اكىمشىلىك جاۋاپتىلىقتى الىپ تاستاۋدى ۇسىنۋدا. بۇل تۋرالى ماجىلىستە پالاتا توراعاسىنىڭ ورىنباسارى ۆلاديمير بوجكونىڭ توراعالىعىمەن وتكەن ۇكىمەت ساعاتىندا ادىلەت ءمينيسترى مارات بەكەتاەۆ مالىمدەدى. اتالعان جيىن جىلجىمايتىن م ۇلىككە قۇقىقتاردى مەملەكەتتىك تىركەۋگە ارنالدى.

م ۇلىكتى تىركەۋ – قاۋىپسىزدىك كەپىلى

اكىمشىلىك جاۋاپتىلىقتى الىپ تاستاۋدى ۇسىندى

ۇكىمەت ساعاتىندا بايانداما جا­ساعان ادىلەت ءمينيسترى مارات بەكەتاەۆ جىلجىمايتىن م ۇلىكتى ۋاقىتىندا تىركەپ-تىركەمەۋدىڭ ارتىقشىلىعى مەن ماڭىزى جوعالعاندىعىن اتاپ ءوتتى. ونىڭ ايتۋىنشا, بۇل نورما 2007 جىلى سالىقتىق اكىمشىلەندىرۋ جانە حالىقتى جىلجىمايتىن م ۇلىككە ءوز قۇقىقتارىن تىركەۋگە ماجبۇرلەۋ ماقساتىندا ەنگىزىلگەن.

– ءوز كەزەگىندە, مەملەكەت مۇ­لىك­تى زاڭداستىرۋ بويىنشا ەكى اكتسيا وتكىزدى, سونداي-اق مەملەكەتتىك قىز­مەتتەر كورسەتۋ ءتارتىبىن وڭتاي­لان­دىرۋ جونىندە شارالار قابىلداندى. ناتي­جەسىندە سوڭعى جىلدارى وسى قۇرام بويىنشا ازداعان اكىمشىلىك ءىس قوز­عالعاندىعى بايقالادى. وسىعان وراي جىلجىمايتىن م ۇلىككە قۇ­قىق­تاردى تىركەۋ مەرزىمىن وتكىزىپ العان­دىعى ءۇشىن اكىمشىلىك جاۋاپتىلىقتى الىپ تاستاۋ تۋرالى ماسەلەنى قاراۋ ۇسىنىلادى, – دەدى ادىلەت ءمينيسترى.

ءمينيستردىڭ ايتۋىنا قاراعاندا, جىلجىمايتىن م ۇلىككە قۇقىقتاردى مەم­لەكەتتىك تىركەۋ فۋنكتسياسىن ادى­لەت ورگاندارى 2007 جىلدان باستاپ جۇر­گى­زۋدە. وسى ۋاقىت ارالىعىندا جىل­­جى­ماي­تىن م ۇلىككە قۇقىقتاردى مەم­لە­كەتتىك تىركەۋ سالاسى جاڭا تەن­دەن­تسيالار جانە حالىقارالىق تاجى­ريبە نەگىزىندە جۇيەلى تۇردە جاڭار­تىلعان. 

– جىل سايىن ەلىمىزدە ورتاشا ال­عاندا جىلجىمايتىن م ۇلىككە 1,7 ميلليوننان استام قۇقىقتار تىركەلەدى. سون­داي-اق ون ميلليوننان استام ەلەك­تروندى فورماتتا انىقتامالار بەرى­لەدى. بۇل كورسەتكىشتەر جىل سايىن وسۋدە, – دەدى م.بەكەتاەۆ. 

ادىلەت ءمينيسترى جىلجىمايتىن مۇ­لىك قۇقىقتارىن مەملەكەتتىك تىر­كەۋ ادىلەت ورگاندارىنا بەرىلگەن ۋا­قىت­تان بەرگى جەتىستىكتەردى دە تولىق قام­تىپ ءوتتى. 

تىركەۋ ىسىنە جاڭا تەحنولوگيالار قاجەت

جالپى, بۇل سالا مەملەكەت باس­شى­سىنىڭ مەملەكەتتىك قىزمەتتەردى كورسەتۋ پروتسەستەرىن بارىنشا وڭتاي­لاندىرۋ, وسىنداي قىزمەتتەردى اۆتوماتتاندىرۋ ارقىلى اكىمشىلىك كەدەرگىلەردى ازايتۋ, مەرزىمدەردى جانە سۇراتىلاتىن قۇجاتتاردىڭ سانىن قىسقارتۋ بويىنشا تاپسىرمالارىن ورىنداۋ ۇدەرىسىمەن ىلگەرىلەپ كەلەدى. وسى ورايدا ادىلەت ءمينيسترى جىلجىمايتىن م ۇلىكتەردى تىركەۋ مەرزىمىنىڭ 15 كۇننەن 3 كۇنگە دەيىن قىسقارتىلعاندىعىن ەرەكشە اتاپ ءوتتى. سونىمەن قاتار م ۇلىكتى تىركەۋ ءۇشىن ازاماتتاردان بار-جوعى ەكى عانا قۇجات تالاپ ەتىلەدى.

وعان قوسا مەملەكەتتىك قىز­مەت­تەردى ۇسىنۋ بويىنشا بيزنەس-پرو­تسەس­تەردى اۆتوماتتاندىرۋدا ەلىمىزدە ەڭ العاشقى جوبالاردىڭ ءبىرى بولعان «جىلجىمايتىن م ۇلىك تىركەلىمى» مەملەكەتتىك دەرەكتەر قورى جۇمىس ىستەۋدە.

– قازىرگى تاڭدا جىلجىمايتىن مۇ­لىك تىركەلىمىمەن مەملەكەتتىك ورگان­داردىڭ 28 اقپاراتتىق جۇيەسى بىرىك­تىرىلگەن. 2015 جىلدان باستاپ نو­تاريۋستار كۋالاندىرعان بارلىق ما­مىلەلەرگە قۇقىقتاردى ەلەكتروندى تىركەۋ ەنگىزىلدى. بۇل مامىلەلەر ءبىر كۇن ىشىندە تىركەلەدى. وسىلايشا ءار­بىر ءتورتىنشى تىركەۋ ەلەكتروندى فور­ماتتا جۇرگىزىلەدى. قۇقىقتىق كاداس­تر­داعى انىقتامالار تۇرىندەگى بار­لىق اقپاراتتىق قىزمەتتەر ەلەك­تروندى فورماتقا اۋىستىرىلدى. بۇل E-gov شەڭبەرىندەگى قىز­مەت­تەر اراسىندا قاجەتتىلىگى جاعىنان ەكىن­شى قىزمەت بولىپ تابىلادى. كۇن سايىن وتىز مىڭنان استام اقپارات­تىق انىقتامالار بەرىلەدى, – دەدى م.بە­كەتاەۆ. 

مينيستر وسىلاي دەگەنىمەن, ۇكى­مەت ساعاتىندا قوسىمشا بايانداما جاساعان ءماجىلىس دەپۋتاتى نۇرلان ءاب­دىروۆ سالاداعى ءالى دە شەشىمىن تابۋى قاجەت ماسەلەلەردى جىكتەپ بەردى. ونىڭ ايتۋىنا قاراعاندا, دەپۋ­تاتتار وسى جيىن الدىندا ماسەلەنى تە­رەڭنەن زەرتتەۋ ماقساتىندا بىرقاتار تالداۋ جاساعان. ونىڭ ناتيجەلەرى بويىنشا جىلجىمايتىن م ۇلىككە قۇقىقتاردى تىركەۋ ىسىندە زاڭنامالىق جانە ۇيىمداستىرۋ سيپاتىنداعى جەتىلدىرۋدى قاجەت ەتەتىن كەمشىلىكتەر انىقتالعان.

اتاپ ايتقاندا, بىرىنشىدەن, جەر قورى تۋرالى مالىمەتتەردىڭ ءبىر­تۇ­تاس اقپاراتتىق دەرەكقورىن قالىپ­تاس­تىرۋ جانە جەر ماسەلەسىندەگى تۇيتكىلدەردى شەشۋ قاجەت. بۇل جو­نىندە ەلباسىنىڭ بيىلعى جول­داۋىندا ناقتى تاپسىرما بەرىلگەن بولاتىن. ويتكەنى قازىرگى ۋاقىتتا جىلجىمايتىن م ۇلىك نىساندارىنا قۇقىقتاردى تىركەۋ جەر تە­لىمدەرىنە قۇقىقتاردىڭ ەسەبىنەن بو­لەك جۇرگىزىلۋدە. ەكىنشىدەن, مامىلەلەردىڭ زاڭعا سايكەستىگىن تەكسەرۋدى, مەنشىك قۇقىعىن قورعاۋدى جەتىلدىرۋ قاجەت. مۇنىڭ سىرى مىنادا – قازىر تاپسىرىلعان قۇجاتتاردىڭ سايكەسسىزدىگى مەن تەحنيكالىق قاتە­لىككە جول بەرۋشىلەرگە ەشقانداي جاۋاپكەرشىلىك كوزدەلمەگەن. ۇشىن­شىدەن, جىلجىمايتىن م ۇلىك پەن ونىڭ يەلەرىنە قاتىستى اقپارات ءالى جابىق كۇيىندە قالىپ وتىر. الەم­دىك تاجىريبەدە, ونىڭ ىشىندە كور­شىلەس رەسەيدىڭ وزىندە مۇنداي ما­لىمەت – اشىق. تورتىنشىدەن, سىباي­لاس جەمقورلىقتىڭ الدىن الۋ ماق­ساتىندا نەمەسە وعان جول بەرمەۋ ءۇشىن جىلجىمايتىن م ۇلىككە قۇ­قىق­تاردى تىركەۋ ماقساتىندا بلوكچەين تەحنولوگياسىن جەدەل تۇردە ەنگىزۋ كەرەك. 

ن.ءابدىروۆتىڭ ۇسىنىستارىنا ءما­جى­لىس توراعاسىنىڭ ورىنباسارى ۆلا­­ديمير بوجكو دا تولىق قولداۋ ءبىل­­دىردى. جۇرگىزىلگەن رەفورما – بۇل قول­دانىستاعى ەكى كاداستردى بىرىكتىرۋ ارقىلى بىرىڭعاي كاداستردى قۇرۋعا جاسالعان العاشقى قادام.

ۇكىمەت ساعاتى بارىسىندا اقپارات بەرگەن ازاماتتارعا ارنالعان ۇكىمەت مەملەكەتتىك كورپوراتسياسىنىڭ تور­اعاسى ابىلايحان وسپانوۆتىڭ ايتۋىنشا, جىلجىمايتىن م ۇلىككە قۇ­قىقتاردى مەملەكەتتىك تىركەۋ اتال­عان ۇيىمعا وتكەلى بەرى بارلىعى 700 مىڭنان اسا قىزمەت كورسەتىلگەن. 

بۇگىندە اتالعان سالاداعى قىز­مەتتى ەلەكتروندى تاسىلمەن الۋشىلار سانى ارتقان. ا.وسپانوۆتىڭ ايتۋىنشا, زاڭناماعا ەنگىزىلگەن وزگەرتۋلەرگە سايكەس, قازاقستاننىڭ «Doing Business» رەيتينگىندەگى كورسەتكىشتەرىن جاقسارتۋعا با­عىت­تالعان جۇمىستار اياسىندا جاڭادان سالىنعان جىلجىمايتىن م ۇلىككە مەملەكەتتىك تەحنيكالىق زەرتتەۋ جۇرگىزىلمەيتىن بولعان.

ۇكىمەت ساعاتى بارىسىندا دەپۋتاتتار قۇزىرلى ورگان باسشىلارىنا تاقىرىپ بويىنشا ساۋالدارىن بەرىپ, تالقىلاۋلارعا قاتىستى.

سەرىك ابدىبەك,

«ەگەمەن قازاقستان»

سوڭعى جاڭالىقتار