«حالىققا ءبىر تيىن پايداسى جوق» دەپ كەسىپ ايتۋعا بولماس, دەگەنمەن موڭكە بي بابامىز جىرلاعانداي, «اي سايىن باس قوسقان جيىننىڭ», اي ەمەس-اۋ, اپتا, كۇن سايىن باس قوسقان شارانىڭ ازايار ءتۇرى كورىنبەيدى. ەلباسى جينالىس ماسەلەسىن ايتقان سول جيىندا قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتى كەڭسەسىنىڭ باستىعى ماحمۇد قاسىمبەكوۆ مەملەكەت باسشىسىنا ۇكىمەت پەن مەملەكەتتىك ورگاندار جەتەكشىلەرى ءبىر جىلدىڭ 2380 ساعاتىن, ياعني 365 كۇننىڭ 100 تاۋلىگىن جينالىستا وتكىزەتىندىگىن, ءتىپتى, سەنبى, جەكسەنبى كۇندەرى دە جينالىستىڭ تىيىلمايتىنىن ايتقاندا, پرەزيدەنت: «زاڭ بويىنشا مەملەكەتتىك قىزمەتكەر 7 ساعات جۇمىس ىستەۋ كەرەك. تۇنگى ساعات 12, 1-گە دەيىن وتىرماۋ كەرەك جۇمىستا. تاجىريبەلى مەملەكەتتىك قىزمەتكەر رەتىندە جاقسى بىلەمىن, دايىندالعان جيىندى جارتى ساعاتتا, كۇردەلى, ءتۇيىندى ماسەلەلەر بولسا ءبىر ساعاتتا وتكىزۋگە بولادى. بيۋروكراتيزمدى قىسقارتۋ كەرەك. ادامدارعا جۇمىس ىستەۋگە مۇمكىندىك بەرىڭىزدەر», دەگەن-ءدى.
وسكەمەن اكىمدىگى اپتاسىنا 125 جينالىس وتكىزەدى
جينالىس وتكىزۋدەن, قىزمەتكەرلەردى جۇمىستان تىس ۋاقىتتا جۇمىستا قالدىرۋدان شىعىس قازاقستان وبلىسى دا قالىسپاي تۇرعان ءتارىزدى. جۋىقتا مەملەكەتتىك قىزمەت ىستەرى جانە سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى ءىس-قيمىل اگەنتتىگىنىڭ وبلىستىق دەپارتامەنتىندەگى جيىندا اسىرەسە ءوڭىردىڭ وسكەمەن, سەمەي قالالارى مەن ءۇرجار, بەسقاراعاي, اياگوز, شەمونايحا اۋداندارى اكىمدەرىنىڭ اپپاراتتارىندا جينالىستىڭ كوپ بولاتىندىعى ءسوز ەتىلدى.
ء«تىپتى, ءبىر كۇندە جەتى رەت جينالىس وتكەنى بەلگىلى بولدى. سوندا قىزمەتكەرلەر قاي كەزدە جۇمىس ىستەيدى؟! قۇجات اينالىمى ءالى دە سول قاعاز تۇرىندە, كوپ مەكەمەلەردە باسشىلار ماتەريالدىڭ تۇپنۇسقاسىن قاعازعا شىعارىپ الىپ قاراعاندى ءجون كورەدى», دەيدى دەپارتامەنت باسشىسى, ادەپ جونىندەگى كەڭەس ءتورايىمى جاننا قابدولداقىزى.
دەپارتامەنت وبلىستاعى جينالىستى ەڭ كوپ وتكىزەتىن اكىمدىكتەرگە ساراپ جاساپتى. ءۇش فورماتتاعى – مەكەمەنىڭ وزىندە, باسقا مەكەمەدە وتەتىن جانە بەينەرەجىمدەگى جينالىستاردى ەسەپكە الىپتى. قاراڭىز, وسكەمەن قالاسى اكىمدىگى ءبىر اپتادا – 125, سەمەي اكىمدىگى – 56, ءۇرجار اۋدانى – 56, شەمونايحا اۋدانى – 50, بەسقاراعاي اۋدانى 103 جانە اياگوز اۋدانى 51 جينالىس وتكىزەدى ەكەن. اتالعان دەپارتامەنت 5 مىڭ مەملەكەتتىك قىزمەتكەردىڭ اراسىندا ارنايى ساۋالناما جۇرگىزىپتى. سوندا وسكەمەن قالاسى اكىمى اپپاراتى مەن وعان قاراستى بولىمدەردەگى 191 قىزمەتكەردىڭ 112-ءسى (59%) جۇمىستا بوگەلەتىنى, ال ءۇرجار اۋدانى اكىمىنىڭ اپپاراتى مەن وعان قاراستى بولىمدەر, اۋىلدىق وكرۋگ اكىمدەرىنىڭ اپپاراتىنداعى 193 قىزمەتكەردىڭ 92-ءسى (48%) ۇيىنە كەش قايتاتىنى انىقتالىپتى. باسقارمالار اراسىندا وبلىستىق دەنساۋلىق ساقتاۋ, اۋىل شارۋاشىلىعى, قۇرىلىس, ساۋلەت جانە قالا قۇرىلىسى, كاسىپكەرلىك جانە يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق دامۋ, قارجى باسقارمالارى «كوش باستاپ» تۇر دەۋگە بولادى. ماسەلەن, دەنساۋلىق ساقتاۋ باسقارماسى 18 قىزمەتكەردىڭ 11-ءىن (61%), قۇرىلىس, ساۋلەت جانە قالا قۇرىلىسى باسقارماسى 28 قىزمەتكەردىڭ 12-ءسىن (43%), قارجى باسقارماسى 19 قىزمەتكەردىڭ 8-ءىن (42%), اۋىل شارۋاشىلىعى مەن كاسىپكەرلىك جانە يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق دامۋ باسقارمالارى 29 قىزمەتكەردىڭ 11-ءىن (38%) ۇيىنە ۋاقىتىندا قايتارمايتىن كورىنەدى. دەپارتامەنتتەر اراسىندا ءبىلىم سالاسىن باقىلاۋ دەپارتامەنتى 7 قىزمەتكەردىڭ 4-ءۋىن (57%), ال مەملەكەتتىك كىرىس دەپارتامەنتى 626 قىزمەتكەردىڭ 271-ءىن (43%) ساعات 6-دان كەيىن دە جۇمىسقا جەگەتىنى بەلگىلى بولىپتى. ايتا بەرسەك, وسىنداي فاكتىلەر كوپ.
جينالىس دەگەننەن شىعادى, بۇ شەتى مەن و شەتى 600-700 شاقىرىمعا سوزىلاتىن, ءتىپتى ودان دا اسىپ كەتەتىن, جولدارىنىڭ كوپ بولىگى شۇرىق-تەسىك ءبىزدىڭ وبلىس ءۇشىن جينالىسقا قاتىسۋ ەمەس, جينالىسقا كەلۋدىڭ, جەتۋدىڭ قيىندىعى ءوز الدىنا ءبىر اڭگىمە. ماسەلەن, جارما اۋدانىنىڭ اكىمى وبلىس ورتالىعى – وسكەمەندەگى ءبىر جيىنعا قاتىسۋ ءۇشىن (قالباتاۋ مەن وسكەمەننىڭ اراسى 110 شاقىرىم) 2 ساعات جول جۇرەتىن بولسا, ارىدەگى اياگوز اكىمى 4-5, تۇكپىردەگى ءۇرجاردىڭ اكىمى 7-8 ساعات كولىكتە وتىرۋعا ءماجبۇر. ءبىر ساعاتتىق جينالىس ءۇشىن ءبىر كۇن ۋاقىتتارىن جوعالتادى. زايسان مەن كۇرشىم, كاتونقاراعاي, اباي اۋداندارى اكىمدەرىنىڭ باسىندا دا وسى كەپ. اۋىل اكىمدەرىنىڭ قىسقا كۇندە قىرىق رەت اۋدانعا سالپاقتايتىنىن قوسىپ قويىڭىز بۇعان. بىلتىر جۇمىس ساپارىمەن وسكەمەننەن شامامەن 500 شاقىرىم قاشىقتىقتا ورنالاسقان اياگوز اۋدانىنا قاراستى شۇبارتاۋ وڭىرىنە بارعانبىز. سول كەزدەگى بايقوشقار اۋىلىنىڭ اكىمى ساياتبەك شىمىروۆتىڭ: «اياگوزدەگى ساعات 10-داعى جينالىسقا بارۋ ءۇشىن تاڭعى ساعات 3-4 كەزىندە جولعا شىعامىز. ءايتىپ-ءبۇيتىپ ۇيگە جەتكەنشە ىمىرت ۇيىرىلەدى. اۋدان ورتالىعىنا 250 شاقىرىم جەردەگى ەمەلتاۋ اۋىلىنىڭ تۇرعىندارىنا ءتىپتى قيىن. ولار بىزدەن دە قاشىقتا جاتىر عوي. جول جاقسى بولسا, 175 شاقىرىم دەگەنىڭ 2 ساعاتتىق جول ەمەس پە؟!», دەگەنى ەستە قالىپتى.
جينالىستى بىلاي قويعاندا, مەملەكەتتىك قىزمەتتىڭ جۇگىن سۇيرەپ جۇرگەن اكىمدەرگە عانا ەمەس, ناشار جولمەن وسكەمەن مەن سەمەيگە جەتۋ شالعاي اۋدانداردىڭ تۇرعىندارى ءۇشىن دە وڭايعا تۇسپەيدى. سىرقاتتانعان جاندارعا مۇلدە قيىن. ايتايىن دەگەنىمىز, قازىر – تەحنيكانىڭ, تەحنولوگيانىڭ دامىعان ءداۋىرى. «تسيفرلى قازاقستان» باعدارلاماسى جۇزەگە اسىرىلىپ جاتىر. اسا ماڭىزدى, ۇلكەن, اۋقىمدى جيىندار بولماسا, كۇرشىم, ءۇرجار, اياگوز, زايسان, تارباعاتاي, اباي سەكىلدى وبلىس ورتالىعىنان شالعاي جاتقان اۋداندارداعى مەملەكەتتىك قىزمەتكەرلەردى (اكىمى بار, مامانى بار) قالاعا سابىلتپاي-اق, جيىندى نەگە ونلاين نەمەسە بەينەرەجىمدە وتكىزبەسكە؟ اۋدان اكىمدەرى دە اۋىل اكىمدەرىنە وسى تاجىريبەنى قولدانسا. ارينە, وبلىس ورتالىعىنا جاقىن اۋدانداردىڭ جاراسى جەڭىل.
ءبىر سوزبەن ايتقاندا, جينالىستىڭ وزىنە ءبىر رەفورما كەرەك سەكىلدى.
ازامات قاسىم,
«ەگەمەن قازاقستان»
شىعىس قازاقستان وبلىسى
