جۇمساق مايداقوڭىر ءۇنىن دومبىرانىڭ كومەيىنەن قايىرىپ, اسپاپتىڭ سازىنا قوسىپ سۇلۋ اندەردى سالعاندا تىڭداۋشىسىن ەرىكسىز ەلىتەتىنىن بايىرعى دوسى, قازاقستاننىڭ حالىق ءارتىسى ءسابيت ورازباەۆتىڭ اۋزىنان تالاي ەستىدىك. اسىرەسە پرەزيدەنتتىڭ ءسوزى دە, اۋەنى دە جۇرەكتى تەربەيتىن, تاربيەلىك ءمانى بار, تاعىلىمدى وسيەتپەن ورىلگەن فيلوسوفيالىق اندەردى ەرەكشە جاقسى كورەتىنىن, وندايدا التىننىڭ بۋىمەن اپتالعان مازمۇنى تەرەڭ سوزدەرىنىڭ شۇعىلالى نۇرىنا شومىلعانداي شالقىپ تا كەتەتىنىن بىلەتىندەر ايتىپ جۇرەدى. ءبىر سەنگەن, ءبىر شەشىلگەن ادامىنىڭ الدىندا ەلباسىنىڭ عاجاپ اڭگىمەشىل, ازىلقوي ادام ەكەنىن ءسابيت اعادان وزگە قايراتكەرلەر دە قۋاتتاپ جاتادى. ءتىپتى جەكە ادامدارمەن وتكىزەتىن باسقوسۋلاردى, وتباسىلىق وتىرىستارىن ايتپاعاندا, ونەرگە جانى جاقىن نۇرسۇلتان ءابىش ۇلىنىڭ ارنايى, سالتاناتتى, مەرەكەلىك قابىلداۋلاردىڭ وزىندە قازاقى ارقاسى ۇستاپ ء«اۋ» دەپ جىبەرەتىن ادەتى بارىن بارشا ەلى دە بۇل كۇندە جاقسى بىلەدى. «ەلباسى اسىرەسە قانداي اندەردى جاقسى كورەدى؟» دەپ سۇرايمىز ءسابيت اعادان. «كوپ قوي, – دەيدى قازاق تەاتر ونەرىنىڭ ابىز اقساقالى. – ءاندى قالاي ايتسا, ءبيدى دە سولاي بيلەيدى. قاي جاعىنان الساڭ دا, امبەباپ ادام عوي».
– نۇرەكەڭ ءان مەن جىردى ايتىپ قانا قويماي, ءسوزىنىڭ مانىنە بويلاي بىلەتىن ساۋاتتى ورىنداۋشى. جايلاپ باستاپ, داۋىسىن بىرتە-بىرتە شارىقتاتىپ مۇڭ ارالاس ارمان اقتارىلا ايتىلاتىن «كوزىمنىڭ قاراسىن», ىرعالىپ وتىرىپ ء«بىر بالانى» شىرقاعاندا, قارا ءسوزدىڭ تۇڭعيىعىنا باتىرىپ جىبەرەدى. «دۋدار-اي» دا پرەزيدەنتتىڭ سۇيىكتى اندەرىنىڭ ءبىرى. ءالى ەسىمدە, جاستاۋ كەزىمىزدە, العاش نۇرەكەڭمەن تانىسقان كۇنى تاڭ اتقانشا ءان سالدىق, ول مەنەن تولە ءبيدىڭ تولعاۋلارىن ايتىپ بەرۋىمدى قولقالاپ, جانىنا جاققانى بولار, ەكى قايتارا ايتقىزدى. سودان كەلەر جىلى تەمىرتاۋعا ىزدەپ بارعانىمدا تاعى دا وسى وسيەتنامانى ايتىپ بەرۋىمدى ءوتىندى. سويتسەم ءوزى دە جاتتاپ العان ەكەن. قۇدايا توبا, وسى تولعاۋدى ايتىپ بەرگەن سايىن نۇرەكەڭ قۇددى ءبىر العاش رەت ەستىپ وتىرعانداي ەرەكشە ىنتامەن قۇلاق قويىپ تىڭداپ, بابامىزدىڭ قۇرىشتان قۇيعانداي قۋاتتى سوزدەرىنىڭ قاسيەتى كەۋدەسىنە سىيماعانداي, كوكىرەك تۇسى كوتەرىلىپ, ارقالانىپ وتىرادى.
بۇل قازاقتىڭ بالاسى
تەگىندە نەنى كورمەگەن,
نەشە ءبىر جايساڭ داناسى
شەشەن دە بولىپ سويلەگەن.
كوسەم دە بولعان ويمەنەن,
بىراق سونىڭ ءبارى دە,
ىدىراپ جاتقان قازاقتىڭ
قوسا المادى باستارىن.
مەن بولامىن دەگەندەر,
اقتامادى سەنىمدى.
كوكىرەك قاققان حاندارى,
لاۋازىمعا تالاسىپ,
بىت-شىت قىلدى ەلىمدى, – دەگەن تولە بي بابانىڭ ۇزىن-سونار تولعاۋىن الابوتەن قادىر تۇتاتىنىن ورايى كەلە قايتا-قايتا ورىنداتۋىمەن سان رەت بايقاتقان. تالاي باسقوسۋلاردا, شاعىن وتىرىستاردا وسى تولعاۋدى ءوزىنىڭ دە دومبىرامەن ناقىشىنا كەلتىرىپ ورىنداعانىن ەستىدىم.
تەمىرتاۋدا قىزمەت ىستەپ جۇرگەنىندە مەن ۇيىنە قوناق بولىپ, قازاقى داستۇرمەن مەنىڭ كەلۋ قۇرمەتىمە جولداستارىن شاقىرىپ, تاعى دا تاڭ سىبىرلەپ اتقانشا كەزەك-كەزەك ءان ايتقان ەدىك. سوندا نۇرەكەڭ: «ەي, جىگىتتەر, كوردىڭدەر مە, بىرەۋدى الىس, بىرەۋدى جاقىن كورمە, جۇمىسى بولسىن تەگىس الەۋمەتشىل دەيدى. وسىنى ەسكە ساقتايىق, ۇمىتپايىق!» دەگەن ەدى جولداستارىنا قاراتا.
ۇزاق جىلداردان بەرى ەسىمدە جۇرگەن تاعى ءبىر جايت, نۇرەكەڭ تىيىم سالىنعان ءيمانجۇسىپتى ەرتە تانىدى. ايتسام, ماقتانگەرشىلىك بولا ما, تانۋىنا سەبەپكەر بولعان تاعى دا مەن ەدىم. سول جىلداردا ءبىزدىڭ م.اۋەزوۆ اتىنداعى دراما تەاترىنا شىمكەنتتەگى جۇمات شانين اتىنداعى وبلىستىق دراما تەاتردان مۇحتار وتەباەۆ دەگەن اكتەر اۋىسىپ كەلدى. كەرەمەت ءانشى ەدى. ەكەۋمىز «جاياۋ مۇسادا» كەزەك-كەزەك وينايمىز. اراسىندا ماعان ءيمانجۇسىپتىڭ اندەرىن ۇيرەتەدى. ءيمانجۇسىپتى مۇحتار شانيندەردەن ۇيرەنگەن ەكەن. ول كەزەڭدە ءيمانجۇسىپتىڭ اتى اۋىزعا الىنبايتىن, ءالى اقتالماعان اقىنداردىڭ قاتارىندا ەدى. سوعان قاراماستان, اقتالماي تۇرعان كەزدىڭ وزىندە نۇرەكەڭ تولىق نۇسقاسىمەن ءيمانجۇسىپتىڭ اندەرىن ايتاتىن.
ابىلاي اسپاس ارقانىڭ سار-اي بەلى,
قۋاندىق پەن سۇيىندىك جايلايدى ەلى.
قىرىق مىڭ جىلقى ايداساڭ ىلايلانباس,
نيازدىڭ ايۋلى مەن قاراكولى, – دەپ باستالاتىن ءيمانجۇسىپتىڭ ءانىن نۇرەكەڭ بابىنا كەلتىرىپ شىرقايدى.
تاعى ءبىر بايقاعانىم, ازىلگە ۇستا, مىنەزى اشىق-جارقىن نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى مىنەزىنە ساي حالىق ءانى «ماۋسىمجاندى» دا وتە جاقسى كورەدى. ارا-تۇرا «اسا بايلىق نە كەرەك, دەن ساۋ بولسا, بولعانى» دەگەن قايىرىمدارمەن كەلەتىن بيازى, مايدا, ساعىنىشتىڭ سارىنىمەن ايتىلاتىن جەتىسۋ اندەرىن شىرقايتىنى بار. ءوزىنىڭ دە داۋىسى زور. جوعارى نوتاداعى اندەردى قينالماي ايتادى. جاس كەزىندە يتاليالىق اندەرىن, رومانستاردى شىرقاعانىن تالاي رەت ەستىدىم. نۇرسۇلتان ءابىش ۇلىنىڭ ورەسىنىڭ بيىك بولۋىنىڭ دا, حالىققا جاقىن بولۋىنىڭ دا ءبىر سىرى, وسىنداي حالىقتىڭ ونەرىن ايرىقشا قادىر تۇتاتىندىعىنان بولار دەپ ويلايمىن.
دايىنداعان
ايگۇل احانبايقىزى,
«ەگەمەن قازاقستان»
الماتى
