قازاقستاننىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى – ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ باستاماسىمەن جۇزەگە اسىرىلعان, ىزگى نيەتپەن سالىنعان استانا ءوزىنىڭ جيىرما جىلدىق تاريحىندا ەلىمىزدىڭ باستى سيمۆولىنا, جالپىۇلتتىق قۇندىلىعىمىزدىڭ وزەگىنە اينالدى. سونداي-اق جاڭا ەلوردامىز حالىقتى بىرلىك پەن تاتۋلىققا, ورتاق مۇددەگە جۇمىلدىرا بىلۋىمەن ەرەكشەلەنە وتىرىپ, الەمدىك دەڭگەيدەگى ساياسي-ەكونوميكالىق, رۋحاني-مادەني ورتالىق رەتىندە تانىلدى. ال قازاق ەلىنىڭ دەربەس مەملەكەت رەتىندە جاڭعىرۋى, دامۋدىڭ داڭعىل جولىنا ءتۇسۋى تۇرعىسىندا ءسوز قوزعاعاندا استانانىڭ تاريحىنا, ونىڭ وركەندەۋ جولىنىڭ باستاۋىنا توقتالماي وتە المايمىز.
جالپى, ەل ورتالىعىن الماتى قالاسىنان اقمولاعا كوشىرۋ ءىسى 1997 جىلدىڭ 10 جەلتوقسانىندا رەسمي تۇردە باستاۋ الدى. پرەزيدەنتتىڭ 1998 جىلعى 6 مامىرداعى جارلىعى بويىنشا اقمولانىڭ اتاۋى استانا بولىپ وزگەرتىلىپ, ونىڭ حالىقارالىق تۇساۋكەسەرى وسى جىلدىڭ 10 ماۋسىمىندا وتكىزىلگەنىمەن, الاتاۋدان ارقاعا باعىت العان بۇل كوشتىڭ رەسمي تۇردە 10 جەلتوقساندا باستالعانىن قاپەردەن شىعارماۋىمىز كەرەك-اق.
ەلباسى يدەياسى نەگىزىندە, حالىقتىڭ قولداۋى ارقاسىندا جۇزەگە اسىرىلعان بۇل اۋقىمدى شارا, ياعني جاڭا ەلوردانىڭ سالىنۋى, ونىڭ ۋاقىت تالابىنا ساي قالىپتاسۋى قازاقستاننىڭ قارقىندى دامۋىنا, زامان تالابىنا ساي باتىل قادامدار جاساۋىنا سەرپىن بەردى...
وسى ورايدا ءسال شەگىنىس جاساي سويلەسەك, 1997 جىلدىڭ 9 جەلتوقسانىندا اقمولا قالاسىنا مەملەكەتتىك رامىزدەرىمىز جەتكىزىلىپ, پرەزيدەنت رەزيدەنتسياسىندا كوك تۋىمىز جەلبىرەدى. ءدال وسى كۇنى الماتى قالاسىنىڭ تۇرعىندارى ەلباسىمىزدى جاڭا ورتالىققا شىعارىپ سالۋ ءراسىمىن ۇيىمداستىرسا, ال ەرتەسىنە, ياعني 10 جەلتوقسان كۇنى ەلباسىنىڭ اقمولا قالاسىنداعى رەزيدەنتسياسىندا ەل پارلامەنتى مەن ۇكىمەتىنىڭ بىرلەسكەن سالتاناتتى ءماجىلىسى ءوتتى. بۇل القالى جيىندى اشقان ن.ءا.نازارباەۆ اقمولا قالاسى 1997 جىلدىڭ 10 جەلتوقسانىنان باستاپ مەملەكەتىمىزدىڭ استاناسى بولىپ تابىلاتىنىن رەسمي تۇردە مالىمدەدى. وسىلايشا جاڭا ەلوردا – استانانىڭ جاسامپاز تاريحى باستالدى.
استانا ەلىمىزدىڭ رەسمي ورتالىعى بولىپ بەلگىلەنگەن العاشقى ساتتەردەن-اق ساياسي, ەكونوميكالىق, الەۋمەتتىك, رۋحاني-مادەني ءىرى وقيعالاردىڭ ورداسىنا, يگى باستامالار مەن ىلكىمدى جوبالاردىڭ قاينار كوزىنە اينالىپ شىعا كەلدى. جاڭا ەلوردامىزدىڭ تابىستى قادامدارىنىڭ, جەتىستىكتەرىنىڭ شەجىرەسى ءتۇزىلىپ, ول ەلىمىزدىڭ جاڭا تاريحىنىڭ وزەگىنە اينالدى.
استانا ءا دەگەننەن حالىقارالىق اۋقىمدا مويىندالىپ, الەمدىك قوعامداستىق تاراپىنان لايىقتى تۇردە جوعارى باعاسىن الا باستادى. بۇل سوزىمىزگە دالەل رەتىندە 1999 جىلى استانانىڭ يۋنەسكو-نىڭ شەشىمىمەن «الەم قالاسى» دەگەن مارتەبەلى اتاقتى يەلەنگەنىن, سونداي-اق 2000 جىلى استانالار مەن ءىرى قالالاردىڭ حالىقارالىق اسسامبلەياسىنىڭ مۇشەلىگىنە قابىلدانعانىن ايتۋعا بولادى.
ەلوردانىڭ ەۋرازيا قۇرلىعىنىڭ ورتا شەنىندە ورنالاسۋى قازاقستاننىڭ ساياسي-ەكونوميكالىق دامۋىن جەدەلدەتتى ءارى ءتيىمدى جاڭا باعىتتار بويىنشا كەڭ اۋقىمدى شارالاردى قولعا الۋعا مۇمكىندىك بەردى. بۇل ارادا استانانىڭ ىڭعايلى ورنالاسۋى قازاقستاننىڭ ەۋروپا مەن ازيا اراسىنداعى بايلانىستاردى جاڭا مازمۇندا ورىستەتۋىنە, ەلىمىزدىڭ ترانزيتتىك كوپىر رەتىندەگى ءرولىن ارتتىرۋعا كەڭىنەن جول اشتى. مۇنىڭ بارلىعى اينالىپ كەلگەندە, قازاقستاننىڭ ەكونوميكالىق تۇرعىدا بەلسەندى ءىس-قيمىل كورسەتۋىنە ىقپال ەتىپ, ەلوردا مارتەبەسىنىڭ وسۋىنە سەرپىن بەردى, سونداي-اق قالانىڭ ينۆەستيتسيالىق تارتىمدىلىعىن جاقسارتتى. سوڭعى دەرەكتەردە كورسەتىلىپ جۇرگەندەي, جالپى ەلىمىزگە قۇيىلعان ينۆەستيتسيالاردىڭ 10 پايىزى استاناعا تيەسىلى بولىپ تابىلادى.
قاي قالانى الىپ قاراساق تا ونىڭ الەۋەتى اسەم عيماراتتارىمەن, كەڭ دە تازا كوشەلەرىمەن عانا ولشەنبەيدى. بۇل ورايدا قالانىڭ ەكونوميكالىق قۋاتىن كورسەتەتىن ءوندىرىس ورىندارىنىڭ, كاسىپكەرلىك پەن ساپالى قىزمەت كورسەتۋ سالاسىنىڭ بولۋى ماڭىزدى. وسى تۇرعىدان كەلگەندە بۇگىندە استانادا ونەركاسىپ, ساۋدا, كولىك قاتىناسى, سەرۆيستىك قىزمەت كورسەتۋ, بايلانىس جانە قۇرىلىس سالالارى جولعا قويىلعان. اسىرەسە قۇرىلىس تاۋارلارىن, ازىق-ت ۇلىك ونىمدەرىن شىعارۋ, ساپالى قىزمەت كورسەتۋ ءىسى قارقىندى دامىپ وتىر. شاھاردا ۋاقىت تالابىنا ساي جۇمىس ىستەيتىن ءىرى كاسىپورىندار قاتارى جىل سايىن تولىعا تۇسۋدە. سولاردىڭ ارقاسىندا كوپتەگەن جاڭا جۇمىس ورىندارى اشىلۋدا. ەلىمىزدەگى ءىرى بيزنەس ورتالىعى بولىپ سانالاتىن استانادا قازىرگى تاڭدا شاعىن جانە ورتا كاسىپكەرلىك دامىپ, بيزنەستى وركەندەتۋ ءىسى قارقىن العان. سونداي-اق مۇندا قىزمەت كورسەتۋ ورىندارى دا ۋاقىت تالابىنا ساي جەتىلدىرىلىپ, باسەكەگە قابىلەتتىلىگى ارتىپ كەلەدى. وسىناۋ شارۋالاردىڭ ءوز دەڭگەيىندە ىسكە اسۋى ناتيجەسىندە استانا دونور قالاعا اينالدى. وتكەن جىلى استانانىڭ ەكونوميكالىق كىرىسى 1 تريلليونعا جەتىپ, رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتىڭ باستى دونورى رەتىندە تانىلدى.
ەلوردا قۇرىلىس سالاسىندا دا ەلىمىز بويىنشا كوش باسىندا تۇر. بۇل باعىتتاعى جۇمىستارعا وتاندىق جانە شەتەلدىك جۇزدەگەن كومپانيالار اتسالىستى. استانا قۇرىلىسى ەلباسىنىڭ تىكەلەي باقىلاۋىندا. قالانى ساۋلەتتەندىرە تۇسۋگە ارنالعان شارالاردى جۇزەگە اسىرۋدا مەملەكەت باسشىسىنىڭ باتىس پەن شىعىستىڭ مادەني داستۇرلەرىن ۇيلەستىرۋ يدەياسى باسشىلىققا الىنىپ كەلەدى.
استانا كەلبەتىنە وي جۇگىرتكەندە ءبىرىنشى كەزەكتە «بايتەرەك» كەشەنى, «تاۋەلسىزدىك» سارايى, «بەيبىتشىلىك جانە كەلىسىم» سارايىن «حان شاتىر» ساۋدا-ويىن-ساۋىق ورتالىعى, «دۋمان» ورتالىعى, «استانا وپەرا» تەاترى, «ازىرەت سۇلتان» مەشىتى, «قازاقستان» ورتالىق كونتسەرت زالى, «قازاق ەلى» مونۋمەنتى, ۇلتتىق مۋزەي جانە تاعى باسقا دا اسەم دە ەڭسەلى, حالىق يگىلىگىنە باعىتتالعان عيماراتتار سانادا جاڭعىرادى. بۇلاردان بولەك, قالاداعى سپورتتىق كەشەندەردىڭ دە قاتارى كوڭىل قۋانتادى. ماسەلەن, جۇرتشىلىقتىڭ يگىلىگىنە اينالعان, ەلىمىزدە بۇرىن-سوڭدى بولماعان سپورتتىق عيماراتتار – «استانا-ارەنا» ستاديونى, «سارىارقا» ۆەلوترەگى, «الاۋ» مۇز ايدىنى, «بارىس ارەنا» سپورت كەشەنى سىندى ءىرى نىساندار ەلىمىزدىڭ ابىرويى.
تاعى ءبىر ەرەكشە توقتالا كەتەر جايت, استانا جاستار ىسىنە, ۇرپاق تاربيەسىنە, ءبىلىم بەرۋ, دەنساۋلىق ساقتاۋ سالالارىنا قاتىستى كوپتەگەن جەتىستىكتەرىمەن بەدەلدى. بۇگىندە ەلوردامىزدا الەمنىڭ كەز كەلگەن جوعارى وقۋ ورنىمەن تەرەزە تەڭەستىرىپ, ۇزەڭگى قاعىستىرا الاتىن نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەت, قازاق ۇلتتىق ونەر ۋنيۆەرسيتەتى, ل.ن.گۋميلەۆ اتىنداعى ەۇۋ, س.سەيفۋللين اتىنداعى قازاق اگروتەحنيكالىق ۋنيۆەرسيتەتى, م.ۆ.لومونوسوۆ اتىنداعى ماسكەۋ مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ فيليالى, استانا مەديتسينالىق ۋنيۆەرسيتەتى جاستاردىڭ ۋاقىت تالابىنا ساي ءبىلىم الۋلارىنا مول مۇمكىندىك بەرىپ وتىر. سونداي-اق ەلورداداعى ەمدەۋ-ساۋىقتىرۋ ورىندارى, مەديتسينانىڭ قازىرگى وزىق ۇلگىلەرىن قولداناتىن, تالايلاردىڭ ارمانى بولىپ تابىلاتىن اپپاراتتارمەن قامتىلعان, بىلىكتى ماماندار جۇمىس ىستەيتىن, اسا ماڭىزدى وپەراتسيالار جاساۋ ارقىلى اتاعى كەڭگە جايىلعان مەديتسينالىق ورتالىقتار تەك قالانىڭ عانا ەمەس بۇكىل ەلىمىزدىڭ بەدەلىن بيىككە كوتەرۋدە. وسى ورتالىقتاردىڭ ساپالى قىزمەت كورسەتۋى ناتيجەسىندە قازىر شەتەل اسىپ ەمدەلەتىن قازاقستاندىقتار سانى ازايدى. قايتا كەرىسىنشە الىس-جاقىن شەتەلدەردىڭ ازاماتتارى استاناداعى مەديتسينالىق ورتالىقتاردىڭ قىزمەتىنە جۇگىنەتىن بولعان. بۇل استانالىق مەديتسينا ورتالىقتارىنىڭ ەل قازىناسىنىڭ ارتۋىنا ءوز ۇلەستەرىن قوسىپ وتىرعانىن بىلدىرەدى.
سونىمەن قاتار استانا حالىقارالىق ۇيىمداردىڭ سامميتتەرى, الەمدىك ماڭىزى زور فورۋمدار مەن ءتۇرلى اۋقىمدى شارالار وتەتىن ءتيىمدى ۇنقاتىسۋ الاڭى بولىپ تابىلادى. بۇل ءوز كەزەگىندە الەم ەلدەرىنىڭ استانا ارقىلى قازاقستانعا دەگەن سەنىمىنىڭ تولىق ورنىققانىن كورسەتەدى. ەلوردادا تۇراقتى تۇردە ءوتىپ كەلە جاتقان الەمدىك جانە ءداستۇرلى دىندەر كوشباسشىلارىنىڭ سەزدەرى, استانا ەكونوميكالىق فورۋمى, سيريا داعدارىسى بويىنشا «استانا پروتسەسى» بۇگىندە حالىقارالىق قوعامداستىق تاراپىنان مويىندالعان. سونداي-اق, استانادا ەقىۇ, شىۇ مەن يىۇ سامميتتەرىنىڭ,
ەكسپو-2017 كورمەسىنىڭ وتكىزىلگەنى ەلوردانىڭ عانا ەمەس, بۇكىل ەلىمىزدىڭ مەرەيىن اسىردى.
قورىتا ايتقاندا «استانانىڭ وركەندەۋى – قازاقستاننىڭ وركەندەۋى». بۇل ءسوز تىركەسى ەل جۇرەگىنە ءسىڭىپ, ناقىل سوزگە اينالىپ كەتكەندەي. شىن مانىندە, استانا قازاقستاننىڭ ايناسى, ابىرويى, ايبارى, ۇلتىمىزدىڭ برەندى. بۇل ەلباسى ەڭبەگىنىڭ ناتيجەسىن, حالىق تىلەگىنىڭ ورىندالعانىن كورسەتەدى.
جولدىباي بازار,
«ەگەمەن قازاقستان»
