قازاقستان • 30 قاراشا, 2018

سەگىزىنشى سىنىپتىڭ سۇلتانى

450 رەت
كورسەتىلدى
4 مين
وقۋ ءۇشىن

«مىنا فوتو 1956 جىلى الما­تى قالاسىنىڭ ىرگەسىندەگى شامال­عان اۋىلىندا تۇسىرىلگەن ەكەن. الدىڭعى قاتاردا وتىرعان ءۇش ادامنىڭ سول جاقتان ءبىرىنشىسى – ەلىمىزدىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆ. ورتاداعى ايەل – يرينا كوستيتسىنا. بۇل قىز رەسەيدىڭ تامبوۆ وبلىسىنىڭ تۋماسى ەكەن. تاعدىر جازۋىمەن شامالعان اۋىلىنا كەلىپ, سەگىز جىلدىق ورتا مەكتەپتە ۇستاز بول­عان. شەتتە وتىرعان ەڭسەلى قاريا­نىڭ اتى – جىلقىباي قارا­ساەۆ. – بۇل كىسى بىزگە ماتەماتيكادان ساباق بەردى, وتە قاتال, تىم تالاپشىل ادام ەدى», دەيدى جادىگەردىڭ تاريحى تۋرالى مالىمەت بەرگەن ەلوردا تۇرعىنى, ەلباسىنىڭ جاقىن دوسى ءھام سىنىپتاسى سادۋاقاس اعا ەسىمباي.  

سەگىزىنشى سىنىپتىڭ سۇلتانى

سادۋاقاس ومار ۇلىنىڭ ايتۋىنا قاراعاندا, وسى جىلدارى شامالعان ورتا مەكتەبىندە اسا بىلىكتى مۇعالىمدەر جۇمىس ىستەپتى. ءتىپتى اعايىندى شامە­نوۆتەر دەيتىن ءبىرى – ماتەماتيكا, ەكىنشىسى – مەديتسينا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى اتاعى بار اعالى-ءىنىلى ادامدار بيولوگيا جانە ماتەماتيكا ءپانى بويىن­شا ورتا مەكتەپتە ۇستازدىق ەتكەن ەكەن. «ورتا مەكتەپتە عىلىم دوكتورلارىنىڭ ساباق بەرۋى قالاي؟» دەگەن ءبىز­دىڭ سۇراعىمىزعا سادۋاقاس اعا­مىز: – 1937-1938 جىلدارى قا­زاق زيا­­لىلارىنىڭ دەنى حا­لىق جاۋى رەتىندە اتىلدى نەمە­سە ءار­تۇرلى جازا جۇكتەدى. ودان امان قالعاندارى الماتى قالا­­سىنان قۋىلىپ, استانادان 30-50 شاقىرىم الىس تۇرۋعا ۇكىم ەتىلدى. وسى ۇكىم بويىنشا شا­مەنوۆتەر ءبىزدىڭ اۋىلعا ورنا­لاسقان كورىنەدى. ال مىنا فوتوداعى جىلقىباي ۇستاز دا ءدال وسىلاي جەر اۋدارىلعان زيالى بولاتىن, – دەدى. 

ودان كەيىن نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى­نىڭ ارتىندا تۇرعان سى­نىپتاسى – قاسىم جۇرىن­باەۆ. بۇل جىگىتتىڭ قاتارلاس­تا­رى­نان ەكى جاس ۇلكەندىگى بار ەكەن. ەرتەرەك دۇنيەدەن ءوتىپتى. ور­تاداعى قىز زەينەپ جاقاەۆا. بۇل دا نۇرەكەڭنەن ءۇش جاس ۇلكەن, 1937 جىلى تۋىپتى. كەيىن بۋحگالتەر ما­ماندىعىن وقىپ, ۇزاق جىل تابان اۋدارماي اۋىلدا قىزمەت اتقارعان. قازىر الماتى وبلىسى, قاراساي اۋدانى جاندوسوۆ اۋىلىندا تۇرىپ جاتىر. 

سۋرەتتەگى شەتتە تۇرعان بوزبالا – سادۋاقاس اعامىزدىڭ ءوزى. ساكەڭ ەلباسىنىڭ ەستەلىك­تەرىندە «ەڭ جاقىن دوسى» رەتىندە باياندالادى. ەكىنشى تاراپتان بۇل كىسى ءابىش اتا مەن ءالجان انانىڭ وكىل بالاسى رەتىندە ەلباسىمەن ءبىر شا­ڭىراقتا تەل وسكەن ەكەن. – 1953 جىلدىڭ ءبىر كۇنى, – دەيدى ساكەڭ. – ءبىزدىڭ ۇيگە ءابىش اتامىز بەن ءالجان انامىز كەلىپ, «سادۋاقاس قاراعىم, اكەڭ ومار 1942 جىلى سوعىسقا اتتاناردا بىزگە كەلىپ, مىنا ءفاشيستىڭ قارقىنى قاتتى, مەن وسى كەتكەننەن قايتا ورالمايمىن, سىزدەرگە ايتارىم «جال­عىز ۇلىم سادۋاقاسقا قامقور بولىڭدار» دەپ سەنى اماناتتاعان-تىن», دەپ 13 جاستاعى مەنى وكىل بالا قىلىپ الدى. ءسويتىپ مەن وسى كىسىلەردىڭ قامقورلىعىندا بولىپ, سۇلتانمەن (نۇرسۇلتاندى ايتادى) تاي-ق ۇلىنداي تەبىسىپ بىرگە ءوستىم. كەيىن ءابىش اتا ءۇيىنىڭ ىرگەسىنەن ورىن بەرىپ, ول جەرگە قارىنداسىم ەكەۋمىز ساماننان ءۇي تۇرعىزىپ الدىق. ءۇيدى سالۋعا ۋكراينادا وقىپ جۇرگەن نۇرسۇلتان دوسىم كەلىپ كومەكتەستى. بەرتىندە وسى وقيعا جايلى گازەتتەرگە «سۇلتان سا­لىسقان سادۋاقاس ءۇيى» دەگەن ماقالا شىعىپ, ول جازبا كەيىن ءبىر كىتاپقا ەندى. بۇل فوتو 8-سىنىپ بىتىرگەن جىلى تۇسكەن سۋرەتىمىز. نۇرسۇلتان ەكەۋمىزدى ءالجان انا دۇكەنگە ەرتىپ بارىپ, بىردەي ەتىپ كويلەك الىپ بەردى. مىنا فوتوداعى نۇرەكەڭ ەكەۋمىز قاتار كيىپ تۇرعان قاراجولاقتى كويلەك وسى انامىز سىيلاعان بۇيىم.

بەكەن قايرات ۇلى, 

«ەگەمەن قازاقستان»

سوڭعى جاڭالىقتار