30 قاراشا, 2018

استانا فيلوسوفياسى. ەلوردا جازبالارى

420 رەت
كورسەتىلدى
3 مين
وقۋ ءۇشىن
استانا فيلوسوفياسى. ەلوردا جازبالارى

ماڭگىلىك قاشاندا ءميفتىڭ قور­شاۋىن­دا جۇرەدى. ءميفتىڭ ءوزى – قاي­شى­لىقسىز, تۇ­راقتى, وزگەرمەيتىن فورما. 

ۋاقىت – ماڭگىلىكتىڭ كەزەڭدىك ءومىر ءسۇ­رۋ قالىبى.

بۇكىلالەمدىك, دۇنيەجۇزىلىك, قالا بەر­­دى, ۇلتتىق ماڭىزى بار ۋاقىت, كەزەڭ­نەن اسقاندا, ماڭگىلىك سيپاتقا يە بولادى. 

1. كەشەگى, جىلىنا ءتورت مەزگىل سالقار كوش تۇسەتىن, ۇشان-تەڭىز شالقار دالا, كوشپەلى جۇرت مارشرۋتى, بۇگىندە كولىك قاپ­تاعان قارا جولعا اينالدى.

تەگى, اتاق-داڭقى اسقان, ساقارالىق ۇلى دالا ء(تاڭىرى مەن ۇماي انا) اڭىز-ءاف­­ساناسىنان (ۆەرتيكالدى لوگيكا) جا­رال­عان, قازاق قونىسى جايلى, ازات­تىق تۋ­رالى, جاۋگەرشىلىك زاماندا, الاش­تى­ كۇرەسكە شاقىرعان, اسان قاي­عىدان نى­سان­باي جىراۋعا دەيىنگى جەكە تول­عاۋ­لار, جاڭا كەزەڭدە زاماناۋي تاريحي ۋاقي­­عالاردى (تاۋەلسىزدىك جىلدارى) قام­تىعان ەپوستىق (قازىرگى قازاق پوەزيا­سى) داس­تاندار (گوريزونتالدى لوگيكا) كو­لە­­مىنە جەتتى.

تىكەلەي بايلانىستاعى ءاربىر وقشاۋ اڭىز پافوسى, جەكە ءافسانا قاھارمانى تۋرالى فيلوسوفيا كەيىن جۇرتپەن بىرگە, قاتار ءومىر سۇرەتىن حالىقتىق ەپوسقا اينالادى.

2. استانا – پوستمودەرنيستىك (مودەرن­دىك) ارحيتەكتۋرالىق سانا, ادامزات اقىل-ويى جەتكەن مەجە, وزىق ساۋلەت ونە­رى, عىلىمي-تەحنيكالىق دامۋ­دىڭ, تەحنو­لو­گيالىق تابىستىڭ كورىنىسى.

كۇردەلى كونسترۋكتسيالىق شەشىمدەر­دىڭ, الدىڭعى قاتارلى, ۇزدىك قۇرىلىستىق-ين­جەنەرلىك ويدىڭ جەمىسى.

عىلىمنان جاراتىلعان قالا, فيلوسو­فيالىق تولعانىستان تۋعان شاھار.

ءبىزدىڭ ميفولوگيالىق قۋانىشىمىز, اقىل-وي, سانا-سەزىم, تىلسىم-تۇيسىكتىڭ قوسىلعان تۇسى, بار قاھارماندارى با­قىتىنا جەتىپ, كۇللى حالقىنىڭ ارمانى ورىن­دالعان ەرتەگىدەي ەلدى مەكەن.

3. استانادا ايتىلعان ءاربىر ءسوزدىڭ جالپىحالىقتىق سيپاتى, ەلدىك قاسيەتى,  ابىز وقىعان دۇعاداي  كيەسى بار, كۇشى اسە­رىنەن بىلىنەدى, قۋاتى تاۋ قوپارادى, تاس تىلەدى, داۋىسى جەر جارادى. 

وي-قيالدان ورنەك سالعان ەلوردا – جارقىن كەلەشەكتىڭ كەسكىن-كەلبەتى, اسىل مۇراتقا تالپىنعان قازاقستان وب­رازى, ەسەيگەن ەلدىڭ كەيپى, تاۋەلسىز مەملەكەتتىڭ سيمۆولدىق بەينەسى.

ەلوردا ەلمەن بىرگە جايناپ, ەن دالامەن قاتار قۇلپىرىپ, دامىپ, ءوسىپ- ءونىپ كە­لەدى.

باس قالا بويىنان كيىز تۋىرلىقتى قازاق­تىڭ قاسيەت-قۇندىلىقتارىن, مىنەز-قۇلقىن كورۋگە بولادى: ءور, ەڭبەكتە بەي­نەتقور, تاپسىرمادا بەلسەندى, قيالىندا ۇشقىر, بىلىمدە وزات, جۇمىستا وزىق, تاربيەدە ونەگەلى.

ءار الاشقا تۋىس, بار قازاق جۇرتىنا ماقتانىش, ەلدىڭ ەڭسەسىن كوتەرىپ, حالىق­تىڭ بويىن تىكتەگەن رۋح.

كورمەگەن كورۋگە اسىعاتىن, كورگەن كە­تە المايتىن, كەتكەن ۇمىتا المايتىن قالا.

4.ەرتە تۇرعان قازاق ەلوردانىڭ ۋاقى­تىمەن جۇرەدى, كەش ويانعان قازاق استانا­عا قاراپ ساعاتىن تۇزەتەدى.

استانا ۋاقىتى – قازاقتىڭ ۋاقىتى. بار قازاقستان جۇرتشىلىعى قايدا جۇر­سە دە, قايدا ءومىر سۇرسە دە, ءانۇراندى شىر­­­­­­­­­­قاپ, تەگىس قاتار جاتىپ, تۇگەل بىرگە ويا­­­­نا­­دى.

استانا ساعاتى ازات شاقتىڭ التىن مەز­گىلىن كورسەتەدى.  

ەلوردا ءتورت تاراپتىڭ باسىن قوسقان جول تورابى, جان-جاققا جول سىلتەيتىن جو­لايىرىق. شارتاراپتىڭ قيىلىسى. قازاق ساقاراسى, الاش ايماقتارى, ەلدى مەكەن­دەردەن شىققان كوشتىڭ ءبارى تەگىس استاناعا اپارادى.

5.قازاق دەپ سوققان الاش جۇرەگى الىپ-­ۇشىپ استانانىڭ الىپ جۇرەگىمەن بىر­­­­گە, قاتەلەسپەي, جاڭىلماي, اداسپاي, قا­تار سوعىپ تۇرادى.

باعى جانىپ, بايراق تاعىپ, بار قازاق ۇكى­­لەگەن ازات كۇننىڭ التىن تاڭى اتقالى با­­قىت­تىڭ بار ەكەنى الاش ەسىنە ءتۇستى.

ازاپتىڭ قورلىق ءتۇنى ۇمىتىلدى.

جازيرالى گۇل-بايشەشەك جەرىندە, جا­راسىپ گۇلدەستە كوشەت لەگىندە, ەرتەگى ەلىن­دەي جۇرەمىز شالقىپ, جۇرگەندە ەلور­­دا كوشەلەرىندە.

باس شاھار. ەلباسىنىڭ ءتول پەرزەنتى.

ديدار امانتاي,

جازۋشى

سوڭعى جاڭالىقتار