– بۇگىندە مەكتەپ بىتىرگەن جاستار ءۇشىن ماماندىقتى دۇرىس تاڭداۋ ماڭىزدى. ياعني, جوعارى وقۋ ورنىن بىتىرگەن ءار تۇلەكتىڭ جۇمىسپەن قامتىلعانى جاس مامان ءۇشىن دە, جالپى قوعام ءۇشىن دە قاجەت جانە نازاردان تىس قالمايتىن ماسەلە. وسى ورايدا ۋنيۆەرسيتەت تۇلەكتەرىنىڭ جۇمىسپەن قامتىلۋىنا ىقپال ەتۋ باعىتىندا قانداي جۇمىس اتقارىلۋدا؟
– ءيا, بۇل كەز كەلگەن وقۋ ورنىنىڭ ابىروي-بەدەلىنە اسەر ەتەتىن ماسەلە. ەلباسى «قازاقستاندىقتاردىڭ ءال-اۋقاتىنىڭ ءوسۋى: تابىس پەن تۇرمىس ساپاسىن ارتتىرۋ» اتتى قازاقستان حالقىنا ارناعان جولداۋىندا گرانتتاردىڭ سانى كوبەيدى, ەندى جاۋاپكەرشىلىكتىڭ كەزەڭى كەلگەنىن اتاپ ءوتتى. «جوعارى وقۋ ورنىنىڭ تابىستىلىعىن باعالاۋدىڭ باستى كريتەريى – وقۋ بىتىرگەن ستۋدەنتتەردىڭ جۇمىسپەن قامتىلۋى, جالاقىسى جوعارى جۇمىسقا ورنالاسۋى», دەلىنگەن جولداۋدا. ۋنيۆەرسيتەت تۇلەكتەرى بۇگىندە ەلىمىزدىڭ بارلىق وڭىرىندە ءبىلىمىن ءىس جۇزىندە دالەلدەپ, وزدەرىن مىقتى مامان رەتىندە كورسەتۋدە دەپ سەنىممەن ايتا الامىز. ءبىز ساپالى ءبىلىم بەرۋمەن قاتار, ستۋدەنتتەردىڭ ءوزىن مامان رەتىندە تانىتۋىنا دا مۇمكىندىك بەرەمىز. مىسالى, ماماندىقتار جەرگىلىكتى كاسىپورىنداردىڭ سۇرانىسىنا ساي جاسالىپ جاتىر. كەز كەلگەن وقۋ ورنىنىڭ رەيتينگى وقۋ ورنىن بىتىرگەن تۇلەكتەردىڭ جۇمىسپەن قامتىلۋىنا بايلانىستى. بۇل ورايدا ساباقتىڭ ۇلەستىك دەڭگەيى ستۋدەنتتىڭ 40 پايىز تەوريالىق ءبىلىم, 60 پايىز وندىرىستىك پراكتيكا وتۋىنە نەگىزدەلگەن. ۋنيۆەرسيتەتتىڭ ستۋدەنتتەرىن ايماقتاعى «قازفوسفات», «پەتروقازاقستانويلپروداكتس», «فۋدماستەر», «مەلانج», «وڭتۇستىكمۇنايگاز», «حيل كورپورەيشن», «ستاندارت تسەمەنت», «Ferum-Vtor» جشس-تەرى جانە «كەنتاۋ ترانسفورماتور زاۋىتى», «شىمكەنت تسەمەنت», «ورداباسى قۇس» «قازاتوموندىرىس», «حيمفارم» سياقتى ءىرى وندىرىستىك مەكەمەلەرى مەن كاسىپورىندارىنىڭ عىلىمي بازاسىندا دايىنداۋ – وقۋ پروتسەسىنىڭ يننوۆاتسيالىق ەلەمەنتى. ۋنيۆەرسيتەتتە 83 وقۋبىلىم وندىرىستىك كەشەندەرى ىسكە قوسىلعان. كاسىپورىن باسشىلارى دا ۇسىنىستارىن ايتىپ وتىرادى. مىسالى, «حيل كورپورەيشن», «قازاتوموندىرىس» كاسىپورىندارىنىڭ, اۋىلشارۋاشىلىق مەكەمەلەرىنىڭ وكىلدەرى كەلىپ, مامان جەتىسپەيتىنى جونىندە ايتتى, قاجەتتى ماماندىقتار دايىنداۋ بويىنشا ۇسىنىستارىن جەتكىزدى. ولاردىڭ ۇسىنىس-تىلەكتەرىن سارالاپ, بىرلەسە جۇمىس ىستەۋدەمىز. سونداي-اق ديپلومدىق جۇمىستار مەكەمەلەردىڭ تاپسىرىستارىمەن ورىندالادى. ماماندار دايىندىعىن جاقسارتىپ, جوعارى كۋرس ستۋدەنتتەرىن جۇمىسپەن قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىندا «ۋنيۆەرسيتەت-مەكەمە» سەرىكتەستىگى ىسكە قوسىلعان.
– داريا پەرنەشقىزى, جوعارى وقۋ ورنى تاريحىنا كوز جۇگىرتسەك, 75 جىل ىشىندە ۋنيۆەرسيتەتتى 16 رەكتور باسقارىپتى. ارينە, ءاربىرىنىڭ اتقارعان ەڭبەگى, جۇزەگە اسىرعان باستامالارى تۋرالى ۇزاق اڭگىمەلەۋگە بولاتىن شىعار. دەگەنمەن, ۋنيۆەرسيتەت تاريحىنا قىسقاشا توقتالىپ وتسەڭىز؟
– ءيا, ۋنيۆەرسيتەتتىڭ بۇگىنگىدەي بيىك دەڭگەيگە كوتەرىلۋىندە ءار رەكتوردىڭ, وقىتۋشى-عالىمداردىڭ, جالپى ۇجىمنىڭ قوسقان ۇلەسى قوماقتى ەكەنىن جوققا شىعارۋعا بولماس. ءاربىرىنىڭ قالدىرعان وزىندىك قولتاڭباسى بار. م.اۋەزوۆ اتىنداعى وڭتۇستىك قازاقستان مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ تاريحى 1943 جىلدان باستاۋ الادى. سۇراپىل سوعىسقا قاراماستان قازاقستان مەن ورتالىق ازيا رەسپۋبليكالارىندا قۇرىلىس يندۋسترياسى مەن قۇرىلىس ماتەريالدارى ونەركاسىبىنە ارنايى ينجەنەرلىك كادرلاردى دايىنداۋ قاجەتتىلىگى تۋىندادى. وسى ماقساتتا 1943 جىلدىڭ 19 ماۋسىمىندا شىمكەنت قالاسىندا قۇرىلىس ماتەريالدارىنىڭ تەحنولوگياسى ينستيتۋتى قۇرىلدى. ۋكراينادان شىمكەنت قالاسىنا كوشىرىلگەن وقۋ ورنىنا قالانىڭ سوۆەتسكايا كوشەسىندەگى (قازىرگى قازىبەك بي) پەدۋچيليششەنىڭ عيماراتى بەرىلىپ, جاڭادان اشىلعان وقۋ ورداسىنىڭ باسشىلىعىنا كيەۆ يندۋستريالىق تەحنيكۋمىنىڭ ديرەكتورى قىزمەتىن اتقارعان كونستانتين ديلياۋر تاعايىندالدى. ينستيتۋتتىڭ وقىتۋشىلار قۇرامى مەن ماتەريالدىق-تەحنيكالىق بازاسى العاشقى باسشىنىڭ ۇتقىر ۇيىمداستىرۋشىلىق قابىلەتتەرىنىڭ ارقاسىندا جيناقتالدى. ودان كەيىنگى باسشىلىققا كەلگەن عالىمداردىڭ ارقايسىسى دا ەلىمىزدىڭ دامۋىنا سەپتىگىن تيگىزەتىن ساپالى ماماندار دايارلاۋ ماقساتىندا كوپتەگەن جاڭاشىلدىقتار ەنگىزىپ, وقۋ ورنىنىڭ وقىتۋشىلىق قۇرامىنىڭ, ماتەريالدىق-تەحنيكالىق بازاسىنىڭ دامۋىنا ءوز ۇلەستەرىن قوستى. بۇل ورايدا ۋنيۆەرسيتەتىمىزدە ناقتى دەرەكتەر جيناقتالىپ, جاس ۇرپاقتىڭ, قىزىعۋشىلىق تانىتقان ازاماتتاردىڭ مول ماعلۇمات الۋىنا مۇمكىندىك جاسالعان. ياعني, ەڭبەك ۇمىتىلعان جوق. وسى ارادا ۋنيۆەرسيتەت قازحتي بولىپ قالىپتاسقان كەزەڭدە وڭىردە, جالپى قازاقستاندا حيميا سالاسىن دامىتۋ ءۇشىن اتسالىسقان اكادەميك سۇلتان ءتاشىرباي ۇلىن ەرەكشە اتاپ وتكىم كەلىپ تۇر. بيىل عالىمنىڭ 90 جىلدىعىن دا ۇجىم اتاپ وتكەلى وتىر. تەحنيكا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور, ۇعا اكادەميگى سۇلتان سۇلەيمەنوۆ رەكتورلىق قىزمەت اتقارعان 1959-1974 جىلدار ارالىعىندا وقۋ ورنىنىڭ باس عيماراتى, «ا» جانە «ب» وقۋ-زەرتتەۋ عيماراتتارى, ءتورت جاتاقحانا, اسحانا, سپورتتىق ساۋىقتىرۋ لاگەرى جانە وقىتۋشىلارعا ارنالعان تۇرعىن ۇيلەر سالىندى. سونداي-اق سۇلتان ءتاشىرباي ۇلى وقىتۋشىلاردىڭ بىلىكتىلىگىن ارتتىرۋعا ەرەكشە كوڭىل ءبولىپ, 1964 جىلى ينستيتۋتتا اسپيرانتۋرا اشىلىپ, ۇزدىك جاس عالىمدار ماسكەۋ, لەنينگراد, كيەۆ جانە ءنوۆوسىبىر جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ اسپيرانتۋراسى مەن دوكتورانتۋراسىنا جىبەرىلدى. س.سۇلەيمەنوۆتىڭ وسى سىندى باسقا دا ەڭبەكتەرىن ەسكەرىپ, جانە 90 جىلدىعىنا وراي «ا» عيماراتىنىڭ الدىنا ەسكەرتكىشىن قويىپ وتىرمىز. ونىڭ اتىندا ۇلكەن زال اشىلىپ, ءارى مۇراعات بولادى. وسىنداي يگى ىستەرگە مۇرىندىق بولعان اكادەميكتىڭ شاكىرتى, مەتسەنات – سەرىكجان سەيىتجانوۆ. وسى ارادا ايتا كەتەيىن, ۋنيۆەرسيتەتتىڭ مەرەيتويى اياسىندا ەلىمىزدىڭ جوو رەكتورلارى كەڭەسىنىڭ «جوعارى ءبىلىم بەرۋ ساپاسىن قامتاماسىز ەتۋ: تۇجىرىمدامالىق ماسەلەلەر مەن ستراتەگيالار» تاقىرىبىندا كوشپەلى ءماجىلىسى وتەدى. وعان قازاقستاننىڭ 25 ۇلتتىق جانە مەملەكەتتىك جوو جانە العاش رەت شەتەلدىك جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ رەكتورلارى قاتىسادى. سونداي-اق «قازفوسفات» جشس جانە م.اۋەزوۆ اتىنداعى وقمۋ-دىڭ بىرلەسكەن زەرتحاناسى اشىلادى. ونداعى ماقسات تا تۇلەكتەرىمىزدى جۇمىسپەن قامتۋ. ەلباسى ن.نازارباەۆتىڭ « ۇلى دالانىڭ جەتى قىرى» اتتى ماقالاسى شىعۋ تەگىمىز, ەتنوسىمىزدى جانە تاريحىمىزدى تانۋدا دەرەك پەن دايەكتەر كەلتىرىپ, رۋحتاندىرىپ, باعىت بەرىپ, تاريحي سانانى جاڭعىرتۋدا ءىرى جوبالاردى باستاۋعا بولاتىنىن اتاپ كورسەتتى. مەملەكەت باسشىسى سولاردىڭ ىشىندە تاريحي تۇلعالاردى ماقتان تۇتۋ, دارىپتەۋ جانە جەتىستىكتەرىنىڭ قۇرمەتىنە اشىق اسپان استىندا ەسكەرتكىش-مۇسىندەر قويىلاتىن « ۇلى دالانىڭ ۇلى ەسىمدەرى» اتتى وقۋ-اعارتۋ ەنتسيكلوپەديالىق ساياباعىن اشۋدى ۇسىندى. وسى ماقساتتا بيىكتىگى 5 مەتردەن اساتىن م.اۋەزوۆ ەسكەرتكىشى دە وسى مەرەيتوي اياسىندا اشىلىپ, «مۇحتارتانۋ» عىلىمي-زەرتحانالىق ورتالىعى ءوز جۇمىسىن باستايدى. جاڭادان اشىلاتىن ورتالىق ۇلى جازۋشىنىڭ ءومىرى, شىعارماشىلىعىن ءبىلىپ-تانۋ ارقىلى جاستاردىڭ پاتريوتتىق سەزىمىن ارتتىرۋدى كوزدەيدى. ءتورتىنشى ونەركاسىپتىك رەۆوليۋتسيا اياسىندا وتەتىن «وندىرىستىك تەحنولوگيالار جانە ينجينيرينگ» اتتى V حالىقارالىق عىلىمي-تاجىريبەلىك كونفەرەنتسيادا قازىعۇرت اۋدانىندا گاز بلوكتارىن, قۇرعاق قۇرىلىس قوسپالارىن شىعاراتىن زاۋىت اشىلۋىنىڭ ونلاين-كورسەتىلىمىن وتكىزبەكپىز. جوو-لاردىڭ الدىندا تۇرعان ماقسات ءبىلىم بەرۋمەن قاتار ستۋدەنتتەردىڭ ءوزىن تانىتۋعا ەركىندىك بەرۋ, عىلىمعا, بيزنەسكە بەيىمدەۋ. وسى ورايدا ستارتاپ جوبالارىن قولعا الىپ وتىرمىز. قۋاتتىلىعى جىلىنا 30 مىڭ گازبەتون وندىرەتىن, عالىمدارىمىز جاساعان تەحنولوگيالارى بويىنشا جۇمىس ىستەيتىن, جەرگىلىكتى تۇرعىنداردى 40 جۇمىس ورنىمەن قامتاماسىز ەتەتىن زاۋىت ىسكە قوسىلادى. بۇل ۋنيۆەرسيتەتتىڭ تاريحىنا قوسقان ۇلەسىمىز. مەرەيتوي وسىنداي جانە باسقا دا ماعىنالى ءىس-شارالارمەن اتاپ وتىلمەك.
− ۋنيۆەرسيتەتتىڭ الىس-جاقىن شەتەلدەردەگى وقۋ ورىندارىمەن بايلانىسى قاي دەڭگەيدە؟
− ۋنيۆەرسيتەتتە 80 جوعارى وقۋ ورىندارىمەن, مەكەمەلەر جانە عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتتارىمەن, اقش, كانادا, گەرمانيا, ۇلىبريتانيا, بەلگيا, اۋستريا, فرانتسيا, ءۇندىستان, يسپانيا, ۆەنگريا, پولشا, چەحيا, نورۆەگيا, جاپونيا, قىتاي, وڭتۇستىك كورەيا, تۇركيا, مالايزيا, رەسەي, ۋكراينا, بەلورۋسسيا, وزبەكستان مەن قىرعىزستان سىندى 17 ەلمەن كەلىسىمدەر جانە ىنتىماقتاستىق جونىندەگى مەموراندۋمدار جۇزەگە اسىرىلىپ وتىر. حيميا جانە حيميا تەحنولوگياسى ماماندىقتارىنا «ەۋروباكالاۆر» بەلگىسى جانە اقپاراتتىق تەحنولوگيالار مەن ەلەكتروەنەرگەتيكا ماماندىقتارىنىڭ تۇلەكتەرىنە EURASHE «ەۋروپالىق ينجەنەر» جانە «ەۋروينفورماتيك» اتاعىن بەرۋ قۇقىعى ۋنيۆەرسيتەتتىڭ ماقتانىشىنا اينالدى. ۋنيۆەرسيتەتتىڭ ەۋروپالىق لەيبلداردى بەرەتىن وقۋ ورىندارىنىڭ قاتارىنا ەنۋى تۇلەكتەرىن ەۋروپالىق ستۋدەنتتەرمەن ءبىر قاتارعا قويىپ, ەۋروپا ەلدەرىندە ءبىلىم الۋ مەن جۇمىس ىستەۋىنە, اككرەديتتەلگەن ماماندار رەەسترىنە جانە حالىقارالىق مامانداندىرىلعان ۇيىمداردىڭ مۇشەلىگىنە جول اشتى. وقۋ ورنىنىڭ سالماقتى ءيميدجى مەن جوعارعى رەيتينگىنىڭ ارقاسىندا ءبىلىم جانە عىلىم جوبالارى جۇزەگە اسىرىلىپ, مانچەستەرلىك مەتروپوليتەن ( ۇلىبريتانيا), گامبۋرگ قولدانبالى عىلىم مەكتەبى (گەرمانيا), رەسەيلىك حالىقتار دوستىعى ۋنيۆەرسيتەتتەرى سىندى ءبىلىم وردالارىمەن بىرلەسكەن ستۋدەنتتەر, ماگيسترانتتار جانە وقىتۋشىلاردىڭ اكادەميالىق ۇتقىرلىعىن دامىتۋ باعدارلامالارى ىسكە قوسىلدى. ستۋدەنتتەر اقش, ەۋروپا, قىتاي ەلدەرىنىڭ ءىرى ورتالىقتارىندا تاجىريبەدەن ءوتۋ, ءبىلىم الۋ جانە زەرتتەۋ جۇمىستارىن جۇرگىزۋگە مۇمكىندىك الدى.
تۇركىستان ءوڭىرىن دامىتۋ باعىتتارىنىڭ ءبىرى بولىپ تابىلاتىن توقىما كلاستەرىنە ارنالعان ۇلىبريتانيالىق مانچەستەرلىك مەتروپوليتەن ۋنيۆەرسيتەتىمەن بىرىگىپ جاسالعان باعدارلاما ۋنيۆەرسيتەت ءۇشىن ماڭىزدى جوبالاردىڭ ءبىرى بولدى. اكادەميالىق ۇتقىرلىق اياسىندا ستۋدەنتتەر بەلگياداعى ىمەس ۋنيۆەرسيتەتارالىق ميكروەلەكترونيكا ورتالىعىنا, تۇركياداعى «OPTIUM» جانە «GOLD STANDARD» تۋريستىك كەشەندەرىنە, فرانتسيانىڭ اندجە قالاسىنىڭ فەرمەرلىك شارۋاشىلىعىنا, پولشانىڭ ەكونوميكا جانە تەحنولوگيا عىلىمي ينستيتۋتتارىنا, گەرمانيانىڭ بەرلين فيزيكالىق زەرتتەۋلەر ينستيتۋتى سياقتى شەتەلدىك مەكەمەلەر مەن ۇيىمدارعا تاجىريبە الۋعا جىبەرىلەدى. ايتا كەتەرلىگى, ستۋدەنتتەرىمىزدىڭ 1206-سى شەتەل ازاماتتارى. ونىڭ ىشىندە ەتنوستىق قازاق جاستارى دا بار. مەنىڭ ستراتەگيالىق جوسپارىم – وقمۋ-ءدىڭ ورتالىق ازيادا فيليالىن اشۋ. بۇل ەڭ باستى باعىت دەپ سانايمىن. ء«ححى عاسىردا ءبىلىم مەن عىلىمىن دامىتا الماعان ەل تىعىرىققا تىرەلەدى» دەگەن قاعيدانى باستى ۇستانىمى ەتكەن ەلباسى ن.نازارباەۆ ءوزىنىڭ جولداۋلارىندا تەحنيكالىق جəنە كəسىپتىك ءبىلىم جۇيەسىن بارىنشا دامىتۋ كەرەكتىگىنە ءجىتى مəن بەرىپ كەلەدى. ياعني, ءبىز يننوۆاتسيانىڭ عاسىرىندا ءومىر ءسۇرىپ وتىرمىز. نەشە ءتۇرلى دەڭگەيدەگى وقۋ باعدارلامالارى بار. ونىڭ بارلىعىن جاسايتىن وقىتۋشى-پروفەسسور قۇرامى. ماتەريالدىق-تەحنيكالىق بازامىز بەن وقىتۋشى-پروفەسسورلارىمىزدىڭ الەۋەتىن پايدالانا وتىرىپ, بۇل جۇمىستى جۇزەگە اسىرۋعا بولادى دەپ ويلايمىن. سەبەبى وعان دايىن دۇنيەنىڭ بارلىعى بار. مىسالى, اۋىل شارۋاشىلىعى, قۇرىلىس ماماندىعىن نەمەسە تسيفرلاندىرۋعا بايلانىستى ينفورماتيكا, تەحنولوگيالىق ماماندىقتارىنىڭ جاڭا قولدانىپ وتىرعان زەرتحانالارىن وزبەكستان, تاجىكستان, تۇركىمەنستانعا شوعىرلاندىرۋعا مۇمكىندىگىمىز بار. ءدال قازىرگى ۋاقىتتا وزبەكستاننىڭ ءتيىستى مينيسترلىگىنە حات جازىپ, ءبىزدىڭ ءبىر توپ زيالى قاۋىمىمىز ەكىجاقتى كەلىسىممەن جۇمىس ىستەپ جاتىر. جالپى ءبىلىم ساپاسىن جاقسارتا ءتۇسۋ, ماتەريالدىق-تەحنيكالىق بازانى نىعايتۋ باعىتىندا بىرقاتار جوسپار بار. قاي تۇرعىدان بولسىن وقمۋ وكسفورد, كەمبريدجدەن كەم بولماۋعا ءتيىس.
− ستۋدەنتتەردىڭ الەۋمەتتىك ماسەلەلەرى قالاي شەشىلۋدە؟
− وزدەرىڭىزگە بەلگىلى, مەملەكەت باسشىسى «پرەزيدەنتتىڭ بەس الەۋمەتتىك ماسەلەسى» اتتى حالىققا ۇندەۋىندە قازىرگى جوعارى وقۋ ورىندارى مەن كوللەدجدەردىڭ ستۋدەنتتەرىن جاتاقحانامەن قامتاماسىز ەتۋ ماسەلەسى وزەكتى ەكەنىن ايتا كەلە ناقتى مىندەتتەر جۇكتەدى. قازىرگى كۇنى ۋنيۆەرسيتەتتە ءبىلىم الۋشىلار سانى 20400-گە جەتتى. ونىڭ 7972-ءسى مەملەكەتتىك گرانتپەن ءبىلىم الۋدا, 561 ماگيسترانت, 69 دوكتورانت, 382 كوللەدج ستۋدەنتتەرى وقيدى. قازىر بىزدە 6 جاتاقحانا بار. ستۋدەنتتەردىڭ بارلىعىن قامتىپ وتىرمىز دەسەك تە بولادى. بىراق جاتاقحانالار ابدەن توزعان. وسى ورايدا شىمكەنت قالاسىنداعى تۇران شاعىناۋدانىنان جەر تەلىمىن الىپ, 500 ورىندىق جاتاقحانا سالۋدى كوزدەپ وتىرمىز. قۇرىلىس جۇمىستارى مەملەكەت-جەكەمەنشىك ارىپتەستىگى بويىنشا جۇرگىزىلەتىن بولادى. سونداي-اق جاتاقحانالاردىڭ تىزبەگىن جاساساق دەيمىز. بولاشاقتا كامپۋستار, ياعني ۋنيۆەرسيتەت قالاشىعىن سوققىمىز كەلەدى. ستۋدەنتتەردىڭ بوس ۋاقىتىن ءتيىمدى پايدالانۋ ءۇشىن سول جەردە فيتنەس كلۋبىن سالساق دەيمىز. جالپى, ۋنيۆەرسيتەتتىك بىرەگەي ۇجىمدىق ورتادا ستۋدەنت باستى كەيىپكەر. ولار «ۇستازدار مەن ستۋدەنتتەر تەڭ قۇقىلى سەرىكتەس بولعاندا عانا جاقسى ناتيجەگە قول جەتكىزەمىز» دەگەن قاعيدانى ۇستانادى. ويشىل, زاماناۋي ءبىلىمى بار, ۇتقىر, وزگەرىستەرگە دايىن جاستارىمىزدىڭ كوبى بىرنەشە ءتىلدى جەتىك مەڭگەرگەن. بۇگىنگى تاڭدا ستۋدەنتتەر وزدەرىنىڭ كوشباسشىلىق قاسيەتتەرىن كورسەتىپ, عىلىمي جانە قوعامدىق جۇمىستارمەن اينالىسا الادى. ولاردىڭ ءوز ستۋدەنتتىك كەڭەسى, تەلەستۋدياسى بار. عىلىمي كەڭەستىڭ مۇشەسى بولىپ تابىلاتىن ولار باسشىلىقپەن بىرگە ءتۇرلى ماسەلەلەردى تالقىلاپ, شەشىمىن تاۋىپ وتىرادى. «جاس وتان», «قازاقستان ستۋدەنتتەر اليانسى», «ستۋدەنتتەر اسسامبلەياسى» ستۋدەنتتەردىڭ جان-جاقتى دامۋىنا زور ۇلەسىن قوسىپ وتىر. بىلىمگە قۇشتار جاستارعا جاسالىپ وتىرعان تاعى ءبىر قولداۋ – وقۋ اقىسىن 50 پايىزعا قىسقارتتىق. ياعني ستۋدەنتتەردىڭ الەۋمەتتىك جاعدايىن جان-جاقتى ەسكەرە باعانى تومەندەتۋدى ءجون سانادىق. بۇل ورايدا ستۋدەنتتەر بىرنەشە كاتەگورياعا ءبولىندى. ولاردىڭ ارقايسىسى بويىنشا كوميسسيا قۇرىپ 10 پايىزدان 100 پايىزعا دەيىن كەمىتىلىپ وتىرعان سومانىڭ وزىنە جەڭىلدىك جاسادىق. جالپى 30 ميلليون تەڭگە قارجىنى وسىنداي جەڭىلدىكتەرگە جۇمسادىق. كەلەسى جىلى ستۋدەنتتەردى بيىلعىدان كوپ قابىلداپ, 8 مىڭنان اسىرساق دەپ وتىرمىز.
اڭگىمەلەسكەن عالىمجان ەلشىباي,
«ەگەمەن قازاقستان»
شىمكەنت
