ۇكىمەت وتىرىسىندا ەلەكتر ەنەرگياسى مەن كومىر باعاسىن تومەندەتۋ جايى قارالدى

ەنەرگيا تاريفتەرى تومەندەيدى

ەلەكتر ەنەرگياسى مەن كومىر تاريف­تەرىن تومەندەتۋ بويىنشا ەنەرگەتيكا ءمينيسترى قانات بوزىمباەۆ ايتتى.

ول مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسىنا سايكەس ەلەكتر ەنەرگياسىنا ارنالعان شەكتى تاريفتەردىڭ وبەك­تيۆتى دەڭگەيىن بەلگىلەۋ بويىن­شا جۇ­مىستاردى اياقتاپ قالعاندى­عىن ءمالىم ەتتى. وتكەن اپتادا اتقا­رىل­عان جۇمىستىڭ الدىن الا ناتيجە­لەرى جۇمىس توبىنىڭ قاراۋىنا ۇسى­نىلدى. ونىڭ وتىرىسىنا پرەزي­دەنت اكىمشىلىگى, باس پروكۋراتۋرا, مەم­لە­كەتتىك ورگاندار مەن ۇلتتىق كاسىپكەر­لەر پالاتاسىنىڭ وكىلدەرى قاتىستى. وتىرىس بارىسىندا ەلەكتر ەنەرگيا­سىنا ارنالعان شەكتى تاريفتەردىڭ ۇسىنىلعان دەڭگەيى تالقىلاندى.

«ەكى كومپونەنتتىڭ قوسىندىسى بويىنشا ەلەكتر ەنەرگياسىنىڭ قۇنىن تومەندەتۋدىڭ ورتاشا ولشەمدى دەڭگەيى شەكتى تاريفتەردىڭ قولدانىستاعى دەڭگەيىنەن 25 پايىز تومەن بەلگىلەندى. ەنەرگەتيكا مينيسترلىگىنىڭ ەسەپتەۋ ءتاسىلى تۇجىرىمدامالىق قولداۋ تاپتى», دەدى ق.بوزىمباەۆ.
بۇدان باسقا, جۇمىس توبىنىڭ وتى­رى­­سىندا قۋات ءتاريفىنىڭ شەكتى مول­شەرىن 1 مۆت ءۇشىن 700 مىڭ تەڭگەدەن 590 مىڭ تەڭگەگە دەيىن تومەندەتۋ ۇسى­نىلدى. 

ق.بوزىمباەۆ ەكى ماسەلەنىڭ ما­ڭىز­دىلىعىن اتاپ ءوتتى: بۇل – ەلەكتر ستانسالارى ءۇشىن «كەم دەگەندە» اعىمداعى كومىر باعاسىن ساقتاۋ جانە دەلدالدىق قۇرىلىمداردى الىپ تاستاپ,  كومىردى تاسىمالداۋ قۇنىن تومەندەتۋ جانە 2019 جىلعى 1 قاڭتاردان باستاپ ەنەرگيا بەرۋشى جانە ەنەرگيامەن جاب­دىق­تاۋشى ۇيىمداردا تاريفتەر دەڭگەيىن تومەندەتۋ.

سونىمەن قاتار مينيسترلىك تاۋار­لىق گازدىڭ دا شەكتى كوتەرمە باعالارىن تومەندەتۋ ءۇشىن بۇيرىق جوباسىن ازىر­لەدى. بۇل بۇيرىق 2019 جىلعى 1 قاڭ­تار­دان باستاپ تاۋارلىق گازدىڭ تۇپكى­لىكتى باعاسىن وڭىرگە بايلانىستى گاز پاي­دا­لاناتىن ەلەكتر ستانسالارى ءۇشىن 12-22%-عا تومەندەتۋگە مۇمكىندىك بەرەدى.

ينۆەستيتسيالار جانە دامۋ ءمينيسترى جە­ڭىس قاسىمبەك تە وسى تاراپتا ات­قا­رى­لىپ جاتقان جۇمىس تۋرالى باياندادى.

«اكىمدىكتەردىڭ مالىمەتتەرى بويىن­شا, بيىلعى 1 مامىر مەن 23 قاراشا ارالىعىندا كوممۋنالدىق-تۇرمىستىق قاجەتتىلىكتەر مەن حالىق ءۇشىن كومىر قورىن جيناۋ جۇمىستارى جوسپارلى تارتىپتە ورىندالۋدا», دەدى ول.

جالپى جوسپارعا سايكەس, ون وبلىس جانە الماتى مەن شىمكەنت قالا­لارىن كومىر قورىمەن قامتاماسىز ەتۋ كور­سەتكىشى 85%-دان اسادى. جەرگى­لىكتى اتقارۋشى ورگانداردىڭ اقپارا­تى بويىنشا, كوممۋنالدىق-تۇرمىس­تىق كومىردىڭ باعاسى كومىردىڭ ساپاسى مەن سوڭعى تۇتىنۋشىعا دەيىنگى قا­شىقتىققا بايلانىستى ورتاشا ەسەپپەن 15 مىڭ تەڭگەنى قۇرايدى.

كوممۋنالدىق-تۇرمىستىق كومىر تاريفتەرى مەن باعالارىن تومەندەتۋ ماقساتىندا ينۆەستيتسيالار جانە دامۋ مينيسترلىگى مەن تاۋ-كەن ءوندىرۋ جانە تاۋ-كەن مەتاللۋرگيا كاسىپورىندارى قاۋىمداستىعى جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندار مەن قويمالارداعى كوم­مۋ­نال­دىق-تۇرمىستىق كومىر ساتۋشىلار اراسىندا مەموراندۋم جوباسىن ازىرلەدى. جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندار بىرقاتار وڭىرلەردە ورنالاسقان قويما يەلەرىمەن مەموراندۋم جاساس­تى, باسقالارىمەن قول قويۋ جۇمى­سى جۇرگىزىلۋدە. مينيسترلىكتىڭ اقپا­راتى بو­يىنشا بۇل ءىس ەكى كۇننىڭ ىشىن­دە اياق­تالماق. وسى جۇمىستىڭ ناتي­جەسىندە كومىردىڭ باعاسى ورتاشا ەسەپ­پەن 15-20%-عا نەمەسە 2500-3000 تەڭگە­گە تومەندەيدى.

ج.قاسىمبەك استانا مىسالىندا تەمىر جول تۇيىقتارىندا كومىر باعاسىنىڭ تومەندەۋى قالاي قولعا الىناتىنىن ايتتى. كومىر رازرەزىندەگى باعا وزگەرمەيدى. ماسەلەن, ول شۇباركولدە – 5000 تەڭگە. ەسەسىنە ترەيدەر كومپانيا باعانى 60-70%-عا تومەندەتەدى, ءسويتىپ ۇستەمە 2 985 تەڭگەدەن 885 تەڭگەگە دەيىن تومەندەيدى. شۇباركول رازرەزىنەن استاناعا دەيىن تەمىر جولمەن تاسىمالداۋ شىعىنى 1 715 تەڭگەنى قۇرايدى. تەمىر جول كولىك شىعىندارى ستانسادان ەستاكاداعا دەيىن 1 242 تەڭگەنى قۇرايدى.

«كومىر تۇيىقتارىنداعى دەل­دال­داردىڭ ۇستەمەسى – 2000 تەڭگە.  ولار 25-30%-عا, ياعني, 1500-1700 تەڭگەگە دەيىن تومەندەتە الادى. قابىلدانعان شارا­لاردان كەيىن استانادا كومىر باعا­سى ەكى اپتادا 18%-عا, ياعني  13 600-14 500 تەڭگەدەن 11 200 تەڭگەگە دەيىن ارزان­داۋى ءتيىس. ايىرماشىلىعى ورتا ەسەپ­پەن 2 400 تەڭگەنى قۇرايدى»,  دەپ ءتۇسىن­دىردى ينۆەستيتسيالار جانە دامۋ ءمينيسترى.

ج.قاسىمبەك باعانى تومەندەتۋ بويىنشا قابىلدانعان شارالاردان كە­يىن كوتەرمە جانە بولشەك ساۋداداعى كو­مىر باعاسى تومەندەۋى ءتيىس ەكەنىن ءمالىم ەتتى.

بۇل جاعداي بارلىق ايماقتارعا قا­تىستى. ماسەلەن, اقمولا وبلىسىندا كومىر باعاسى 16%-عا, سولتۇستىك قازاق­ستان وبلىسىندا 17%-عا, ال شىمكەنت قا­لا­سىندا 14 700 تەڭگەدەن 12 150 تەڭ­گەگە دەيىن تومەندەيدى دەپ جوسپارلانۋدا.

پرەمەر-مينيستر ب.ساعىنتاەۆ ۇكى­مەت ءوز تاراپىنان كومىر رازرەز­دەرىندە باعانى تومەندەتۋ بويىن­شا بارلىق جۇمىستى جۇرگىزىپ جات­قا­نىن اتاپ ءوتتى, ەندى نەگىزگى جۇمىس اكىم­دىكتەردىڭ موينىندا. وسىعان بايلانىستى وڭىرلەر اكىمدەرىنە كومىردى تۇپكى تۇتىنۋشىعا دەيىن جەتكىزۋدى باقىلاۋ, سونداي-اق كومىر باعاسىنىڭ 15-20%-عا تومەندەۋى اياسىندا تەمىر جول تۇيىقتارىندا تاسىمالداۋشىلار تاراپىنان باعانىڭ نەگىزسىز وسىرىلۋىنە جول بەرمەۋ قاجەتتىگىن, بۇل ماسەلەنى باقىلاۋدا ۇستاۋدى تاپسىردى.

بايلانىس باعاسى دا ارزاندايدى

مۇنان كەيىن بايلانىس قىزمەتتەرى باعاسىنىڭ دا تومەندەيتىنى ءمالىم بولدى. اقپارات جانە كوممۋنيكاتسيالار ۆيتسە-ءمينيسترى دينارا ششەگلوۆانىڭ ايتۋىنشا, اۋىل تۇرعىندارىنا تەلەفون جانە ينتەرنەت تاريفتەرى بويىنشا (2013 جىلدان باستاپ) ءوز قۇنىنان تومەن باعامەن قىزمەت كورسەتىلەدى.

تەلەفون بايلانىسىنىڭ ءتاريفى –  596 تەڭگە (ال وزىندىك قۇنى 1125 تەڭگە), ين­تەر­نەت ءتاريفى – تاريفتىك جوسپارعا قاراي 982 تەڭگە مەن 1964 تەڭگە ارالى­عىندا (وزىندىك قۇنى  2932 تەڭگە).

اۋىلدىق جەرلەردە تاريف بويىنشا امبەباپ قىزمەت كورسەتەتىن وپە­را­تور­لارعا وتەماقى بيۋدجەت ەسەبىنەن تو­­لە­نەدى. بيىل وسى قىزمەتتەردى سۋب­سي­ديا­لاۋعا 8,7 ملرد تەڭگە قارجى بولىنگەن.

«دۇنيەجۇزىلىك ەكونوميكالىق فو­رۋمنىڭ جاھاندىق باسەكەلەستىككە قا­بى­لەتتىلىك يندەكسىندە بايلانىس قىز­مەتتەرىنىڭ تاريفتىك قولجەتىمدىلىگى بويىنشا قازاقستان جوعارى ورىندا تۇر. ونىڭ ىشىندە ۇيالى بايلانىس تا­ريفتەرى بويىنشا قازاقستان 140 ەلدىڭ ىشىندە 29-ورىندا بولسا, ال بە­كى­تىل­گەن كەڭجولاقتى ينتەرنەت قىزمەت­تەرى بو­يىنشا 20-ورىندا», دەدى د.ششەگ­لوۆا.

بايلانىس قىزمەتتەرىنە باعانى تومەندەتۋ بويىنشا تاپسىرمانى ورىن­داۋ ماقساتىندا اكم بارلىق ءىرى باي­لانىس وپەراتورلارىنىڭ: «قازاق­تە­لەكوم» اق, «ترانستەلەكوم» اق, «قاز­ترانسكوم» اق, «كسەلل» اق, «كار-تەل» جشس, «موبايل تەلەكوم-سەرۆيس» جشس قاتىسۋىمەن كەڭەس وتكىزدى.

«كەڭەس قورىتىندىسى بويىنشا بايلانىس وپەراتورلارى قولجەتىمدى «الەۋمەتتىك» تاريفتىك جوسپارلاردى ازىرلەۋ ارقىلى بايلانىس بويىنشا كورسەتىلەتىن قىزمەتتەر ءتاريفىن تومەن­دەتۋدى ۇسىندى. اقپارات جانە كوممۋنيكاتسيالار مينيسترلىگىنە وسى ايدىڭ سوڭىنا دەيىن جاڭا تاريفتىك جوسپارلاردىڭ قۇرىلىمى, قىزمەت كورسەتۋ كولەمى مەن باعالارى بو­يىنشا ۇسىنىس ەنگىزۋ تاپسىرىلدى. وپەراتورلاردان الەۋمەتتىك تاريفتىك جوس­پارلار بويىنشا اقپارات العان سوڭ ولاردى باق-تاردا ناسيحاتتاۋ جۇمىس­تارى جۇرگىزىلەدى», دەپ تۇيىندەدى ۆيتسە-مينيستر.

مونوپوليستەر قىزمەتتەرى تاريفىنە توسقاۋىل قويىلا ما؟

ۇكىمەت وتىرىسىندا سونداي-اق تۇرعىن ءۇي-كوممۋنالدىق شا­رۋا­شىلىق سالاسىنداعى مونوپو­ليستەردىڭ قىز­مەت­تەرىنە تاريفتەردى تومەندەتۋ بويىنشا جۇرگىزىلىپ جات­قان جۇمىس تۋرالى ۇلت­تىق ەكونوميكا ءمينيسترى تيمۋر سۇلەي­مەنوۆ باياندادى.

«بۇگىندە جىلۋمەن, سۋمەن جانە ەلەكتر ەنەرگياسىمەن جابدىقتاۋ سالاسىنداعى 32 مونوپوليست بويىنشا تاريفتەردى 20,3 ملرد تەڭگەگە, ونىڭ ىشىندە سوڭعى ەكى اپتادا 6 سۋ­بەكتى بو­يىنشا 1,9 ملرد تەڭگەگە تومەن­دەتۋ تۋرالى شەشىم قابىلداندى. مونوپو­ليس­تەردىڭ نەگىزسىز كىرىستەرىن انىقتاۋ جانە ونى تۇتىنۋشىعا قايتارۋ ماقساتىندا 33 جوسپاردان تىس تەكسەرۋ باستالدى. ەندى وسىنداي 24 تەكسەرۋ قولعا الىنباق»,  دەدى ت. سۇلەيمەنوۆ.

مينيسترلىك سونىمەن قاتار ەلەكتر ەنەر­گياسىنا جانە گازعا ارنالعان كوتەر­مە باعالاردى تومەندەتۋ جۇمىسىن جۇر­گىزۋدە.

ۇەم وبلىستاردىڭ جانە استانا, الماتى مەن شىمكەنت قالالارىنىڭ اكىمدىكتەرىمەن جىلۋمەن سۋمەن جاب­دىقتاۋ, ەلەكتر ەنەرگياسىن تاراتۋ جا­نە جابدىقتاۋ, قوقىستى شىعارۋ, پاتەر يەلەرىنىڭ كووپەراتيۆى, ليفت قىز­مەتتەرىنە, سونداي-اق اۆتوبۋس, تروللەي­بۋس جانە ترامۆاي تاسىمالدارى قىزمەتتەرىنە باعالاردى تومەندەتۋ بويىنشا جۇمىستار جۇرگىزۋ قاجەتتىلىگى تۋرالى ماسەلەنى پىسىقتاۋ ۇستىندە.

مەملەكەت باسشىسىنىڭ حالىقپەن كەرى بايلانىس ۇيىمداستىرۋ بويىنشا تاپسىرماسىن ورىنداۋ ماقساتىندا تۇرعىن ءۇي شارۋاشىلىعى سالاسىنداعى پروبلەمالىق ماسەلەلەر جونىندە 1312 ادام قاتىسقان 48 قوعامدىق قابىلداۋ وتكىزىلدى. ت.سۇلەيمەنوۆ وتكىزىلىپ جاتقان قوعامدىق قابىلداۋلارعا قاتىسا المايتىن تۇتىنۋشىلار ءۇشىن «جەدەل جەلى» تەلەفوندارى جۇمىس ىستەيتىنىن حابارلادى. جەدەل جەلى تەلەفونى 8-8000-8000-12, قازاقستان بو­يىنشا قوڭىراۋ شالۋ تەگىن.

پرەمەر-مينيستر از ۋاقىتتىڭ ىشىندە مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسىن ورىنداۋ بويىنشا اۋقىمدى جۇمىس اتقارىلعانىن اتاپ ءوتتى. سونىڭ ناتيجەسىندە 2019 جىلدىڭ 1 قاڭتارىنان باستاپ ەلەكتر ەنەرگياسىنىڭ, گاز, جى­لۋ, سۋ جانە كومىردىڭ, ۇيالى بايلانىس پەن ينتەرنەت قىزمەتىنىڭ باعاسى تومەن­دەيدى. وسىعان وراي ب.ساعىنتاەۆ مەم­لەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرمالارى 1 قاڭتاردان باستاپ ورىندالۋى كەرەكتىگىن باسا ايتتى.

تاپسىرمالاردى جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن وبلىستاردىڭ, استانا, الماتى, شىمكەنت قالالارىنىڭ اكىمدىكتەرىنە تۇرعىندار كومىردىڭ قولايلى باعاسىن قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىندا وڭىرلىك وپەراتورلاردىڭ ۇزدىكسىز جانە ساپالى جۇمىسىن جولعا قويۋ تاپسىرىلدى.

سونىمەن قاتار پرەمەر-مينيستر بىرقاتار وڭىردە جىلدىڭ باسىنان بەرى قوقىس شىعارۋ تاريفتەرىنىڭ وسكەنىنە توقتالدى. ول شىعىس قازاقستان وبلىسىندا 30%-عا, باتىس قازاقستان وبلىسىندا 46%-عا, سولتۇستىك قازاقستان وبلىسىندا 50%-عا جانە الماتى قالاسىندا 40%-عا وسكەن. جولاۋشىلار تاسىمالى بويىنشا اقتوبە وبلىسىندا جولاقى باعاسى 30%-عا وسكەن.

پرەمەر-مينيستر ب.ساعىنتاەۆ وڭىرلەردىڭ اكىم­دەرىنە وبلىستىڭ كوممۋنالدىق قىز­مەتتەر تاريفتەرىنىڭ وسۋىنە جول بەرمەۋدى جانە ولاردى تو­مەن­دەتۋ بويىنشا ءتيىستى جۇمىس­تاردى تياناقتى جۇرگىزۋدى تاپسىردى.

سۇڭعات ءالىپباي,

«ەگەمەن قازاقستان»