ادەبيەت • 22 قاراشا, 2018

تاريحتى تۇگەندەپ, ۇلتتىق رۋحتى وياتاتىن ماقالا - ساۋلە دوسجان

1265 رەت
كورسەتىلدى
4 مين
وقۋ ءۇشىن

ەلباسىمىز نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ « ۇلى دالانىڭ جەتى قىرى» ماقالاسى ءدال كەزىندە ۋاقىتپەن ۇندەسىپ, ۇلتتىق رۋحتى وياتىپ, تاريحىمىزدى الەمدى شارلاپ تۇگەندەگەلى وتىر.

تاريحتى تۇگەندەپ, ۇلتتىق رۋحتى وياتاتىن ماقالا - ساۋلە دوسجان

ۇستىنەن ۇشقان قۇستىڭ قاناتى تالعان, جۇگىرگەن اڭنىڭ تۇياعى توزعان بابالاردان قالعان ۇلى دالانىڭ  تاريحىمەن تانىستىرىپ, رۋحانياتتى ساقتاۋعا ارنالعان التى جوبانى ۇسىنىپ وتىر.

تاۋەلسىزدىك العالى شيرەك عاسىر كولەمىندە ءۇشىنشى مارتە تاريحىمىزدى تۇگەندەيتىن باعىت-باعدار الىپ وتىرمىز.

«مادەني مۇرا» -  اقتاڭداقتاردى قالپىنا كەلتىرىپ, وشكەنىمىزدى جاندىرسا, «رۋحاني جاڭعىرۋ» - ۇلت تاريحىن تانىستىراتىن داڭعىل بولدى. ال, مىنا  « ۇلى دالانىڭ جەتى قىرى» - ۇرپاقتار ماقتاناتىن, ارعى تەكتەرىن الەمگە باتىل ءارى ايقىن ناسيحاتتايتىن تولقۇجات بولعالى تۇر.

ماقالا «كونە جىلنامالار بۇگىنگى قازاقتاردىڭ» ارعى بابالارى ۇلانعايىر ەۋرازيا قۇرىلىعىنداعى ساياسي جانە ەكونوميكالىق تاريحتىڭ باستاماسىن تالاي رەت تۇبەگەيلى وزگەرتكەنى تۋرالى سىر شەرتەدى», - دەيدى.

ەندى وسى ماقالانى      العا ۇستاي وتىرىپ, قازاقستان تاريحىن تەرەڭدەتىپ قايتا جازۋعا بولادى. كەڭەستىك توتاليتارلىق جۇيەدە بىزگە ۇلىقتار مەن بايلاردى جامان ەتىپ كورسەتىپ, باتىرلارىمىزدى بالاعاتتاپ, ارعى تەگىمىزدى تەرىس ەتىپ وقىتتى.

ەگەمەن ەل بولىپ, ەس جيعالى عانا وتكەنىمىزدى تۇگەندەپ, تەگىمىزدى تانىپ كەلەمىز. وسى بابالاردى ىزدەۋ مەن تەك تانۋ بارىسىندا جىبەرىپ جاتقان قاتەلىكتەرىمىز دە بارشىلىق. ءار رۋ ءوز باباسىن باتىر ەتىپ كورسەتىپ, ءوز اتاسىن اقىلمان دەپ, اقسۇيەك پەن قاراسۇيەككە, قوجا مەن قاراعا بولىنە باستاعانىمىز دا شىندىق. ەندى مەملەكەت باسشىسى ايتقانداي: «تاريحي سانانى جاڭعىرتىپ, كوتەرىلگەن ماسەلەلەردى وي ەلەگىنەن وتكىزىپ, تەرەڭ زەردەلەۋ قاجەت». الەمنىڭ بۇكىل ارحيۆتەرىندەگى ءوز ىزدەۋشىسى مەن زەرتتەۋشىسىن كۇتىپ جاتقان شىندىقتارعا ءىز سالۋ كەرەك. سوعان جول باستايتىن «ارحيۆ - 2025»جەتى جىلدىق باعدارلاماسى بولماق.

ماقالانىڭ العاشقى جەتى تاراۋىندا بابالارىمىزدىڭ ءوز زامانىندا جەتكەن جەتىستىكتەرى مەن تەحنولوگيالىق جاڭالىقتارىن جىلىكتەپ ءتۇسىندىرىپ, قۇيما قۇلاققا قۇيىپ, كوكىرەگىندە كوزى بارعا كورسەتىپ,  بۇگىنگىنىڭ سانالى ۇرپاعىنا ۇقتىرىپ وتىر. ەڭ اياعى – سيۆەرس الماسى مەن رەگەل قىزعالداعىنىڭ تاريحي وتانى – قازاقستان ەكەنىن دالەلدەيدى.

قازاق حالقىنىڭ ءومىر ءسۇرۋ داعدىسى, تۇرمىسى, سالت-ءداستۇرى جايلى ءبىلۋ, سونى ساقتاپ كەيىنگىگە ۇيرەتۋ ۇرپاقتارىنىڭ پارىزى. اشقان جاڭالىقتارىن, جەتكەن جەتىستىكتەرىن كەيىنگىگە اماناتتاپ كەتەدى. سول اماناتتى ەلباسىمىز تۇركى الەمىنىڭ بەسىگى - تاۋەلسىز قازاقستاننىڭ جاستارىنا «جاستار جىلىن» جاريالاي وتىرىپ, شىققان تەكتەرىمەن تانىستىرعان ماقالا جولداپ وتىر. ءبىزدىڭ الەمدەگى ەشبىر ۇلتتان كەم ەمەس ەكەندىگىمىزدى دالەلدەيدى.

ال, وسىنى وقىعان ۇرپاق ءتول تاريحىن بىلۋگە ۇمتىلىپ, تاريحي ساناسى جاڭعىرىپ, ماقالادا ايتىلعان كەرەمەت يدەيالاردى قولعا الىپ, جوبالارعا اتسالىساتىنىنا سەنەمىز.

« ۇلى دالا ەسىمدەرى» اتتى وقۋ-اعارتۋ ەنتسيكلوپەديالىق ساياباعىن اشۋ, « ۇلى دالا تۇلعالارى» اتتى عىلىمي-كوپشىلىك فيلمدەر شىعارىپ تاراتۋ ۇلتىمىزدىڭ قاھارماندارىن ءوز ەلىمىزدە عانا ناسيحاتتاماي, شەت ەلدەرگە دە شىعارىپ, الەم حالقىمەن تانىستىرادى. كەلەر ۇرپاق ءوزىنىڭ ارعى تەگىندەگى ۇلت باتىرلارىن ۇلگى تۇتىپ,  وسەتىن بولادى.

بۇگىنگى تاۋەلسىز قازاقستاننىڭ دالاسىنان كۇللى الەمگە تاراعان تۇركى حالىقتارىنىڭ تاريحىن تىرىلتەتىن «تۇركى وركەنيەتى: ءتۇپ تامىرىنان قازىرگى زامانعا دەيىن» اتتى جوبادا قولعا الىنباقشى. استانادا تۇركولوگتاردىڭ دۇنيەجۇزىلىك كونگرەسى ءوتىپ, تۇركى حالىقتارىنىڭ مادەني كۇندەرى جاسالماقشى. تاعى ءبىر قۋانتاتىنى تۇركى حالىقتارىنا ورتاق تۋىندىلاردىڭ ونلاين كىتاپحاناسى اشۋ دا ماڭىزدى بولىپ وتىر.

ەڭ نەگىزگىسى ۇلى دالانىڭ جەتى قىرىمەن تانىسا وتىرىپ, ارعى تەگىمىزدى تۇگەندەپ, تاريحىمىزدى جاڭعىرتىپ, كەلەر ۇرپاق ماقتانىپ ايتا جۇرەتىندەي جوبالاردى قولعا الماقشىمىز.

ساۋلە دوسجان,

جازۋشى, قر ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى

سوڭعى جاڭالىقتار