پارسى تىلىندە جازىلعان, ورتاعاسىرلىق تاريحي ادەبيەتتىڭ اسا ماڭىزدى ەسكەرتكىشتەرىنىڭ ءبىرى رەتىندە باعالانعان راشيد اد-ءديننىڭ «جاميعات-ات تاۋاريح» اتتى كىتابى العاش رەت قازاق تىلىنە اۋدارىلىپ, تانىمال قازاقستاندىق عالىمداردىڭ پىكىرلەرىمەن قامتىلعان. پارسى تىلىندەگى تۇپنۇسقادان تىكەلەي قازاق تىلىنە اۋدارىلۋى – كىتاپتاردىڭ ەڭ باستى ەرەكشەلىگى. ۋنيۆەرسيتەتتىڭ ستۋدەنتتەرى, ۇستاز-عالىمدار, ءوڭىردىڭ زيالى قاۋىم وكىلدەرى قاتىسقان جيىن بارىسىندا ەنتسيكلوپەديالىق سيپاتتاعى شىعارمادا ۇلى دالا جىلناماسى عانا ەمەس, دۇنيە ءجۇزىنىڭ تاريحى دا كەڭ اۋقىمدا قامتىلعانى ايتىلدى. مىسالى, تۇركى اكادەمياسىنىڭ پرەزيدەنتى دارحان قىدىرالى ەكى جيناقتىڭ جوباسى دا وڭتۇستىكتەن باستاۋ العانىن اتاپ ءوتتى. ىرگەلى ەڭبەكتەردەگى دەرەكتەر مەن مالىمەتتەردى جيناقتاۋ ءۇشىن سول داۋىردەگى تۇركى, پارسى, اراب, قىتاي, تيبەت, ءۇندى جانە تاعى باسقا حالىقتاردىڭ تاريحشىلارى, شەجىرەشىلەرى, جىلناماشىلارى مەن وقىمىستىلارى جۇمىلدىرىلعان. «قاراحان داۋىرىنەن باستاپ قازاق جەرىندە يسلام ءدىنى كەڭىنەن تارالا باستادى. ۇلى دالادا كوپتەگەن عالىمدار, عۇلامالار ءومىر ءسۇردى. ولاردىڭ ەڭبەكتەرى كونە تۇركىلىك ءداستۇر مەن ءدىندى جىمداستىرىپ ۇيلەستىرە بىلگەن. كەيىنگى عاسىرلاردا كوز جازىپ قالعان وسى ءداستۇر بىزگە بەكاسىل بيبولات ۇلىنىڭ كىتابى ارقىلى جەتىپ وتىر», - دەدى د.قىدىرالى. ال كىتاپتاردى پارسى, كونە شاعاتاي تىلدەرىنەن اۋدارعان اراب, پارسى ءتىلىنىڭ بىلگىر مامانى ءزارىپباي جۇمان ۇلىنىڭ ايتۋىنشا, «زيكزال» كىتابى قازان توڭكەرىسىنەن كەيىن قازان قالاسىندا جارىق كورگەن. «ەڭبەك نەگىزىندە شاعاتاي تىلىندە جازىلعان جانە اراب, پارسى تىلدەرى دە كەڭىنەن قولدانىلعان. كىتاپقا ادام ومىرىنە قاتىستى بارلىق سالا قامتىلعان. جانە بۇلاردىڭ قانداي ەڭبەكتەردەن الىنعانى جايلى دەرەكتەر كەلتىرگەن. بۇل ەڭبەكتەگى شەشىمدەرى مەن ءادىس تاسىلدەرى ايتىلعان تاقىرىپتار مەن ماسەلەلەر قاي داۋىردە بولسا دا ءوز قۇندىلىعىن جوعالتپايدى», - دەدى ز.جۇمان ۇلى. سونداي-اق, فيلولوگيا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, مەملەكەتتىك سىيلىقتىڭ لاۋرەاتى مەكەمتاس مىرزاحمەت ۇلى قۇندى تۋىندىلار بويىنشا ءوز پىكىرىن ءبىلدىردى.
عالىمجان ەلشىباي,
«ەگەمەن قازاقستان»
شىمكەنت
