فيلم ماڭعىستاۋ وبلىسى اكىمدىگىنىڭ تاپسىرىسى بويىنشا قازان قالاسىنىڭ ستۋدياسىندا دايىندالعان. ستسەناري اۆتورى بەلگىلى مادەنيەتتانۋشى, س.قوندىبايدىڭ بىرنەشە ەڭبەگىن ورىس تىلىنە تارجىمالاعان اۋدارماشى زيرا ناۋرىزباەۆا بولسا, ءفيلمنىڭ ءوزى ءاسيا بايعوجينانىڭ رەجيسسەرلىگىمەن تۇسىرىلگەن. سەرىكبول قوندىباي ماڭعىستاۋ وبلىسى شەتپە اۋىلىنداعى مەكتەپتە قاراپايىم گەوگرافيا ءپانىنىڭ مۇعالىمى بولىپ ەڭبەك ەتتى. بىراق 25 جاسىندا اياق استىنان جول اپاتىنا ءتۇسىپ, مۇگەدەكتىك ارباسىنا تاڭىلۋعا ءماجبۇر بولدى. ارباعا تاڭىلسا دا ادامنىڭ اقىل-وي قۋاتىنىڭ ولشەۋسىز ەكەنىن, مي مۇمكىندىگىنىڭ ۇشان-تەڭىز ماقساتتى جۇزەگە اسىرۋعا قاۋقارلى بولاتىنىن كوزى تىرىسىندە-اق دالەلدەي العان كەمەڭگەرلىگىن تانىتتى. اپاتتان كەيىن ول تاعى دا توعىز جىل ءومىر ءسۇردى جانە سول توعىز جىلى عىلىمي كورەگەندىككە تولى جىلدار بولدى, اعىل-تەگىل مول اقپاراتتى يگەرىپ قانا قويماي, ناقتىلىققا نەگىزدەلگەن بولجام-قيسىندار, باتىل بايلامدار جاسادى.
سەرىكبول قوندىباي قازاق ميفولوگياسىنا ارناپ 16 توم كىتاپ جازىپ كەتتى. ولار بۇگىندە ورىس جانە اعىلشىن تىلدەرىنە اۋدارىلىپ جاتىر. ونىڭ تۋعان جەرى شەتپە اۋىلىندا ەلىمىزدەگى ەڭ العاشقى جانە بىرەگەي ميفولوگيا مۇراجايى اشىلدى. قوندىبايدىڭ عىلىمي وقۋلارى داستۇرگە اينالىپ, اقتاۋ, الماتى, استانا, قىزىلوردا قالالارىندا وتكىزىلىپ كەلەدى. اقتاۋ مەكتەپتەرىنىڭ بىرىنە ونىڭ ەسىمى بەرىلدى.
س.قوندىبايعا جاڭاشىل كوزقاراس ءتان ەدى, ال ارەكەتىنەن رەۆوليۋتسيونەردىڭ ەكپىنى بىلىنەتىن. سول سەبەپتى زامانداستارى عالىمدى كەمەڭگەر دەپ, ال ء ومىرىن ەرلىك دەپ ءبىلدى.
«ۋا, ءتاڭىرىم! قازاقتىڭ تابىسىنان بۇرىن نامىسىن قايتارىپ بەرە كور! ءتاڭىرىم, قازاقتى جانە قازاقستاندى جارىلقا!» – سەرىكبول قوندىباي ءوزىنىڭ كوزى تىرىسىندە جارىق كورگەن ەڭ سوڭعى ەڭبەگىن, ءتورت تومدىق «ارعىقازاق ميفولوگياسىنىڭ» العاشقى بەتىن وسىلاي باستايدى.
«وسى كىتاپتاردىڭ اۆتورى – تازا ماعىناسىنداعى عالىم ەمەس, تەك قازاقتا ميفولوگيانى زەرتتەۋگە قاجەتتى نەندەي دۇنيەلەردىڭ (مىسالداردىڭ, تاقىرىپتاردىڭ, يدەيالاردىڭ) بار ەكەندىگىن ءبىر كىتاپقا جيناقتاپ, تۇگەندەپ, ەسەبىن الۋدى, ولارمەن كوپشىلىكتى تانىستىرۋدى ماقسات قىلعان, ينۆەنتاريزاتسيا جۇرگىزۋشى «زاۆحوز» عانا. مەن تەك ۇلى مۇرانىڭ ۇلى نوبايىن عانا كورسەتە الدىم...» − دەپ كىتاپتىڭ قولجازباسىندا ءوزى تۋرالى وسىلاي ەلەۋسىزدەۋ جازادى.
ءفيلمنىڭ پرەمەراسىنا سەرىكبولدىڭ ۇلكەن اپكەسى بالسۇلۋ قوندىباي اقتاۋدان ارنايى كەلدى. ول اناسى ەكەۋى سەرىكبولدىڭ ءوز مۇمكىندىگىنە سەنىمىن ارتتىرۋ ءۇشىن «ماڭعىستاۋ گەوگرافياسى» اتتى ءبىرىنشى كىتابىنىڭ باسىلىپ شىعۋىنا جاعداي جاساپ, الداعى ۋاقىتتا دا ءىنىسىنىڭ بارلىق جازبالارىن جارىققا شىعارۋعا ۋادە بەرىپتى. فيلمدە اپكەسىمەن, زيرا ناۋرىزباەۆامەن بىرگە مادەنيەتتانۋشى مۇرات اۋەزوۆ, تاريحشىلار مارات سەمبين جانە تالاس وماربەكوۆ, گەوگراف لاريسا ۆەسەلوۆا, ءتىل زەرتتەۋشىلەر نۇرگەلدى ءۋالي جانە قايرات جاناباەۆ, دراماتۋرگ اننەس باعدات, ولكەتانۋشى مۇرات اقمىرزاەۆ, سەرىكبولدىڭ كۋرستاستارى قايرات قورتىقوۆ, رىسكۇل قۇدايبەرگەنوۆا, بەكجان سادىقوۆ, سالاۆات دۇيسەنباەۆ سۇحبات بەردى. ولاردىڭ ءبارى دە س.قوندىبايدىڭ عىلىمي قۋاتىنىڭ قاينارىنا ءۇڭىلىپ, ەڭبەكتەرىنىڭ ماڭىزدىلىعىن سارالادى.
ايگۇل احانبايقىزى,
«ەگەمەن قازاقستان»
الماتى
