ارينە وڭىرلىك تەاتر ساحناسىندا قويىلىپ جاتقان سپەكتاكلدەردىڭ بارلىعىن جاۋھار دەمەيمىز. بىراق كەيدە سول ءنوپىردىڭ اراسىنان باعزىدان قالىپتاسقان قاساڭ قاعيدا مەن سەڭدەي سىرەسكەن ستەرەوتيپتى بۇزىپ, تۇنەكتى جارىپ شىققان ساۋلەدەي جارق ەتە قالاتىن جاقسى قويىلىمنىڭ سيرەك تە بولسا كۋاسى بولۋ – ۇلكەن ولجا. كۇنى كەشە عانا س.سەيفۋللين اتىنداعى قاراعاندى وبلىستىق قازاق دراما تەاترىندا رەجيسسەر بەك كيىكبايدىڭ قولتاڭباسىمەن كورەرمەنگە جول تارتقان جازۋشى-دراماتۋرگ روزا مۇقانوۆانىڭ «ەشكىم دە كىنالى ەمەس...» دراما-ابسۋردىنىڭ پرەمەراسى بىزگە وسىنداي وي سالدى.
ءيا, ءوز قازانىندا ءوزى قايناپ, وزەننىڭ باياۋ اعىسىنداي جايباراقات قانا توماعا-تۇيىق تىرشىلىك كەشىپ جاتقان وڭىرلىك تەاترلارداعى تىنىشتىقتى ءبىر بۇزسا تەك ونەر بۇزادى. كوركەمدىكپەن كومكەرىلىپ, سۇلۋلىقپەن سۋارىلعان سەرگەك تە ساف ونەر.
ءبىزدى قۋانتقانى – س.سەيفۋللين تەاترى ۇجىمىنىڭ وزگەلەر سالعان سۇرلەۋدىڭ كەزەكتى جولاۋشىسى بولۋدان قاشىپ, باسقا تەاترلار ەن سالماق تۇرماق ءالى سياسى دا كەۋىپ ۇلگەرمەگەن جاڭا پەسانى ساحنالاۋعا باتىل قادام جاساۋى دەر ەدىك. باعىتى دا, ءتىپتى جانرى دا قازاق كورەرمەنى ءۇشىن توسىنداۋ بۇل تۋىندى بىلتىر ءVىىى رەسپۋبليكالىق «تاۋەلسىزدىك تولعاۋى» اتتى كوركەم شىعارمالارعا ارنالعان جابىق بايگەدە «تەاترلارعا ارنالعان وتباسىلىق قۇندىلىقتاردى ايشىقتايتىن ەڭ ۇزدىك پەسا» اتالىمىندا توپ جارعان بولاتىن. بىراق بايگە العان شىعارمالاردىڭ دا ءوز رەجيسسەرى مەن اكتەرىن كۇتىپ دراماتۋرگتىڭ تارتپاسىندا شاڭ باسىپ ۇزاقتاۋ جاتىپ قالاتىنى بار عوي. «ەشكىم دە كىنالى ەمەستىڭ» بۇل تۇرعىدان كەلگەندە جولى بولدى دەپ ايتۋعا تولىق نەگىز بار.
ءساتتى قويىلىمنىڭ باستى تىرەگى – جاقسى پەسا, تالانتتى ترۋپپا جانە شەبەر رەجيسسەر دەسەك, وسى ۇشتاعاننىڭ ۇزدىك شىعارماشىلىق تاندەمىنە ءبىز پرەمەرا كۇنى قاراعاندى تەاترى ساحناسىندا كۋا بولدىق. رەجيسسەرى دراماتۋرگىن تۇسىنگەن, سۋرەتكەر ويىن اكتەرلەرى ۇققان جاقسى جۇمىس كورۋشىسىن دە بەي-جاي قالدىرمادى.
جالپى, قارتتار ءۇيىنىڭ تۇيتكىلدى ماسەلەلەرى كەزىندە قىرعىز دراماتۋرگى بەكسۇلتان جاكيەۆتىڭ «جۇرەيىك جۇرەك اۋىرتپاي» (قازاق تىلىنە اۋدارعان اشىربەك سىعاي) قويىلىمىنا ارقاۋ بولىپ, كورەرمەن ىقىلاسىنا بولەنسە, بۇگىنگى درامادا روزا مۇقانوۆانىڭ قولتاڭباسى كوڭىل قۋانتتى. جانرىن ابسۋرد دەپ انىقتاعان پەساسىندا اۆتور وقيعانى ناقتى ءبىر درامالىق سيۋجەتكە قۇرماي, باستى پلانعا ادامنىڭ جانىن, ىشكى مۇڭى مەن سىرىن شىعارادى. سول ارقىلى قارتتار ءۇيىن مەكەن ەتكەن «ساقالدى جەتىمدەردىڭ» كوڭىل تولقىنىسىن ءتۇرلى وقيعا اۋانىندا جان-جاقتى تارازىلاپ, مىڭ ءتۇرلى مىنەزدەر ءمۇسىنىن تۇزۋگە باسىمدىق بەرگەن. ءبىر قاراعاندا قويىلىمدا قاراپايىم كۇيكى تىرلىكتىڭ تۇيتكىلدەرى ءسوز بولعانداي سەزىلەدى. الايدا ىشكى مازمۇنىنا بويلاپ, ءسوز استارىنا ۇڭىلگەن كورەرمەن قارتتار مىنەزى ارقىلى مۇسىندەلگەن بۇگىنگى قاتىگەز قوعامنىڭ موزايكاسىن كورەدى. ءسويتىپ قاراپايىم وقيعا كۇللى ادامزاتتىق سيپاتقا يە بولىپ, فيلوسوفيالىق فابۋلا بيىگىندە ساراپتالادى.
شىمىلدىق اشىلعان ساتتە اكتەرلەر ساحناعا ءۇش اياقتى ۆەلوسيپەدپەن شىعادى. نەگىزگى وقيعا جەلىسى بالاباقشادا ءوربيدى ەكەن دەپ, بىردەن ويىڭىزدى بالدىرعاندار الەمىنىڭ الۋان احۋالىنا ىڭعايلاي بەرگەنىڭىز سول ەدى, ءۇش اياقتى ۆەلوسيپەدتىڭ ۇستىندەگى كەيىپكەرلەر ءتىپتى دە بالا ەمەس, كوپتى كورىپ, كەكسە تارتقان قاريالار بولىپ شىعا كەلەدى. ىستەگەن ارەكەتى بالانىكى بولعانىمەن, ايتار سىرى مەن مۇڭى – ءتىپتى دە ءسابيدىڭ ەركەلىگى ەمەس, قاتىگەز قوعامنىڭ بوياماسىز قالىبىنان تارقاتىلادى. ءسابي فونىندا بەرىلگەن قارتتار بەينەسى قانداي دارمەنسىز بولسا, اقىلمان اقساقالىن بەيشارا كۇيگە تۇسىرگەن قوعام سونداي اياۋسىز. وسىلايشا اۆتور بالا مەن قارتتار الەمىن كونتراستا بەرۋ ارقىلى وقيعانىڭ وزەگىن وتكىرلەندىرىپ, قايشىلىقتى قالىڭداتادى. ءومىر وتپەستەي كورىنگەنىمەن, ۋاقىت-اعزامنىڭ الاقانىندا ادام عۇمىرى قاس-قاعىم عانا ءسات ەكەن. بالالىق پەن قارتتىقتىڭ شەكاراسى ءتىپتى دە بولىنبەيتىن كورىنەدى. ءسويتىپ قويىلىم سان ساققا شاشىراعان ويىڭىزدى «اتاڭا نە قىلساڭ, الدىڭا سول كەلەر» دەگەن ءومىردىڭ ءوز ءپالساپاسىنا اكەپ تىرەيدى.
دراماتۋرگتىڭ بۇل ويىن رەجيسسەر بەك كيىكباي ۇتقىر دامىتىپ اكەتە العان. سپەكتاكلدە ول مىقتى مەتافورالار مەن ءساتتى سيمۆوليكالارعا باتىل بارادى. ءومىردىڭ بار ءمانىن – قويىلىمنىڭ باسىنان اياعىنا دەيىن توقتامايتىن ۆەلوسيپەد دوڭگەلەگىمەن پاراللەل الا وتىرىپ, ۇتىمدى شەندەستىرەدى. ساحنا سۋرەتشىسى ۇلان نەسىپبايدىڭ ويى دا رەجيسسەر قيالىمەن ءساتتى ۇندەسكەن. تالانتتى تاندەم قويىلىم كىلتىن شەكسىزدىكتەن ىزدەپتى. اپپاق تۇسكە بويالعان اپپاق الەم بىردە ءسابي جورگەگىندەي تازالىقتى كوز الدىڭىزعا اكەلسە, بىردە عارىشتىق شەكسىزدىك پەن تۇتاستىقتى بەدەرلەيتىندەي. ساحنا دەكوراتسياسىن بارىنشا مينيماليزمگە قۇرىپ, اكتەر جانىن نەعۇرلىم باستاپقى پلانعا شىعارۋعا ەكپىن تۇسىرگەن. سونىڭ ناتيجەسىندە ءبىز دينا زايىتوۆا ەسىمدى تالانتتى اكتريسانىڭ تىڭعىلىقتى ىزدەنىسىنە كۋا بولدىق. دراماسىنان گورى تراگەدياسى باسىم سپەكتاكلدى جۇپ-جۇمىر كۇيىندە ۇسىنۋ ءوز الدىنا, سول سالماقتى ويلى بەينە بيىگىندە بەدەرلەي الۋ دا ورىنداۋشىسىنان ەسەپسىز جىگەردى تالاپ ەتەدى. وسى سەنىمنىڭ جاۋاپكەرشىلىگىن اكتريسا شىنايىلىقپەن شەبەر استاسقان ىشكى تەرەڭدىگىمەن ءساتتى ەڭسەردى.
قويىلىمداعى رەجيسسەردىڭ تاعى ءبىر باتىل شەشىمى – مۋزىكادان باس تارتۋى دەر ەدىك. ادامنىڭ جۇرەك ءدۇرسىلى مەن دەمىنەن ارتىق قانداي ۇلى مۋزىكا بولۋى مۇمكىن؟!. سپەكتاكلگە كەلگەن كورەرمەن تىنىشتىققا بوككەن الەمنەن كۇيكى تىرلىكپەن قاربالاسىپ ءجۇرىپ ەستۋدەن قالعان جۇرەك ۇنىنە قۇلاق ءتۇرىپ, قاس-قاعىم ساتتىك ءومىر ءمانىن وزگەشە ۇعىنعانداي بولا ما, ايتەۋىر, بۇل تىنىشتىقتىڭ اسەرى سۇمدىق ىستىق.
شەبەرلىك دەڭگەيى ابسۋرد دەيتىن اۋىرلاۋ جانردا سىنعا تۇسكەن شىعارماشىلىق قۇرام اتالعان جاۋاپكەرشىلىكتىڭ سالماعىن جەتە ءتۇسىنىپ, جان-جاقتى ىزدەنگەنى ساحنادا جاسالعان جۇمىستان ايقىن كورىندى. قاراعاندىلىق كورەرمەندى ەكى كۇن بويى ونەر الەمىنىڭ قۋانىشىنا كەنەلتكەن قويىلىم تەاتر رەپەرتۋارىنا قوسىلعان ءساتتى سپەكتاكلدەردىڭ ءبىرى بولادى دەپ سەنەمىز.
نازەركە جۇماباي,
«ەگەمەن قازاقستان»
