تەڭگە تاريحىنا شەگىنىس جاسايتىن بولساق, 1993 جىلى 15 قاراشادا ەكونوميكالىق قيىندىققا قاراماستان, قازاق ۇلتىنىڭ تۇڭعىش ۆاليۋتاسى اينالىمعا ءتۇستى. ۇلى تۇلعالارىمىز ءال-فارابي, ابىلاي, اباي, جامبىل, ءسۇيىنباي, شوقان بەينەسى ءتول تەڭگەدەن كورىنىس تاۋىپ, ەگەمەن ەلدىڭ قارجىسى قولدانىسقا ەندى.
كورمەدە تەڭگە تاريحىنان سىر شەرتەتىن ارحيۆتىك قۇجاتتارمەن, وتىرار مەن تۇركىستان مۋزەيلەرى قورىنداعى ەجەلگى قالاشىقتار ورىندارىنان تابىلعان باعالى مەتاللداردان جاسالعان مونەتالارمەن, العاشقى تەڭگە ۇلگىلەرىمەن جانە ۇلتتىق بانك شىعارعان تاقىرىپتىق جانە مەرەيتويلىق تەڭگەلەر قويىلعان.
كورمەنىڭ اشىلۋ سالتاناتىندا ءسوز العان قر پرەزيدەنتى ءارحيۆىنىڭ ديرەكتورى جاميليا ابدىقادىروۆا تەڭگەنى اينالىمعا ەنگىزۋگە قاتىستى جانە ەلباسىنىڭ, ۇكىمەت مۇشەلەرى مەن ەكونوميستەردىڭ ەڭبەگىن ايقىندايتىن قۇجاتتار تۋرالى بايانداسا, الماتى قالاسى مادەنيەت جانە ارحيۆتەر باسقارماسىنىڭ ءبولىم جەتەكشىسى نازەركە كاكيجانوۆا مەملەكەت مارتەبەسىن ءوسىرۋ مەن ەكونوميكاسىنىڭ نىعايۋى جولىندا تەڭگەنىڭ ەرەكشەلىگىنە توقتالدى.
وتىرار مەملەكەتتىك ارحەولوگيالىق قورىق-مۋزەيىنىڭ ديرەكتورى ايبەك جاندوسوۆ بۇگىنگى تاڭدا وتىرار مەن «ازىرەت سۇلتان» مۋزەيلەرى قورىندا ورتا عاسىرلارعا ءتان ءبىرشاما نۋميزماتيكالىق جادىگەرلەر جيناقتالعانىن اتاپ ءوتتى.
وتىرار مەن «ازىرەت سۇلتان» مۋزەيلەرى قورلارىنداعى كورمەگە ۇسىنىلعان جادىگەرلەر اراسىندا ب.د.د. ءىىى ع.- VII-VIII عع. تيەسىلى نۋميزماتيكالىق ماتەريالداردىڭ ەڭ كونە ۇلگىلەرىمەن قاتار سامان, قاراحان اۋلەتى بيلەۋشىلەرى تۇسىندا سوعىلعان تيىندار مەن ولارعا قاتىستى عىلىمي ەڭبەكتەر مەن سول كەزەڭدەردەن جەتكەن جازبا ەسكەرتكىشتەردەن الىنعان ماتەريالدار, سونداي-اق حورەزمشاح مۇحاممەد بين تەكەش اتىنان سوعىلعان تيىندار, ءحىىى عاسىرداعى موڭعول بيلەۋشىلەرىنىڭ اقشا تۇرلەرى مەن مۋزەيلەر قورلارىندا كەزدەسپەيتىن سيرەك تيىنداردىڭ سۋرەتتەرى بار.
ءوز ەستەلىكتەرىمەن بولىسكەن ۇلتتىق ۆاليۋتا اۆتورلارىنىڭ ءبىرى, ديزاينەر حايروللا عابجالەلوۆ «قازاقستاننىڭ ءتول تەڭگەسى انگليادا باسىپ شىعارىلدى. مۇنىمەن «حاريسسون جانە ۇلدارى» كومپانياسى اينالىستى. بۇل تاپسىرىس كومپانياعا الەمدىك « ۇلىبريتانيا پاتشايىمىنىڭ التىن بەلگىسى» ماراپاتىن الىپ كەلدى. تەڭگە بريتانيانىڭ ەڭ ۇزدىك ەكسپورتتىق تاۋارى رەتىندە تانىلدى. بۇگىندە كومپانيانىڭ تورىندە قازاقستاندىق تەڭگەنىڭ قالقانى ءىلۋلى تۇر. ال العاشقى مونەتالار گەرمانيادا باسىلعان. ولار ل-80 جانە نەيزيلبەر ماتەريالدارىنان جاسالعان», - دەدى.
قر ۇلتتىق بانكى مونەتالارىنىڭ ديزاينەرى, ارحيتەكتور المات باسەنوۆ ءتول تەڭگە – مونەتالارىمىزدىڭ الەمدەگى ەڭ ۇزدىك ساپاعا يە ەكەنىن زور ماقتانىشپەن اتاپ ءوتتى.
شارا اياسىندا الماتى قالاسى مۋزەيلەر بىرلەستىگى ديرەكتورى سەرجان ساروۆ كورمەنى ۇيىمداستىرۋعا اتسالىسقان ۇجىمدارعا العىسىن ءبىلدىرىپ, ەستەلىك سىيلىقتار تابىس ەتتى.
قر پرەزيدەنتى ءارحيۆى دايىنداعان «ۇلتتىق ۆاليۋتا تاريحىنان قۇجاتتار جانە ماتەريالدار جيناعىنىڭ» تۇساۋكەسەر ءراسىمى ءوتتى.
ەرتە كەزەڭدەردەگى تەڭگەلەر مەن تاۋەلسىز قازاقستاننىڭ ءتول ۆاليۋتاسى تاريحىنان مالىمەت بەرەتىن كورمە 8 جەلتوقسانعا دەيىن جالعاساتىن بولادى.
ەلۆيرا سەرىكقىزى,
«ەگەمەن قازاقستان»
الماتى
