«مەرزىمدى اسكەري قىزمەتكە قابىلداۋعا شاقىرىلعانداردىڭ 85-90 پايىزىنىڭ فيزيكالىق دەنساۋلىق دايىندىعى جوعارى دارەجەدە جارامدى» دەگەن ارداق كۋكاتوۆ بيىلدىڭ وزىندە كۇزگى-كوكتەمگى ماۋسىم ىشىندە 35 مىڭنان استام بوزبالاعا شاقىرتۋ جىبەرىلگەنىن حابارلادى. جالپى, ەلىمىزدە جىل سايىن دەنساۋلىعىنا بايلانىستى اسكەري بورىشتان بوساتىلعاندار مەن كەيىنگە قالدىرىلعان ازاماتتاردان باسقا 18 جانە 27 جاس اراسىنداعى ازاماتتارعا 35 مىڭعا جۋىعىنا شاقىرتۋ جىبەرىلەدى ەكەن. ولاردىڭ شامامەن 8 پايىزى نەۆرولوگيالىق جانە حيرۋرگيالىق اۋرۋلارىنا بايلانىستى اسكەري قىزمەتكە جارامسىز دەپ تابىلادى.
قازاقستان تاۋەلسىزدىك العاننان بەرى اسكەري قىزمەتكە تۇرعىسى كەلەتىندەر قاتارى ارتىپ, وتان الدىنداعى بورىشىن ءوز ەركىمەن وتەۋگە ۇمتىلاتىندار سانى كوبەيگەن. دەسەك تە اسكەري بورىشىن وتەۋدەن سەبەپسىز جالتاراتىندار, قاشقاقتايتىندار ءۇشىن قورعانىس مينيسترلىگى تاراپىنان الدىن الۋ شارالارى جۇرگىزىلەدى. ماسەلەن, 1 مىڭ ايلىق ەسەپتىك كورسەتكىشكە دەيىنگى مولشەردە ايىپپۇل سالىنادى نەمەسە تۇزەتۋ جۇمىستارىنا جىبەرىلەدى. ءتىپتى باس بوستاندىعىنان ايىرىلۋى مۇمكىن. ال ءىس سوتقا بەرىلگەنگە دەيىن اسكەري شاقىرۋ پۋنكتىنە ءوز ەركىمەن كەلگەندەر قىلمىستىق جاۋاپكەرشىلىكتەن بوساتىلادى.
قوعامدا اسكەري بورىشىن وتەپ جۇرگەن جاستاردىڭ اراسىندا ورىن الىپ جاتاتىن كەلەڭسىز جايتتار تۋرالى اقپاراتتار جەلدەي ەسەتىنى جاسىرىن ەمەس. ولاردىڭ كەيبىرى نەگىزسىز بولسا, كەيبىرى شىندىققا جاناسىپ جاتادى. وسىنىڭ بارلىعى تۇپتەپ كەلگەندە اتا-انالاردىڭ ءوز بالاسىن وتان الدىنداعى بورىشىن وتەۋگە اسىقتىرماۋىنا نەمەسە ولاردىڭ وزدەرىنىڭ دە وسىعان ق ۇلىقسىز بولۋىنا اسەر ەتىپ جاتقانى شىندىق. ءتۇرلى جاعدايلار ورىن الىپ, جاس ساربازداردىڭ ءوزى قۇرالپىلاستار اراسىندا ءوزىن جايسىز سەزىنۋى, سترەسستىك جاعدايعا ءتۇسىپ, سوڭى قايعىلى جاعدايلارعا ۇلاسۋى مۇمكىن. ال اياق استى اۋىرىپ, سىرقاتتىڭ جىلدام داميتىن تۇرىنە شالدىعۋى اسكەري بولىمشەلەردەگى دەنساۋلىق ساقتاۋ قىزمەتىنىڭ قانشالىقتى دەڭگەيدە ەكەندىگىن كورسەتىپ بەرەدى. اسكەري دارىگەرلەردىڭ بىلىكتىلىگى قانداي؟! وسىنداي جاۋابى جوق ساۋالدار كەز كەلگەن اتا-انانىڭ بالاسى ءۇشىن الاڭداۋىنا سەبەپ. كۇزگى-كوكتەمگى مەرزىمدى اسكەر قاتارىنا شاقىرۋ ماۋسىمىنا وراي قورعانىس مينيسترلىگىنىڭ ءباسپاسوز قىزمەتىنە بىرقاتار سۇراقتار جولداعان ەدىك. سونىڭ ءبىرى وسى تاقىرىپ تۋرالى بولاتىن.
قورعانىس مينيسترلىگى ءباسپاسوز قىزمەتىنىڭ حابارلاۋىنشا, جاس اسكەري قىزمەتشىلەر اسكەري ومىرگە بەيىمدەلۋ كەزەڭىندە لاۋازىمدى تۇلعالار تاراپىنان قاتاڭ باقىلاۋعا الىنادى ەكەن. ياعني, جاس بۋىن تولىقتىرۋى اراسىندا قۇقىق بۇزۋشىلىق پەن جارعىلىق ەمەس قارىم-قاتىناستىڭ الدى الىنادى. ولار بوس ۋاقىتىن پاتريوتتىق باعىتتاعى كينوفيلمدەر كورىپ, مۋزىكالىق اسپاپتارمەن, ۇستەل ويىندارىمەن, جۋرنال-گازەتتەرمەن قامتىلعان اقپاراتتىق-تاربيە جۇمىستارى بولمەسىندە وتكىزەدى.
ەلباسى, قازاقستان رەسپۋبليكاسى قارۋلى كۇشتەرىنىڭ جوعارعى باس قولباسشىسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ قامقورلىعى مەن ەرەكشە نازار اۋدارۋىنىڭ ارقاسىندا 2017 جىلدان باستاپ اسكەري قىزمەتشىلەردىڭ جالاقىسى 30 پايىزعا كوتەرىلدى. سونىمەن بىرگە اسكەري قىزمەتشىلەردى تۇرعىن ۇيمەن قامتاماسىز ەتۋ مەحانيزمىنە وزگەرىستەر ەنگىزىلدى. بۇل كەشەندى شارالار اسكەري قىزمەت وتەۋگە دەگەن كوزقاراس پەن اسكەري قىزمەتتىڭ ابىرويىن ەداۋىر كوتەرىپ, بۇرىنعى كوزقاراس سەڭىن قوزعالتقانى انىق.
قوعامنىڭ مەرزىمدى اسكەري قىزمەتتى وتەۋگە دەگەن كوزقاراستىڭ جاقسارۋىنا سەبەپ بولعان شارالاردىڭ تاعى ءبىرى رەتىندە اسكەري بورىش وتەۋ مەرزىمىنىڭ 2 جىلدان 1 جىلعا قىسقارۋىن, ياعني بولىمدەردىڭ تەك ءبىر شاقىرىلىممەن تولىقتىرىلۋىن ايتۋعا بولادى. بۇل شارالاردىڭ ناتيجەسىندە ساربازدار مەن اسكەري قىزمەتشىلەر اراسىندا «الىمجەتتىك» ۇعىمى جويىلىپتى. ال جارعىلىق ەمەس قارىم-قاتىناس ءبىرلى-جارىم عانا كەزدەسەتىن كورىنەدى. مۇنىڭ بارلىعى اسكەري قىزمەت ابىرويىن كوتەرۋگە ىقپال ەتىپ, ازاماتتاردىڭ اسكەرگە دەگەن سەنىمىن جوعارىلاتقان.
قورعانىس مينيسترلىگىنە قاراستى قۇزىرلى ورگاندارىنىڭ بەرگەن جاۋابى كوڭىلگە قونادى, ارينە. بىراق ورىن الىپ جاتقان وقيعالاردى ەلەكتەن وتكىزسەك, ساربازداردىڭ جاڭا جەردە پسيحولوگيالىق دايىندىعى جانە دەنساۋلىعىن كۇتۋ ماسەلەلەرى كەمشىن ءتۇسىپ جاتقانداي كورىنەدى. بىراق بۇل ءبىزدىڭ پايىم. قالاي بولعاندا دا اسكەري ءومىردىڭ كەز كەلگەن جاستى شىڭداپ, كوڭىل كوكجيەگىن كەڭەيتەتىنى ءسوزسىز. ورەكپىگەن كوڭىلگە توقتاۋ سالار اقپاراتتارعا قاراماستان, وتانىن قورعاعىسى كەلەتىن جاستاردىڭ قاتارى كوپ بولسا ەكەن دەيمىز.
ۆەنەرا تۇگەلباي,
«ەگەمەن قازاقستان»
