بۇل جونىندە تۇركىستان وبلىسىنىڭ اكىمى جانسەيىت تۇيمەباەۆ ورتالىق كوممۋنيكاتسيالار قىزمەتىنىڭ تۇركىستان قالاسىندا وتكىزگەن كوشپەلى ءباسپاسوز كونفەرەنتسياسىندا مالىمدەدى. «ەلباسى جولداۋى مەن «رۋحاني جاڭعىرۋ» باعدارلاماسىن جۇزەگە اسىرۋ جانە تۇركىستان قالاسىن دامىتۋ بارىسى» تاقىرىبىنداعى ءباسپاسوز كونفەرەنتسياسى جاڭا فورماتتا ءوتتى. ق.ا.ياساۋي كەسەنەسى الدىندا وتكەن كوشپەلى بريفينگتە وبلىس اكىمى ج.تۇيمەباەۆ وسىنداي كەرەمەت باستامانى قولداپ, ىسكە اسىرعان اقپارات جانە كوممۋنيكاتسيالار مينيسترلىگىنە جانە ورتالىق كوممۋنيكاتسيالار قىزمەتىنە العىسىن ءبىلدىردى. وبلىستىڭ ەكونوميكالىق-الەۋمەتتىك احۋالىنا كەڭىنەن توقتالدى. تۇركىستاننىڭ ەرتەڭى بويىنشا جوسپارلانعان ءىس-شارالارمەن ءبولىستى. تاياۋ جىلدارى تۇركىستانداعى قوجا احمەت ياساۋي كەسەنەسىنە جاقىن تۇستا امفيتەاتر, سۋ بۇرقاقتارى, مادەني دەمالىس ورىندارى, ۆيزيت ورتالىعى جانە اشىق اسپان استىنداعى مۇراجاي عيماراتتارى بوي كوتەرەتىن بولادى. ولار ق.ا.ياساۋي كەسەنەسىنەن بيىك بولماۋى ءتيىس. قۇرىلىس جۇمىستارىن رەتتەۋ ايماعىنا «قازاق حاندارى, بيلەرى» ورتالىعى, شىعىس مونشاسى, « ۇلى دالا ەلى» ورتالىعى, تۇركى الەمىنىڭ ورتالىعى, ق.ا.ياساۋي ورتالىعى, استانا ساياباعى, بەينەلەۋ-ونەر مۇراجايى قۇرىلىسى جانە تاريحي-مادەني ورىندار ورتالىعى عيماراتتارى سالىنادى. قازىرگى تاڭدا ينجەنەرلىك-ينفراقۇرىلىمىن جۇرگىزۋ جۇمىستارىنا جوبالىق-سمەتالىق قۇجاتتار ازىرلەنۋدە.
«ەلباسىنىڭ «تۇركىستان» ەركىن ەكونوميكالىق ايماعىن قۇرۋ تۋرالى جارلىعى قالانىڭ دامۋىنا تىڭ سەرپىن بەرەدى. وسى ورايدا 1 380 گەكتار اۋماقتا ورنالاسقان ەكونوميكالىق ايماقتا ءوندىرىس ورىندارى اشىلادى. تۇجىرىمداماعا سايكەس, حالىق سانىنىڭ وسۋىنە بايلانىستى 3 جوبالىق كەزەڭ قابىلداندى», دەدى ج.تۇيمەباەۆ. وبلىستىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋىنىڭ 2024 جىلعا دەيىنگى كەشەندى جوسپارىنا سايكەس, 2018-2022 جىلدارى 170 ينۆەستيتسيالىق جوبانىڭ جوبالاۋ-سمەتالىق قۇجاتتامالارى ازىرلەنۋى ءتيىس. ەلباسىنىڭ تۇركىستان وبلىسىنا ساپارى بارىسىندا, بىرقاتار ۇلتتىق كومپانيالارعا, بيزنەس وكىلدەرى مەن شەتەلدەردىڭ ينۆەستورلارىنا 16 نىساندى سالۋ بويىنشا ۇسىنىستار جاسالعان بولاتىن. سونداي-اق رەسپۋبليكالىق ماڭىزى بار قالالار جانە وبلىس اكىمدىكتەرىنىڭ 13 قۇرىلىس نىسانىن سالۋى كوزدەلىپ وتىر.
بريفينگتە وبلىس اكىمى جىل باسىنان بەرگى 9 ايدا اتقارىلعان جۇمىستارعا كەڭىنەن توقتالدى. ايماقتا 300-دەن استام ونەركاسىپ كاسىپورىندارى 323,9 ملرد تەڭگەنىڭ ءونىمىن ءوندىردى. وبلىستا تاماق ونىمدەرىن ءوندىرۋ 8,0%-عا (69 748,7 ملن تەڭگە), جەڭىل ونەركاسىپ 28,3%-عا (3 850,3 ملن تەڭگە), حيميا ونەركاسىبى 3,5%-عا (358,2 ملن تەڭگە), باسقا دا مەتالل ەمەس مينەرالدى ونىمدەردى ءوندىرۋ 3,8%-عا (8 507,5 ملن تەڭگە), دايىن مەتالل بۇيىمدارى 20,5%-عا
(10 027,8 ملن تەڭگە), فارماتسەۆتيكا ونەركاسىبى 5,3%-عا (318,7 ملن تەڭگە) ارتتى. ج.تۇيمەباەۆتىڭ مالىمدەۋىنشە, 2015-2019 جىلدارعا ارنالعان قازاقستاننىڭ يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق دامۋىنىڭ مەملەكەتتىك باعدارلاماسى اياسىندا 2018 جىلى 16,8 ملرد تەڭگەگە 804 جۇمىس ورنىمەن 9 جوبانىڭ ىسكە اسىرىلۋى جوسپارلانعان. ەلباسى جولداۋدا: «اگروونەركاسىپ كەشەنىنىڭ الەۋەتىن تولىق ىسكە اسىرۋ كەرەك. نەگىزگى مىندەت – ەڭبەك ونىمدىلىگىن جانە قايتا وڭدەلگەن اۋىل شارۋاشىلىعى ءونىمىنىڭ ەكسپورتىن 2022 جىلعا قاراي 2,5 ەسە كوبەيتۋ», دەگەن بولاتىن. ءبىزدىڭ جوسپارىمىز بويىنشا تۇركىستان وبلىسى اگرارلىق ايماق رەتىندە قالادى جانە ەلىمىزدىڭ ءىرى قالالارىنا اۋىل شارۋاشىلىعى ونىمدەرىن جەتكىزىپ بەرەتىن ازىق-ت ۇلىك بازاسى بولادى. تۇركىستان قالاسى ماڭىندا 6 000 گەكتار اۋماققا ازىق-ت ۇلىك بەلدەۋىن قۇرۋدى جوسپارلاپ وتىرمىز»,– دەدى ج.تۇيمەباەۆ. سونداي-اق وبلىس اكىمى وڭىردە قۇرىلىس جۇمىستارى قارقىندى جۇرگىزىلىپ جاتقانىن اتاپ ءوتتى. توعىز ايدا قۇرىلىس جۇمىستارىنىڭ كولەمى 84,4 ملرد تەڭگەنى, ءوسىمى 109%-دى قۇراعان. پايدالانۋعا بەرىلگەن تۇرعىن ءۇيدىڭ جالپى الاڭى 325,4 مىڭ شارشى مەتر بولعان. وسى ارادا ايتا كەتەلىك, جۋرناليستەردىڭ سۇراعىنا بەرگەن جاۋابىندا وبلىس اكىمى وڭىردە 28 مىڭ ادام باسپانا كەزەگىندە تۇرعانىن ايتىپ ءوتتى. تۇرعىنداردى باسپانامەن قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىندا وڭىردە 73 كوپقاباتتى تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسى جۇرگىزىلۋدە. سونداي-اق اۋدانداردا دا كوپقاباتتى ۇيلەر سالۋ قولعا الىنعان. مىسالى, تولەبي اۋدانىنىڭ ورتالىعىندا 480 پاتەرلى 8 كوپقاباتتى تۇرعىن ءۇي پايدالانۋعا بەرىلگەن. سارىاعاشتا 13 كوپقاباتتى تۇرعىن ءۇي سالىنۋدا. ال «7-20-25» باعدارلاماسى اياسىندا تۇركىستان قالاسىندا 336 پاتەرلى 6 كوپقاباتتى تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسى جۇرگىزىلۋدە. بۇل پاتەرلەر 2019 جىلى پايدالانۋعا بەرىلمەك. قاراشا ايىندا قۇرىلىسى اياقتالاتىن 32 پاتەردى اتالمىش باعدارلاما اياسىندا بەرۋ قاراستىرىلىپ وتىر.
تۋريزم تۇركىستان وبلىسى ءۇشىن ماڭىزدى سالا. بۇل ورايدا وڭىردە تۋريزم سالاسىن دامىتۋ ماقساتىندا 3 قوناقۇي, 1 حوستەل, 2 شيپاجاي جانە 1 تۋريستىك ۇيىم اشىلسا, جىل سوڭىنا دەيىن 14 تۋريستىك نىساندى ىسكە قوسۋ جوسپارلانۋدا. سونداي-اق وبلىستا «قاسقاسۋ» تاۋ-شاڭعى كەشەنى, سارىاعاش كۋرورت اۋماعىن كەڭەيتۋ, شاردارا سۋ قويماسى اۋماعىندا جاعاجاي ءتۋريزمىن دامىتۋ, تۇركىستان قالاسىن تۋريستىك ورتالىق رەتىندە دامىتۋ سىندى بىرقاتار اۋقىمدى جوبالار قولعا الىنعان. انىقتالعان 104 ساكرالدى نىساننىڭ 40-ى تۋريستىك مارشرۋتتارعا ەنگىزىلگەن. ايتا كەتەلىك, كۇنى كەشە تۇركىستانعا ميلليونىنشى تۋريست كەلىپ, وعان سىي-قۇرمەت كورسەتىلدى. ال 2025 جىلعا قاراي «2019-2025 تۋريستىك يندۋستريانى دامىتۋ» باعدارلاماسى اياسىندا تۋريستەر سانىن 5 ميلليونعا جەتكىزۋ كوزدەلىپ وتىر.
ءوڭىر تابيعي ءوسىم بويىنشا ەلىمىزدە الدا كەلەدى. ياعني, الەۋمەتتىك نىساندار, ونىڭ ىشىندە بالاباقشا, مەكتەپ سالۋ ماسەلەسى كۇن تارتىبىنەن تۇسكەن ەمەس. بۇل ورايدا جىل باسىنان بەرگى 9 ايدا 6 541 ورىنعا 70 جەكەمەنشىك بالاباقشا, مەملەكەتتىك-جەكەشەلىك ارىپتەستىك اياسىندا
3 بالاباقشا (600 ورىندىق) جانە 1 مەملەكەتتىك (140 ورىندىق) بالاباقشا پايدالانۋعا بەرىلگەن. جىل اياعىنا دەيىن 35 جەكەمەنشىك بالاباقشانى پايدالانۋعا بەرۋ جوسپارلانۋدا. بيىل مەكتەپكە دەيىنگى ءبىلىم مەكەمەلەرىنە 12 مىڭنان استام بالا ەلەكتروندى تۇردە قابىلدانعان. ەلباسى سىبايلاس جەمقورلىقپەن كۇرەس بويىنشا تۇركىستان وبلىسىنا قاتىستى سىن ايتقان بولاتىن. اسىرەسە ءبىلىم بەرۋ سالاسىنا بايلانىستى. وسى ورايدا وبلىس اكىمى كوشپەلى بريفينگتە سىبايلاس جەمقورلىقپەن كۇرەس بويىنشا اتقارىلىپ جاتقان جۇمىستارعا دا كەڭىنەن توقتالدى.
ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ «بولاشاققا باعدار: رۋحاني جاڭعىرۋ» باعدارلامالىق ماقالاسىنىڭ بارلىق باسىم باعىتتارى بويىنشا وڭىردە اۋقىمدى جوبالار جۇزەگە اسىرىلۋدا. «رۋحاني جاڭعىرۋ» باعدارلاماسى اياسىندا بيىل وبلىستا 46 جوبا مەن 168 ءىس-شارا بەلگىلەنىپ, وتكىزىلۋدە. مىسالى, «تۋعان جەر» ارنايى جوباسىنىڭ «اتامەكەن» كىشى باعدارلاماسى شەڭبەرىندە بيىل 28 ملرد 156 ملن تەڭگە بولاتىن جوبالار ياعني, 428 نىسان جۇزەگە اسۋدا, ونىڭ ىشىندە قۇنى 887,2 ملن تەڭگە بولاتىن 23 نىسان ىسكە قوسىلعان. «تاربيە جانە ءبىلىم» كىشى باعدارلاماسى اياسىندا ولكەنىڭ تاريحىن كەڭىنەن تانۋ, زەرتتەۋ ماقساتىندا 5,6,7 سىنىپتارعا ارنالعان «ولكەتانۋ» وقۋلىعىن باسپادان شىعارۋعا جەرگىلىكتى بيۋدجەتتەن 153 ملن تەڭگە قارالىپ, 50 مىڭ تيراجبەن شىعارۋعا باسپاعا جىبەرىلگەن. سونىمەن قاتار وبلىس اكىمى «قازاقستاننىڭ كيەلى جەرلەرىنىڭ گەوگرافياسى», «قازىرگى زامانعى قازاقستاندىق مادەنيەت جاھاندىق الەمدە» ارنايى جوبالارى شەڭبەرىندە اتقارىلعان جۇمىستارعا توقتالدى. بريفينگ بارىسىندا تۇركىستان اۋماعىندا جۇرگىزىلەتىن ارحەولوگيالىق جۇمىستار, جاڭادان سالىناتىن سپورتتىق كەشەندەر جونىندە دە باياندالدى. سونداي-اق بۇل كۇنى تۇركىستان قالاسىندا ء«TÚRKىSTAN MEDIA» حالىقارالىق ورتالىعى مەن ء«TÚRKىSTAN» ينتەللەكتۋالدى كلۋبى اشىلدى.
عالىمجان ەلشىباي,
«ەگەمەن قازاقستان»
تۇركىستان وبلىسى
