قازىرگى ۋاقىتتا ىستانبۇل پروكۋراتۋراسىنىڭ تەررور جانە ۇيىمداسقان قىلمىسقا قارسى كۇرەس بيۋروسى ساۋد ديپلوماتيالىق ميسسياسىنىڭ 38 قىزمەتكەرىنەن جاۋاپ الىپ بولدى.
ينتەرنەتتەگى اشىق دەرەككوزدەرگە قاراعاندا, ساۋد ارابياسىنىڭ ازاماتى جامال حاشوگگي سوڭعى ۋاقىتتا امەريكانى پانالاپ, Washington Post باسىلىمىندا جەكە باعان جۇرگىزىپ كەلگەن. ال ونىڭ «تۆيتتەردەگى» وقىرماندارىنىڭ سانى 1,6 ملن جازىلۋشىدان اسىپ كەتكەن.
ەلدە رەفورما وتكىزۋدى ماقسات ەتكەن ء«ال-ۋاتان» قوزعالىسىنىڭ بەلسەندى مۇشەسى جامال حاشوگگي الدەبىر قۇجاتتارىن راسىمدەۋ ءۇشىن 2 قازان كۇنى ساۋد ارابياسىنىڭ باس كونسۋلدىعىنا كىرەدى. سودان ءىزىم-قايىم جوعالادى.
ءىستى تەرگەۋگە العان تۇركيانىڭ ىشكى ىستەر مينيسترلىگى بەينەباقىلاۋ كامەرالارىنداعى جازبالاردى تالداي كەلە, ءجۋرناليستىڭ كونسۋلدىق عيماراتىنان قايتا شىقپاعاندىعىن انىقتاعان. وسى ساتتەردە ديپميسسيادا ساۋد ارابياسىنان كەلگەن 15 ادامدىق دەلەگاتسيا بولعان. بۇل ادامدار ىستانبۇلعا ەكى ۇشاقپەن كەلگەن ەكەن. سول كۇنى اراسىندا كورولدىكتىڭ رەسمي وكىلدەرى بار دەلەگاتسيا ىستانبۇلدان ءىز جاسىرعان.
وسىناۋ سايكەستىكتەرگە قاراماستان, ەر-رياد العاشقىدا حاشوگگيدىڭ ديپلوماتيالىق ميسسيا عيماراتىندا ولتىرىلگەندىگىن جوققا شىعارىپ باقتى. ءىستى تەرگەي باستاعان تۇركيانىڭ ىشكى ىستەر مينيسترلىگى مەن پروكۋراتۋراسى كونسۋلدىق عيماراتىنا كىرۋ تۋرالى شەشىم قابىلدادى. ال بۇل قىلمىستىق ءىستى تۇركيا پرەزيدەنتى رەجەپ تايپ ەردوعان ءوز باقىلاۋىنا الدى.
ءىس ناسىرعا شاپقاننان كەيىن تەك 19 قازان كۇنى عانا ءجۋرناليستىڭ ولتىرىلگەندىگى تۋرالى اقپارات جاريالاندى.
بۇل وقيعا تۇركيا, اقش, ەۋروپا, جالپى حالىقارالىق قوعامداستىقتىڭ ورە تۇرەگەلۋىنە سەبەپشى بولدى. الدىمەن ر.ەردوعان ىستانبۇلداعى شۋلى وقيعاعا بايلانىستى ساۋد ارابياسىنىڭ باسشىلىعىنان ءجۋرناليستىڭ كونسۋلدىق عيماراتىنان شىققاندىعىنا ناقتى دالەل تالاپ ەتتى. ءىستىڭ اق-قاراسى انىقتالا باستاعان تۇستا اراب امىرلەرى بۇل وقيعانى الدەبىر كۇشتەر تۇركيا مەن ساۋد ارابياسىنىڭ اراسىنا وت جاعىپ, ەكى ەلدىڭ قارىم-قاتىناسىن ۋشىقتىرا ءتۇسۋ ءۇشىن قولدانىپ وتىر دەپ ايىپتادى. ساۋد ارابياسىنىڭ تاق مۇراگەرى مۇحاممەد بەن سالماننىڭ بۇل سوزدەرىن تۇركيانىڭ انادولى اگەنتتىگى تاراتتى.
SPA اگەنتتىگىنىڭ اپتا سوڭىنداعى حابارلاماسىنا قاراعاندا, ساۋد ارابياسىنىڭ باس پروكۋرورى سۋد مۋدجەبتىڭ ايتۋىنشا, جۋرناليست جامال حاشوگگيدىڭ ولىمىنە كۇدىكتىلەردىڭ ارەكەتى جوسپارلى سيپاتتا جۇزەگە اسقان. پروكۋرور تۇركيا-ساۋد ارابياسى بىرلەسكەن جۇمىس توبى تەرگەۋ امالدارىنىڭ العاشقى قورىتىندىلارى بويىنشا وسىنداي توقتامعا كەلگەندىگىن ايتقان.
ال وتكەن بەيسەنبى كۇنى ەۋروپارلامەنت جۋرناليست جامال حاشوگگيدىڭ ولىمىنە بايلانىستى حالىقارالىق تەرگەۋ جۇرگىزىلىپ جانە ونىڭ قازاسىنا كىنالىلەر انىقتالعان جاعدايدا ساۋد شەنەۋنىكتەرىنە قاتىستى سانكتسيا سالۋدى كوزدەيتىن قارار قابىلدادى. قاراردىڭ جوباسىن ەۋروپارلامەنتتىڭ جەتى ساياسي توبى بىرلەسىپ جاساپ شىققان. اتالعان قۇجاتتى 325 دەپۋتات قولداپ داۋىس بەرگەن بولسا, ءبىر عانا دەپۋتات قارسى بولعان.
ال اقش-تىڭ مەملەكەتتىك حاتشىسى مايك پومپەو ەر-ريادتان جۋرناليست جامال حاشوگگيدىڭ ءولىمىنىڭ ناقتى سەبەپتەرىن انىقتاۋدى تالاپ ەتتى. سونداي-اق بۇل ءىستىڭ بەتىن اشۋعا ساۋد ارابياسى قانشا جاۋاپكەرشىلىك تانىتقانىمەن, وقيعانىڭ ءمان-جايى انىقتالمايىنشا اقش تاراپى قاناعاتتانبايتىندىعىن جەتكىزدى. وعان قوسا, اقش ناقتى سانكتسيالار قولدانا وتىرىپ, ءجۋرناليستىڭ ولىمىنە قاتىسى بار ساۋد ارابياسى ازاماتتارىنىڭ ۆيزالارىن جويىپ, جاڭا ۆيزا بەرمەۋگە بەكىنگەندىگىن ايتتى.
Washington Post گازەتىنىڭ حابارلاماسىنا قاراعاندا, اقش-تىڭ ورتالىق بارلاۋ باسقارماسىنىڭ ديرەكتورى دجينا حاسپەل انكاراعا ارنايى بارىپ, ءجۋرناليستىڭ ولىمىنە بايلانىستى جازىلعان اۋديو تاسپالارمەن تانىسقان. بۇل دەرەكتەردى بولاشاقتا ساۋد ارابياسىنا قانداي دا ءبىر قىسىم كورسەتۋ ءۇشىن قولدانباق.
تۇركيانىڭ TRT تەلەارناسىنىڭ حابارلاۋىنشا, دۋبايدا ورنالاسقان Al Arabiya تەلەارناسىنا سۇحبات بەرگەن ساۋد ارابياسىنىڭ ادىلەت ءمينيسترى ۋاليد بەن مۇحاممەد اس-ساماني تەرگەۋدىڭ قانشاعا سوزىلاتىندىعىن ايتپاسا دا, كورولدىكتىڭ سوت ورىندارى تاۋەلسىز ەكەندىگىن مالىمدەگەن.
ال انادولى اگەنتتىگىنىڭ حابارلاۋىنشا, ساۋد ارابياسىنىڭ سۇرانىسىمەن تاق مۇراگەرى مۇحاممەد بەن سالمان تەلەفون ارقىلى تۇركيا پرەزيدەنتى رەجەپ تايپ ەردوعانمەن بايلانىسقا شىعىپ, ەكى ەل باسشىلارى وقيعانى جان-جاقتى تەرگەۋگە بايلانىستى پىكىر الماسقان.
قالاي دەسەك تە, جامال حاشوگگيدىڭ ءولىمى قاتارداعى قىلمىستىڭ ساناتىنان شىعىپ كەتتى. ول حالىقارالىق ساياسي رەڭك الىپ, الەم نازارىن اۋدارتىپ وتىر.
سەرىك ابدىبەك,
«ەگەمەن قازاقستان»
