ورتالىقتى ارالاۋ بارىسىندا پرەمەر-مينيسترگە سوڭعى ءتورت جىلدا ءوڭىر ەكونوميكاسىنىڭ ءوسىمى 4,2% قۇراعانى مالىمدەلدى. الماتى وبلىسىنىڭ جالپى وڭىرلىك ءونىمى ء(جوو) ءبىرىنشى جارتى جىلدىقتا 1,09 ترلن تەڭگەنى قۇرادى. بۇگىنگى تاڭدا الماتى وبلىسى اۋىل شارۋاشىلىعى جالپى ءونىمىنىڭ جالپى رەسپۋبليكالىق كولەمىنىڭ 17% بەرەدى.
«اۋىل شارۋاشىلىعىنىڭ جالپى ءونىم كولەمى وسى جىلدىڭ قاڭتار–قىركۇيەك ايلارىندا 488 ملرد تەڭگەنى قۇرادى: 2017 جىلمەن سالىستىرعاندا ءوسىم 3,5% قۇرايدى, 2022 جىلعا قاراي 5% دەڭگەيىندە قامتاماسىز ەتۋ كوزدەلگەن. وڭىردە باسىمدىقتى داقىلداردىڭ: قانت قىزىلشاسى, جۇگەرى القاپتارىن ۇلعايتۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلگەن, قانت ءوندىرۋ جانە جۇگەرىنى تەرەڭ وڭدەۋ جۇمىستارى رەتكە كەلتىرىلگەن. مال شارۋاشىلىعى ونىمدەرىنىڭ ءوندىرىسى جىل سايىن ارتىپ كەلەدى», — دەدى وبلىس اكىمىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى ل. تۇرلاشوۆ.
سالانىڭ قارىشتى دامۋى ءۇشىن اسا ماڭىزدى فاكتوردىڭ ءبىرى — اۋىل شارۋاشىلىعىنا سالىناتىن ينۆەستيتسيالار ءوسىمى. 2017 جىلى اوك-كە 42,7 ملرد تەڭگە, 2018 جىلى – 53,8 ملرد تەڭگە تارتىلدى. 2022 جىلعا قاراي وبلىس اكىمدىگى وسى ساندى 99 ملرد تەڭگەگە دەيىن جەتكىزۋدى كوزدەپ وتىر.
وبلىستا ەكونوميكا سەكتورلارى تۇرعىسىنان وڭدەۋ ونەركاسىبىنىڭ ەكسپورتى باسىم ء(وڭىردىڭ جالپى ەكسپورتىنىڭ 90%). بۇل نەگىزىنەن — ازىق-ت ۇلىك, جەڭىل, حيميا جانە فارماتسەۆتيكا, قۇرىلىس جانە ماشينا جاساۋ سالالارى.
«مەملەكەت باسشىسىنىڭ جولداۋىن ىسكە اسىرۋ اياسىندا ءبىز ەكسپورتقا باعدارلانعان كاسىپورىندارعا كەشەندى قارجىلىق جانە قارجىلاي ەمەس قولداۋ كورسەتۋ قۇرالدارىن كەڭەيتەمىز. وسى ماقساتقا الداعى ءۇش جىلدا 500 ملرد تەڭگە باعىتتالادى. بولىنگەن قاراجات جەڭىلدىكتى نەسيە بەرۋگە جانە ەكسپورتالدى قارجىلاندىرۋعا, مەملەكەتتىك كەپىلدىك بەرۋگە, ەكسپورتشىلاردىڭ كولىك شىعىندارىن وتەۋگە باعىتتالادى», — دەدى ل. تۇرلاشوۆ.
وبلىس اكىمىنىڭ ورىنباسارى ج. تۇياقوۆ وڭىردە كاسىپكەرلىكتى دامىتۋ تۋرالى بايانداي وتىرىپ, ءونىمدى جۇمىسپەن قامتۋ جانە جاپپاي كاسىپكەرلىكتى دامىتۋ, «بيزنەستىڭ جول كارتاسى–2020» جانە «دامۋ» مەملەكەتتىك باعدارلامالارى اياسىندا بيزنەستى قولداۋعا 11,1 ملرد تەڭگە باعىتتالعانىن اتاپ ءوتتى. سونىمەن قاتار, شوب سۋبەكتىلەرى تەك وتكەن جىلدىڭ وزىندە 1,1 ترلن تەڭگەگە ءونىم شىعارعان ء(وسىم – 6,7%).
«وسى جىلدىڭ 9 ايىندا 1,5 مىڭنان استام جۇمىس ورنى اشىلدى, 14 ملرد تەڭگە ينۆەستيتسيالار تارتىلدى. جالپى, وسى جىلدىڭ ءۇشىنشى توقسانىنىڭ قورىتىندىسى بويىنشا شاعىن جانە ورتا بيزنەس سالاسىنداعى بەلسەندى سۋبەكتىلەرىنىڭ سانى 113,7 مىڭ بىرلىكتى نەمەسە وتكەن جىلدىڭ سايكەس كەزەڭىمەن سالىستىرعاندا 102,5%-دى قۇرادى. قازىرگى ۋاقىتتا ءوڭىردىڭ ءجوو-دەگى شاعىن جانە ورتا كاسىپكەرلىك ۇلەسى 28%-دى قۇرايدى, 2030 جىلعا قاراي بۇل كورسەتكىشتى 40%-عا دەيىن ارتتىرۋ جوسپارلانعان», — دەدى ج. تۇياقوۆ.
سونىمەن قاتار, وڭىردە ونەركاسىپ ءونىمى ءوندىرىسىنىڭ كولەمى 640,3 ملرد تەڭگەنى قۇرادى. تاۋ-كەن ءوندىرۋ ونەركاسىبىندە كومىر مەن ليگنيت كولەمى 1,6 ەسە, مەتالل كەندەرىن ءوندىرۋ 2,7 ەسە ءوستى. وڭدەۋ ونەركاسىبىندە ازىق-ت ۇلىك ءونىمى ءوندىرىسى 6,8%-عا, ماشينا جاساۋ — 25,2% -عا, تەمەكى ونىمدەرىن شىعارۋ — 4,8%-عا, دايىن مەتالل بۇيىمدارى — 18,8%-عا ءوستى.
يدمب مەن يندۋستريالاندىرۋ كارتاسى اياسىندا 2018 جىلى 650-دەن استام جۇمىس ورنىن قۇرۋمەن 19,3 ملرد تەڭگە سوماسىنا 5 جوبانى ىسكە اسىرۋ كوزدەلگەن. ولاردىڭ ىشىندە: «يمپەريا فۋد» جشس ەت كومبيناتىنىڭ قۇرىلىسى, «ماراۆەن فۋد تيان-شان» جشس ازىق-ت ۇلىك ونىمدەرىن شىعارۋ زاۋىتى جانە ت.ب. ءىرى جوبالاردى ىسكە اسىرۋ ەسەبىنەن نەگىزگى كاپيتالعا سالىنعان ينۆەستيتسيالار كولەمى ءوستى (373,2 ملرد تەڭگە). سونىمەن قاتار, قۇرىلىس جۇمىستارىنىڭ كولەمى ارتىپ, 181 ملرد تەڭگەنى نەمەسە 2017 جىلدىڭ سايكەس كەزەڭىمەن سالىستىرعاندا 102,8% قۇرادى.
«نۇرلى جول» مەملەكەتتىك باعدارلاماسى بويىنشا 2015 جىلدان باستاپ رەسپۋبليكالىق ماڭىزداعى 2,4 مىڭ شاقىرىم اۆتوموبيل جولى رەكونسترۋكتسيالاندى. بيىل جالپى ۇزىندىعى 4,6 مىڭ شاقىرىم بولاتىن 24 جوبا بويىنشا جۇمىستار اتقارىلىپ جاتىر. الماتى وبلىسى بويىنشا 2018 جىلى جول قۇرىلىسىن قارجىلاندىرۋدىڭ جالپى كولەمى 51 ملرد تەڭگەنى قۇرايدى, سونىڭ ىشىندە جەرگىلىكتى جولدار جەلىسىن دامىتۋعا — 15,6 ملرد تەڭگە. بولىنگەن قاراجاتتار ەسەبىنەن جول قۇرىلىسى جۇمىستارىمەن 1,3 مىڭ شاقىرىم اۆتوجول قامتىلدى.
«نۇرلى جەر» باعدارلاماسى اياسىندا تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسى باعىتى بويىنشا وڭىردە 148 تۇرعىن ءۇي سالىنىپ جاتىر, بۇل — 796 پاتەر. وسى جىلدىڭ توعىز ايىندا تۇرعىن ءۇيدى پايدالانۋعا بەرۋ كولەمى 1,6 ەسەگە ارتتى. وسى جىلدىڭ سوڭىنا قاراي 706,6 مىڭ شارشى مەتر تۇرعىن ءۇي جوسپارىن ورىنداۋ كوزدەلگەن.
سونىمەن قاتار, ل. تۇرلاشوۆ پرەزيدەنتتىڭ بەس الەۋمەتتىك باستاماسىن جۇزەگە اسىرۋ تۋرالى باياندادى. ءبىرىنشى باعىت بويىنشا وبلىستا وتكەن كەزەڭدە «7–20–25» يپوتەكالىق باعدارلاماسى بويىنشا تۇرعىن ءۇي الۋعا جازىلعان 56 ءوتىنىم ماقۇلداندى.
ەكىنشى باعىت اياسىندا, 2019 جىلعى 1 قاڭتاردان باستاپ, ەڭ تومەنگى جالاقى الاتىن جۇمىسشىلاردىڭ جالاقىسىن كوبەيتۋ ماقساتىندا سالىق جۇكتەمەسى 1%-عا تومەندەيدى. ناتيجەسىندە 133,5 مىڭ ادامنىڭ ەڭبەكاقىسى كوتەرىلەدى.
ءۇشىنشى باعىت — جوعارى ءبىلىم الۋدىڭ قولجەتىمدىلىگى مەن ساپاسىن ارتتىرىپ, ستۋدەنت جاستاردىڭ جاتاقحاناداعى جاعدايىن جاقسارتۋ. 2018–2019 وقۋ جىلىندا بارلىعى 5231 مەملەكەتتىك گرانت بەرىلدى, بۇل وتكەن جىلعىدان 1367 ارتىق. 2930 ورىندىق 10 جاتاقحانا سالىنادى.
«شاعىن نەسيە بەرۋدى كوبەيتۋ» باعىتىن ىسكە اسىرۋعا 2018 جىلى قوسىمشا 1,3 ملرد تەڭگە ءبولىندى. جالپى 1176 ادامدى قولداۋعا 5,4 ملرد تەڭگە ءبولۋ جوسپاردا بار. قازىرگى تاڭدا 868 ادام شاعىن نەسيە العان.
بەس الەۋمەتتىك باستامانىڭ بەسىنشى باعىتى تۇرعىسىنان 2018 جىلى 3 قالا مەن 12 اۋدان گازداندىرىلادى. كەلەر جىلى ۇزىندىعى 224 شاقىرىم بولاتىن «تالدىقورعان – ءۇشارال» ماگيسترالدى گاز قۇبىرىنىڭ قۇرىلىسى باستالادى. وسىلايشا, 142 ەلدى مەكەن كوگىلدىر وتىنمەن قامتىلادى.
سونىمەن قاتار, پرەمەر-مينيستر تالدىقورعان قالاسىنىڭ جاڭا الەۋمەتتىك-مادەني نىساندارىن ارالادى. اتاپ ايتقاندا, بيىل قاراشا ايىندا پايدالانۋعا بەرىلەتىن دراما تەاترىنىڭ قۇرىلىسى بارىسىمەن تانىسىپ, «سالتانات سارايى» نەكە سارايىنا باردى.
