بالۋاندىق ونەردە ءبىزدىڭ ەلدە مىقتى باپكەرلىك مەكتەپ تە, جەڭىسپەن ورىلگەن باي ءداستۇر دە بار. جەرلەستەرىمىز كوپتەگەن ءدۇبىرلى دودادا جاسىنداي جارقىلداپ, جەڭىس تۇعىرىنا كوتەرىلگەندە بارشا قازاقستاندىق جانكۇيەرلەر قۋانىش پەن شاتتىققا بولەندى. دەسەك تە «اتتەگەن-اي» دەگەن تۇستارىمىز دا جوق ەمەس. اتاپ ايتساق, كۇرەستىڭ ءۇش تۇرىنەن ۇزدىكسىز ءوتىپ تۇراتىن الەم چەمپيوناتىندا قازاق ەلىنىڭ ءانۇرانى شىرقالماعانىنا تابانى كۇرەكتەي 19 جىل بولعان ەكەن. سوڭعى رەت 1999 جىلى گرەكيانىڭ استاناسى – افينىدا جالاۋى جەلبىرەگەن جارىستا 63 كيلو سالماق دارەجەسىندە كۇش سىناسقان گرەك-ريم كۇرەسىنىڭ حاس شەبەرى مكحيتار مانۋكيان بارلىق قارسىلاسىن قاپى قالدىرىپ, التىن مەدالدى موينىنا ءىلدى. سودان بەرگى ۋاقىتتا ءبىزدىڭ بالۋاندارعا باس جۇلدە بۇيىرعان ەمەس...
وتكەنگە زەر سالساق, تاۋەلسىزدىك العاننان كەيىنگى كەزەڭدە وتاندىق گرەك-ريم كۇرەسى شەبەرلەرى الەم چەمپيوناتتارىندا 21 مارتە جەڭىس تۇعىرىنا كوتەرىلدى. تارقاتىپ ايتساق, 5 التىن, 7 كۇمىس جانە 9 قولا مەدالدى ولجالادى. العاشقى مەدالدى داۋلەت تۇرلىحانوۆ جەڭىپ الدى. 1993 جىلى ستوكگولمدە وتكەن جارىستىڭ فينالىندا داڭقتى بالۋانىمىز تۇركيالىق حامزا ەرلىقايعا ەسە جىبەرىپ, ەكىنشى ورىنعا تۇراقتادى. 1994 جىلى تامپەرەدە يۋري مەلنيچەنكوعا تەڭ كەلەر ەشكىم تابىلمادى. فينالدا ول رەسەيلىك الەكساندر يگناتەنكونىڭ كۇل-تالقانىن شىعاردى. 1995 جىلى پراگادا ۇيىمداستىرىلعان دودادا يۋري مەلنيچەنكو مەن باقتيار بايسەيىتوۆ كۇمىسپەن كۇپتەلدى. شەشۋشى تۇستا مەلنيچەنكو امەريكالىق دەننيس حولدان ۇتىلسا, بايسەيىتوۆ فرانتسيالىق يۆون ريمەرگە جول بەردى. 1997 جىلى ۆروتسلاۆتا يۋري مەلنيچەنكو ەكىنشى مارتە جەڭىس تۇعىرىنىڭ ەڭ بيىك ساتىسىنا كوتەرىلدى. فينالدا جەرلەسىمىز رەسەيلىك رافيك سيمونياندى سان سوقتىردى. 1998 جىلى ەۆلەدە قازاقستاننىڭ قوس بالۋانى الەم چەمپيونى اتاندى. ولار – مكحيتار مانۋكيان مەن باقتيار بايسەيىتوۆ. فينالدا مانۋكيان تۇركيالىق شەرەف ەروعلىنى جەڭسە, بايسەيىتوۆ كۋبالىق فەليبەرتو اگيلەرا اسكۋيانى ويسىراتا ۇتتى. 1999 جىلى افينىدا قوس جەرلەسىمىز فينالعا دەيىن القىنباي جەتتى. شەشۋشى تۇستا مكحيتار مانۋكيان ءوزىنىڭ سىرالعى قارسىلاسى شەرەف ەروعلىنى ەڭسەرسە, يۋري مەلنيچەنكو وڭتۇستىك كورەيانىڭ وعلانى كيم ين سوپتىڭ وسال تۇسىن تابا المادى. مىنە, الەم چەمپيوناتىنداعى سوڭعى التىندى ءدال سول جارىستا ولجالاعان ەدىك.
2003, 2005, 2009 جانە 2010 جىلدارى وتكەن دۇنيەجۇزىلىك دودالاردا قازاقستاننىڭ بالۋاندارى تەك قانا قولا مەدالدى قاناعات تۇتتى. تارقاتىپ ايتساق, كرەتەيدە گەورگي تسۋرتسۋميا, بۋداپەشتە ەرمەك كوكەتوۆ, حەرنينگتە نۇرباقىت تەڭىزباەۆ جانە ماسكەۋدە المات كەبىسباەۆ پەن نۇرماحان تىناليەۆ ءۇشىنشى ورىندى يەلەندى. 2011 جىلى ىستامبۇلداعى جارىستىڭ فينالىندا يراندىق وميد نورۋزيدەن ۇتىلعان المات كەبىسباەۆ كۇمىس السا, نۇرماحان تىناليەۆ قولاعا قول سوزدى. 2013 جىلى بۋداپەشتە نار تۇلعالى نۇرماحان تىناليەۆ تاعى دا ءۇشىنشى ساتىعا تابان تىرەدى. 2015 جىلى لاس-ۆەگاستا المات كەبىسباەۆ پەن دوسجان قارتىقوۆ قولا مەدالدى مويىندارىنا ىلسە, 2017 جىلى پاريجدە مەيرامبەك ايناعۇلوۆ پەن دەمەۋ جادىراەۆ سىندى قوس قانداسىمىز التىن ءۇشىن تالاستى. بىراق ەكەۋى دە شەشۋشى تۇستا ءوز قارسىلاستارىنا جول بەرىپ, كۇمىس مەدالمەن شەكتەلدى. ايناعۇلوۆ جاپونيالىق كەنيترو فۋميتادان, ال جادىراەۆ گەرمانيالىق فرانك شتەبلەردەن جەڭىلدى.
1993-2017 جىلدار ارالىعىندا قازاقستاننىڭ گرەك-ريم كۇرەسى شەبەرلەرى 19 الەم چەمپيوناتىنا قاتىستى. وكىنىشكە قاراي, 2001 جىلى پاترىدا, 2002 جىلى ماسكەۋدە, 2006 جىلى گۋانجوۋدا, 2007 جىلى باكۋدە جانە 2014 جىلى تاشكەنتتە بىردە-ءبىر جۇلدەگە قول جەتكىزە المادىق. سونداي-اق 2016 جىلى بۋداپەشتە وليمپيا ويىندارىنىڭ باعدارلاماسىنا ەنبەگەن ەكى سالماق دارەجەسى بويىنشا الەم چەمپيوناتى ۇيىمداستىرىلدى. بىراق بۇل جارىستا ءبىزدىڭ جىگىتتەردىڭ باعى جانبادى.
قازاقستاننىڭ ەركىن كۇرەس شەبەرلەرى الەم چەمپيوناتتارىندا 2 كۇمىس پەن 8 قولا مەدالدى ەنشىلەدى. بارلىعى 10 جۇلدە. قورجىنداعى قوس كۇمىستىڭ قىسقاشا تاريحى مىناداي: 1995 جىلى اقش-تىڭ اتلانتا قالاسىندا ۇيىمداستىرىلعان جارىستا ەلمادي جابىرايىلوۆ فينالعا دەيىن جەتىپ, شەشۋشى تۇستا امەريكالىق كەۆين دجونسوننان جەڭىلدى. 2016 جىلى ۆەنگريانىڭ استاناسى – بۋداپەشتە وليمپيادالىق ەمەس سالماق دارەجەلەرى بويىنشا وتكەن الەم چەمپيوناتىندا نۇرلان بەكجانوۆ بىرقاتار بەلدى بالۋانداردى جولىنان ىعىستىرىپ, فينالدا رەسەيلىك ماگومەد قۇرباناليەۆكە ەسە جىبەردى.
ال 1997 جىلى كراسنويارسكىدە ماۋلەن مامىروۆ, 2003 جىلى نيۋ-يوركتە گەننادي لاليەۆ, 2005 جىلى بۋداپەشتە ماگومەد كرۋگليەۆ, 2009 جىلى حەرنينگتە لەونيد سپيريدونوۆ, 2010 جىلى ماسكەۋدە ابىلحاكىم شاپيەۆ, 2011 جىلى ىستانبۇلدا داۋلەت نيازبەكوۆ پەن داۋرەن جۇماعازيەۆ جانە 2017 جىلى پاريجدە اقجۇرەك تاڭاتاروۆ قولا مەدالعا يە بولدى.
وتاندىق ەركىن كۇرەس شەبەرلەرى 1993-2017 جىلدار ارالىعىندا 20 مارتە جالاۋى جەلبىرەگەن الەم چەم-پيوناتىنا ۇزدىكسىز قاتىسىپ, 9 رەت ەلگە جۇلدەلى ورالدى. قالعان 11 جارىستا ءبىزدىڭ جىگىتتەر ءوز جانكۇيەرلەرىن جەرگە قاراتتى. ال ەڭ وكىنىشتىسى, وسى سپورت ءتۇرىن سەرىك ەتكەن بىردە-ءبىر ورەنىمىز تورتكۇل دۇنيەنىڭ مىقتىلارى باس قوسقان جارىستا التىن تۇعىرعا كوتەرىلە العان جوق.
ايەلدەر كۇرەسىنەن الەم چەمپيوناتى 1987 جىلدان بەرى ۇزدىكسىز ءوتىپ كەلە جاتقانىمەن, سپورتتىڭ بۇل ءتۇرى قازاقستانعا كەشەۋىلدەپ جەتتى. سوعان قاراماستان قىسقا عانا مەرزىم ارالىعىندا ءبىزدىڭ قىزدار كوپتەگەن بيىك بەلەستەردى باعىندىرىپ ۇلگەردى. العاشقى جۇلدەلەرگە 2007 جىلى قول جەتكىزدىك. باكۋدە وتكەن ايتۋلى دودادا ەلەنا شالىگينا كۇمىس السا, ولگا سميرنوۆا مەن ولگا جانىبەكوۆا قولا مەدالدى يەلەندى. 2008 جىلى توكيودا جۇلدىز ەشىموۆا ەكىنشى ورىندى ەنشىلەدى. 2009 جىلى حەرنينگتە ەلەنا شالىگينا قولانى قورجىنعا سالسا, 2010 جىلى ماسكەۋدە ول كۇمىسپەن كۇپتەلدى. 2011 جىلى ىستامبۇلدا جۇلدىز ەشىموۆا ءۇشىنشى تۇعىرعا كوتەرىلدى. 2012 جىلى البەرتادا گۇزەل مانيۋروۆا ەكىنشى ساتىعا جايعاستى. 2013 جىلى بۋداپەشتە ەكاتەرينا لاريونوۆا قولاعا قول سوزدى. 2016 جىلى ۆەنگريانىڭ باس شاھارىندا ايىم ءابدىلدينا ءۇشىنشى ورىن الدى.
ايەلدەر كۇرەسىنەن وتكەن الەم چەمپيوناتىندا قازاقستان قۇراما 4 كۇمىس پەن 6 قولانى يەلەندى. بارلىعى – 10 جۇلدە. سپورتتىڭ بۇل ءتۇرى بويىنشا دا وتانداستارىمىز ءالى بىردە-ءبىر رەت التىننان القا تاعىنعان جوق.
سوڭعى الەم چەمپيوناتى 2017 جىلى فرانتسيانىڭ استاناسى – پاريجدە ءوتتى. گرەك-ريم كۇرەسى شەبەرلەرى اراسىنداعى سايىستا تۇركيا مەن ارمەنيانىڭ بالۋاندارى الىمدى كورىندى. بۇل كوماندالاردىڭ ارقايسىسى قوس التىننان ولجالادى. انادولى ەلىنىڭ ورەندەرى اراسىنان مەتەحان باشار (85 كيلو) مەن رىزا كاياالپ (130 كيلو) جانە قاپ تاۋى قىراندارى قاتارىنان ماكسيم مانۋكيان (80 كيلو) مەن ارتۋر الەكسانيان (98 كيلو) الدارىنا جان سالمادى. سونداي-اق جاپونيالىق كەنيتيرو فۋميتا (59 كيلو), وڭتۇستىككورەيالىق ريۋ حان سۋ (66 كيلو), گەرمانيالىق فرانك شتەبلەر (71 كيلو) جانە سەربيالىق ۆيكتور نەمەش (75 كيلو) باس جۇلدەنى ولجالادى.
ەركىن كۇرەستەن وتكەن جارىستا گرۋزيا مەن اقش قۇرامالارىنىڭ قارقىنى كۇشتى بولدى. گرۋزيالىقتاردىڭ قاتارىنان زۋراب ياكوبيشۆيلي (65 كيلو) مەن گەنو پەترياشۆيلي (125 كيلو) جانە امەريكالىقتاردىڭ اراسىنان دجوردان بارروۋز (74 كيلو) بەن كارل سنايدەر (97 كيلو) تەڭدەسسىز دەپ تانىلدى. جاپونيالىق يۋكي تاكاحاسي (57 كيلو), ازەربايجاندىق قاجى اليەۆ (61 كيلو), يتاليالىق فرانك چاميسو (70 كيلو) جانە يراندىق حاسان يازداني دە (86 كيلو) چەمپيوندىق اتاققا قول جەتكىزدى.
ايەلدەر اراسىندا جاپونيا قۇراماسى ەشكىمگە دەس بەرگەن جوق. كۇنشىعىس ەلىنىڭ يۋي سۋساكي (48 كيلو), حارۋنا وكۋنو (55 كيلو), ريساكو كاۆاي (60 كيلو) جانە سارا دوسيو (69 كيلو) سىندى سۇلۋلارى التىننان العا تاعىنسا, وزگە سالماق دارەجەلەرىندە بەلورۋسسيالىق ۆانەسسا كولودينسكايا (53 كيلو), امەريكالىق حەلەن مارۋليس (58 كيلو), موڭعوليالىق پۋرەۆدوردجين ورحون (63 كيلو) جانە تۇركيالىق ياسەمين ادار (75 كيلو) توپ جاردى.
عالىم سۇلەيمەن,
«ەگەمەن قازاقستان»
