فرانتسيا پرەزيدەنتىمەن كەلىسسوزدەر بارىسىندا ساياسي قارىم-قاتىناستى تەرەڭدەتۋ ماسەلەلەرى, ساۋدا-ەكونوميكالىق ىقپالداستىق پەن ءبىلىم جانە عىلىم سالاسىنداعى ارىپتەستىكتى نىعايتۋ ماسەلەلەرى تالقىلاندى.
مەملەكەت باسشىسى سوزىندە قازاقستان مەن فرانتسيا اراسىنداعى بايلانىستى جالعاستىرىپ, ونى جاڭا دەڭگەيگە كوتەرۋدىڭ ماڭىزىنا توقتالدى.
«بيىل ەكى ەل اراسىنداعى ديپلوماتيالىق قارىم-قاتىناستىڭ ورناعانىنا 26 جىل تولدى. وسى ۋاقىت ارالىعىندا قۇقىقتىق-كەلىسىم بازاسىن جاساقتادىق. سونداي-اق ستراتەگيالىق سەرىكتەستىك جونىندە كەلىسىمىمىز دە بار. ەكى ەل اراسىنداعى تاۋار اينالىمى 5 ميلليارد دوللارعا جەتۋى مۇمكىن. قازىرگى تاڭدا قازاقستاندا كوپتەگەن فرانتسۋز كومپانيالارى تابىستى قىزمەت ەتىپ كەلەدى», دەدى ەلباسى.
ءوز كەزەگىندە فرانتسيا پرەزيدەنتى ە.ماكرون ن.نازارباەۆپەن جولىققانىنا قۋانىشتى ەكەنىن جەتكىزدى.
«مەن پرەزيدەنتتىك قىزمەتىمە كىرىسكەننەن بەرى العاش رەت كەزدەسىپ وتىرمىز. وتە قۋانىشتىمىن. بيىل ستراتەگيالىق سەرىكتەستىگىمىزگە 10 جىل تولدى. سىزبەن كەزدەسىپ, پىكىرىڭىزدى ءبىلىپ, كوكەيكەستى ماسەلەلەردى تالقىلاۋدىڭ ماڭىزى زور», دەدى ە.ماكرون.
اڭگىمە بارىسىندا ەكى ەلدىڭ باسشىلارى قازاقستان مەن فرانتسيا اراسىنداعى ەكىجاقتى بايلانىستى نىعايتۋعا ىقىلاس تانىتتى.
فرانتسيا پرەزيدەنتىمەن كەزدەسۋدەن كەيىن ەلباسى «ازيا – ەۋروپا» فورۋمىنىڭ (اسەم) XII ءسامميتىنىڭ اشىلۋ سالتاناتىنا قاتىستى. سامميت «ەۋروپا مەن ازيا: جاھاندىق سىناقتار الدىنداعى جاھاندىق ارىپتەستىك» تاقىرىبى اياسىندا, ەكى پلەنارلىق سەسسيا بويىنشا جۇرگىزىلەدى. جيىن بارىسىندا قارجى-ەكونوميكالىق ماسەلەلەر مەن جاھاندىق سىناقتار تالقىلانباق. سونداي-اق وڭىرلىك جانە حالىقارالىق تۇيتكىلدەرگە قاتىستى بەيرەسمي پىكىر الماسۋلار وتەدى.
قول الىسۋ راسىمىنەن كەيىن مەملەكەت باسشىلارى دوڭگەلەك ۇستەل وتكىزدى. جيىندى اشقان ەۋروپالىق كەڭەستىڭ پرەزيدەنتى دونالد تۋسك قۇرمەتتى قوناقتارعا ەۋروپانىڭ بەيرەسمي استاناسى بريۋسسەلگە كەلگەنى ءۇشىن العىس ايتتى.
«اسەم – ەۋروپا مەن ازيانى جاقىنداستىراتىن, ەلدەر مەن ايماقتار اراسىنداعى قاۋىپسىزدىك پەن دامۋدى نىعايتاتىن فورۋم. ءتىپتى, بۇكىل الەمگە وڭ ىقپالى بار جيىن دەۋگە كەلەدى. فورۋمعا مۇشە مەملەكەتتەر الەم حالقىنىڭ 60 پايىزىن قۇرايدى, جاھاندىق ەكونوميكانىڭ 65 پايىزى, الەمدىك ءتۋريزمنىڭ 75 پايىزى بىزگە تيەسىلى. وسىناۋ تاڭعالارلىق الىپ كۇشتى ساۋدا شيەلەنىسى, كليمات وزگەرۋى اسەرىنىڭ ارتۋى, قوعامىمىزدى جىككە بولەتىن ارەكەتتەر سەكىلدى جاھاندىق سىناقتارمەن كۇرەسۋگە جۇمساۋىمىز كەرەك», دەدى د.تۋسك.
بۇدان كەيىن ەۋروپالىق كەڭەس پرەزيدەنتى بىرلەسە جۇمىس ىستەگەندە عانا جاھاندىق سىناقتارعا قارسى تۇرۋ ناتيجەلى بولاتىنىن اتاپ ءوتتى. سوندىقتان ەۋروپا مەن ازيا ەلدەرى بىرلەسكەن ماقساتتا كۇش جۇمىلدىرۋى قاجەت. بۇدان كەيىن د.تۋسك سامميت جۇمىسى بارىسىندا تالقىلاناتىن ماسەلەلەرگە توقتالدى.
«ايتسە دە, قانداي ماسەلەنى تالقىلاساق تا, ءبىزدىڭ ءىس-قيمىلىمىزدىڭ ەرەجەگە باعىنۋى ماڭىزدى ەكەنىن ءتۇسىنۋىمىز قاجەت. ويتكەنى ەرەجەگە سۇيەنگەن شەشىم عانا حالىقتارىمىزدى ۇزاق مەرزىمدە قورعاپ قالادى. كىمدە-كىم ۇشقارى ءىس-شارا قابىلداۋعا تالپىنسا, اعات باساتىنى انىق. ەگەر ەرەجە بولماسا, الەمدە بەرەكەتسىزدىك ورنايتىن ەدى. سوندىقتان ءوز ەرەكشەلىكتەرىمىزدى ەسكەرە وتىرىپ, ورتاق بولاشاق ءۇشىن وڭ شەشىم قابىلدايتىنىمىزعا سەنىمدىمىن», دەپ ءسوزىن تۇيىندەدى د.تۋسك.
1996 جىلى قۇرىلعان بۇل فورۋمنىڭ باستى ماقساتى – ەۋروپا مەن ازيا اراسىنداعى ىنتىماقتاستىقتىڭ اياسىن كەڭەيتۋ. قازىرگى تاڭدا اسەم فورۋمى ساياسات جانە قاۋىپسىزدىك, ەكونوميكا جانە قارجى, ءبىلىم جانە الەۋمەتتىك-مادەني سالا باعىتى بويىنشا جۇرگىزىلەدى.
ۇيىمعا الەمنىڭ 51 ەلى مۇشە. ونىڭ 30-ى ەۋروپالىق بولسا, قالعان 21-ءى ازيالىق مەملەكەت. قازاقستان اسەم قۇرامىنا 2014 جىلى ەندى. سودان بەرى ەلىمىز فورۋمنىڭ جيىندارىنا ءاردايىم قاتىسىپ كەلەدى.
فورۋم جۇمىسى بارىسىندا ازيا مەن ەۋروپا اراسىنداعى ساۋدا جانە ينۆەستيتسيانى ارتتىرۋ, ءوزارا بايلانىستى كەڭەيتۋ, تۇراقتى دامۋ جانە كليماتتىڭ وزگەرۋى ماسەلەلەرى ءسوز بولادى.
بۇدان بولەك, جاپپاي قىرىپ-جويۋ قارۋلارىن تاراتپاۋ, قاۋىپسىزدىكتى نىعايتۋ بويىنشا كەلىسسوزدەر جۇرگىزىلمەك. سامميت قورىتىندىسى بويىنشا اسەم توراعاسىنىڭ مالىمدەمەسى قابىلدانادى. فورۋمنىڭ كەلەسى جۇمىسى 2020 جىلى كامبودجادا وتەدى.
اباي اسانكەلدى ۇلى,
«ەگەمەن قازاقستان» – بريۋسسەل (بەلگيا)
