ونەر • 16 قازان, 2018

بالەتتىڭ بالعىن بولاشاعى

817 رەت
كورسەتىلدى
7 مين
وقۋ ءۇشىن

ەلوردامىزدىڭ ەڭسەسىن تىكتەپ, مادەني بەت-بەينەسىن قالىپتاستىرۋدا باس شاھار تورىندە بوي كوتەرىپ, ونەردىڭ جاڭا تىنىسىن اشقان مادەنيەت وشاقتارىنىڭ ءرولى وراسان زور. ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ تىكەلەي قولداۋىمەن ىرگە كوتەرگەن قازاق ۇلتتىق حورەوگرافيا اكادەمياسى – استانانىڭ 20 جىلدىق بەلەستى شەجىرەسىن بەدەرلەيتىن سونداي ورەلى ونەر وردالارىنىڭ ءبىرى.

بالەتتىڭ بالعىن بولاشاعى

رەسەيدىڭ حالىق ءارتىسى, ەسىمى الەمگە ءماشھۇر بالەرينا, حورەوگراف التىناي اسىلمۇراتوۆا جەتەكشىلىك ەتەتىن بەكزات ونەر ورداسى بيىل ءۇشىنشى وقۋ جىلىن باستادى. وسىعان وراي «استانا بالەت» تەاترىندا اكادەميا وقۋشىلارىنىڭ تىكەلەي اتسالىسۋىمەن «ماماندىققا العاشقى قادام» اتتى جاس تالاپكەرلەردى وقۋعا قابىلداۋ قۇرمەتىنە ارنالعان سالتاناتتى كەش ءوتتى. ايتۋلى شاراعا ما­دەنيەت جانە سپورت ءمينيسترى ارىس­تانبەك مۇحامەدي ۇلى, قازاق ۇلتتىق حورەو­گرافيا اكادەمياسىنىڭ رەكتورى التىناي اسىلمۇراتوۆا, بەلگىلى ما­دەنيەت جانە قوعام قايراتكەرلەرى, سون­داي-اق جاس تالاپكەرلەردىڭ اتا-انالارى قاتىس­تى. 

ماماندىققا العاشقى قادام با­سۋ ءراسىمىن مەرەكەلەۋ – ءبىلىم الۋشى­ بال­دىرعاندار ءۇشىن مىندەتتى ءارى ماڭىزدى مادەني شارا. ايتۋلى سيمۆوليكالىق ءىس-شارا وقۋشىلاردىڭ الدىندا قانداي قا­جىرلى ىزدەنىس پەن مىندەتتىڭ كۇتىپ تۇرعانىن كورسەتەتىن جاۋاپتى ءسات. ءدال وسى كۇنى تالاپكەرلەر رەسمي تۇردە حو­رەو­گ­رافيا اكادەمياسىنىڭ وقۋشىسى اتانىپ, بالەت دەيتىن سۇلۋ دا تەكتى ونەر­دىڭ العاشقى ءالىپبيىن اشادى. كىشكەنتاي ارتىستەر كاسىبي ساحنامەن تانىسىپ, زال تولى كورەرمەن الدىندا تۇڭعىش رەت اكا­دەميا رەپەرتۋارىنداعى ۇزدىك تۋىندىلاردى ورىندايدى. 

وسىناۋ جاۋاپتى ءارى تولقىنىستى ساتتەگى جاس تالاپكەرلەردىڭ كەۋدەسىن جارىپ شىعارداي بولىپ اتقاقتاپ تۇرعان جۇرەگىنىڭ ءدۇرسىلى مەن قوبالجۋىن كورىپ, سەزىنۋ قيىن ەمەس. بالدىرعانداردىڭ بار ىشكى كوڭىل كۇيىن شەكسىز ءۇمىت پەن اسقاق ارمانعا تولى مۇنتازداي ءمولدىر جانارلارى ايتىپ بەرىپ تۇر. قالايشا قوبالجىماسىن؟! تەك تەلەديدار مەن ۇلكەن ساحنالاردان تامسانا تاماشالايتىن ارتىستەردىڭ ورنىندا ەندى, مىنە بۇگىن وزدەرى ونەر كورسەتپەك.

– قۇرمەتتى مەنىڭ كىشكەنتاي دوس­تا­رىم! سىزدەر بۇگىننەن باستاپ ومىر­لەرىڭىزدى ونەردىڭ ىشىندەگى ەڭ ءبىر ادەمى, ەڭ ءبىر تەكتى, ەڭ ءبىر بەكزات ونەر – بالەتكە ار­ناپ وتىرسىزدار. ارماندارىڭىزدىڭ ورىندالۋىنا باعىتتالعان العاشقى قادام جاسالدى: ىرىكتەۋ كەزەڭىنەن ءساتتى ءوتىپ, ءبىلىم الۋشىلار قاتارىنا قابىل­داندىڭىزدار. بىراق مۇنىمەن جۇمىس بىتكەن جوق, الدارىڭىزدا ءالى دە تالاي­ سىناق كۇتىپ تۇر. كوپ نارسەنى تانىپ, ­ۇيرەنىپ جانە ەڭ باستىسى ەڭبەكتى ومىر­لىك ۇستانىمعا اينالدىرۋلارىڭىز قاجەت. وسىناۋ تاماشا ماماندىق بار­لىعىڭىزدان كاسىپكە دەگەن شەكسىز ادال­دىق پەن شىنايى دا قايتارىم كۇتپەيتىن رياسىز ماحابباتتى تالاپ ەتەدى. بوي­لارىڭىزداعى تالانتتى ءارى قاراي جە­تىل­دىرىپ, تۇلعالارىڭىزدى قالىپتا ۇستاۋ ءۇشىن دە ۇنەمى جاتتىعۋ مەن دايىن­دىقتان قول ۇزبەۋ مىندەتتەلەدى. سونىمەن قاتار ساباقتى جاقسى وقىپ, سان الۋان ونەر تۇرىنە ىنتا بەرىپ, ءاردايىم تانىم كوكجيەكتەرىڭىزدى كەڭەيتۋ ءۇشىن ىزدەنىستە ءجۇرۋ, ءتارتىپتى دە سىپايى مىنەز قالىپتاستىرۋ – بالەت ارتىستەرىنە قويىلاتىن باستى تالاپتاردىڭ ءبىرى. وزگە ماماندىق يەلەرىنەن تەك قانا جاقسى قاسيەت, تەرەڭ بىلىمدەرىڭىزبەن دارالانىپ تۇرۋلارىڭىز قاجەت. سەبەبى بالەت ءارتىسى – مادەنيەتىمىز بەن ونەرىمىزدىڭ بەت بەينەسى. بىلەمىن, مۇنىڭ بارلىعىن وڭاي دەمەيمىن. بىراق بالەت سونىسىمەن دە ەرەكشە عوي. ساحنادا تۇرىپ كورەرمەنگە ونەردىڭ باقىتى مەن قۋانى­شىن سىيلاعان ساتتەگى ءارتىستىڭ ىشكى كوڭىل كۇيىن, ەموتسيا­سىن سوزبەن ايتىپ جەتكىزۋ مۇمكىن ەمەس. سوندىقتان قيىندىقتان قورىقپاڭىزدار. مەن سىزدەرگە بالەتتىڭ ۇزدىك مامانى اتانىپ, وسىناۋ بەكزات ونەردىڭ شىنايى باقىتىن سەزىنۋدى تىلەيمىن, – دەدى قازاق ۇلتتىق حورەوگرافيا اكادەمياسىنىڭ رەكتورى التىناي اسىلمۇراتوۆا. 

باس شاھار تورىندە بوي تۇزەگەن جاس تا بولسا جاستىق جالىنىمەن جاڭالىقتىڭ جارشىسى بولىپ جۇرگەن بي ونەرىنىڭ ەڭسەلى ورداسى بۇگىندە الدىنا اۋقىمدى جوبالار مەن ۇلكەن ماقساتتار قويىپ ۇلگەردى جانە ونىڭ العاشقى ماڭىزدى قادامدارى جاسالىپ, تاجىريبەگە ەندى. 

قازاق ۇلتتىق حورەوگرافيا اكادەمياسى – تولىق تسيكلدى, كوپ دەڭگەيلى كاسىپتىك حورەوگرافيالىق ءبىلىم بەرەتىن ورتالىق ازياداعى العاشقى جوعارى وقۋ ورنى. كاسىبي بالەت ارتىستەرىن جانە قوعامنىڭ مادەني, رۋحاني-ەستەتي­كا­لىق دامۋىن قامتاماسىز ەتەتىن حورەو­گرافيالىق ونەر سالاسىنداعى جان-جاق­تى جەتىلدىرىلگەن بىلىكتى مامان دايارلاپ شىعۋدى ماقسات تۇتقان وقۋ ورداسىنىڭ الدىندا بۇگىندە ۇلكەن مىندەتتەر تۇر. ونىڭ ەڭ نەگىزگىسى – الەمدىك وقىتۋ ستاندارتتارىنا سايكەس كەلەتىن ءبىلىم بەرۋ ءادىسىنىڭ بىرەگەي مودەلىن قۇرۋ. 

جالپى, بىلىكتى مامان تاربيەلەۋ ءۇشىن تەك تەوريالىق ءبىلىمدى قاناعات تۇ­تۋ جەتكىلىكسىز. اسىرەسە حورەوگرافيا سالاسى ىزدەنۋشىسىنەن جۇيەلى تۇردەگى تىڭعى­لىقتى تاجىريبەلىك دايىندىقتى تالاپ ەتەدى. بالەت ونەرى ءۇشىن اسا ماڭىزدى وسىناۋ ءبىلىم بەرۋ ادىسىنە ءمان بەرگەن اكادەميا ۇستازدارى بۇگىندە «استانا وپەرا» جانە «استانا بالەت» تەاترلارىمەن كەلىسىمگە كەلىپ, شاكىرتتەرىنىڭ كاسىبي ساحنالاردا شەبەرلىگىن شىڭداۋىنا مول مۇمكىندىك سىيلاپ وتىر. اتاپ ايتقاندا, 2017-2018 وقۋ جىلىندا اكادەميا وقۋ­شىلارى مەن ستۋدەنتتەرى جالپى سانى 27 سپەكتاكلدە ونەر كورسەتىپ, كورەر­مەن الدىنا شىعۋعا جولداما الدى. ولاردىڭ قاتارىندا «استانا وپەرا» تەاترىنىڭ: «بايادەركا», «دون كيحوت», «مانون», «قىز جىبەك», «كورسار», سونداي-اق «استانا بالەت» تەاترىنىڭ: «ششەلكۋنچيك», «جۋسان», «جيزەل» سىندى بىرقاتار ۇزدىك قويىلىمدارى بار. 

اتالعان تاجىريبەنىڭ بارلىعى حو­رەو­گرافيا اكادەمياسى تالاپكەرلەرىن كاسى­بي تۇرعىدا جەتىلدىرىپ, بىلىكتى مامان اتاندىرۋ باعىتىندا جاسالىپ جاتقان جۇيەلى جۇمىستاردىڭ ءبىر پا­راسى عانا. بۇدان بولەك, جوعارى وقۋ ورنىنىڭ تىكەلەي باستاماسىمەن اكادەميا وقىتۋشىلارى مەن تاربيە­لەنۋشىلەرىنە الەمنىڭ ۇزدىك ءبىلىم وردالارىنا بارىپ تاجىريبە الماسۋىنا جاعداي جاسالىپ, كاسىبي بىلىكتىلىگىن ارتتىرۋ باعىتىندا دا تالاي تىڭعىلىقتى جۇمىس اتقارىلدى. اكادەميا رەكتورى التىناي اسىلمۇراتوۆانىڭ باستاماسىمەن ماڭىزدى مەموراندۋمدارعا قول قويىلدى. مەملەكەت باسشىسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ قازاق ونەرى مەن مادەنيەتىن دامىتۋعا, ونەر سالاسىنداعى بىلىكتى دە ءبىلىمدى مامان تاربيەلەۋ جولىندا سالىپ جاتقان ينۆەستيتسياسى مەن كورسەتىپ جاتقان قامقورلىعى بالەت اتالاتىن سۇلۋ دا تەكتى ونەردىڭ ەرتەڭىن كەمەل ەتىپ, بەينەلى بي ءتىلى ارقىلى قازاق اتىن عالامعا تانىتادى دەپ سەنەمىز. ول ويىمىزعا كۇنى كەشە ونەر ورداسىنىڭ رەسمي تۇردەگى وقۋشىسى اتانىپ, ساحنا تورىندە ونەر كورسەتكەن كەزدەرىندە وت ويناپ, ءار قيمىلىنان سەنىمدىلىك پەن سەرگەكتىكتى ايقىن اڭعارتقان جاس تالاپكەرلەردىڭ جاستىق جالىنى مەن تاسقىنداعان تالپىنىسى كۇمانسىز يلاندىردى. 

نازەركە جۇماباي, 

«ەگەمەن قازاقستان»

سوڭعى جاڭالىقتار