القالى جيىنعا قاتىسقان قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى توراعاسىنىڭ ورىنباسارى – حاتشىلىق مەڭگەرۋشىسى لەونيد پروكوپەنكو, قازاقستانداعى كونراد ادەناۋەر اتىنداعى قور وكىلدىگىنىڭ ديرەكتورى توماس حەلم جانە پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ دەپۋتاتتارى مەن شەتەلدىك ساراپشىلار قازاقستان مەن گەرمانيانىڭ ينتەگراتسيالىق ساياساتىن ءسوز ەتىپ, الەمدىك تاجىريبەنى تالقىلادى. قحا توراعاسىنىڭ ورىنباسارى ءوز سوزىندە قازاقستان قوعامدى بىرىكتىرۋدىڭ وزىندىك ينتەگراتسيالىق ءادىسىن تاڭداعانىن جەتكىزدى. «الەمدە ينتەگراتسيانىڭ ءارتۇرلى مودەلدەرى بار. كوپتەگەن ەلدەردە ەتنوستىق توپتاردىڭ قۇقىقتىق جاعدايى ۇلتتىق ازشىلىق ينستيتۋتى ارقىلى رەتتەلىپ وتىرادى. ال بىزدە مەملەكەت باسشىسىنىڭ ساياسي ەرىك-جىگەرىنىڭ ارقاسىندا الەۋمەتتىك ۇيلەسىم مەن ۇلتتىق بىرلىكتىڭ بىرەگەي قازاقستاندىق مودەلى جۇزەگە اسىرىلدى. ەلباسى ەل ساياساتىنىڭ باسىمدىعى رەتىندە بىرلىكتى تاڭدادى. اتا زاڭىمىز دا ء«بىز قازاقستان حالقى» دەپ باستالادى. بۇل ەلدەگى ىنتىماقتىڭ ىرگەتاسى بولا ءبىلدى. ەتنومادەني بىرلەستىكتەردىڭ قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنا بىرىگۋى قۋاتتى قوعامدىق رەسۋرس رەتىندە بارلىق ۇلتتىق توپتار مۇددەلەرىنىڭ اككۋمۋلياتسياسى بولا ءبىلدى. سوندىقتان پرەزيدەنت نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ مودەلى قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى ەتنوستىق توپتاردىڭ قۇقىقتارى تۇرعىسىندا دەموكراتيالىق ستاندارتتاردى قامتيدى. بۇگىنگى تاڭدا قازاقستاندا 180 مىڭعا تارتا نەمىس بار. نەمىس ەتنومادەني بىرلەستىكتەرى بەلسەندى تۇردە جۇمىس جۇرگىزۋدە. پرەزيدەنتتىڭ تاپسىرماسىمەن اكادەميالىق دەگەن جوعارى مارتەبە بەرىلگەن نەمىس دراما تەاترى دا بار. نەمىس گازەتى شىعىپ تۇر. مەملەكەت نەمىس مادەنيەتى, ءداستۇرى مەن ءتىلىنىڭ دامۋىنا بارىنشا قولداۋ ءبىلدىرىپ كەلەدى», دەدى ل.پروكوپەنكو.
لەونيد پروكوپەنكونىڭ ايتۋىنشا, امەريكا قۇراما شتاتتارىندا ينتەگراتسيانىڭ «بالقىتۋ قازانى» مودەلى قولدانىلىپ, ءبىر ۇلتقا اينالعان كوپتەگەن ەتنوستىق توپتار امەريكالىق يدەيا مەن ورتاق قۇندىلىققا بىرىگەدى. ال جاپونيا مەملەكەتتىڭ «ورگانيزمى» رەتىندە «كوكۋتاي» تۇجىرىمداماسىن جۇزەگە اسىرىپ كەلەدى. كوپتەگەن ەلدەردە جانە ەۋروپادا ەتنوستىق توپتاردىڭ قۇقىقتىق مارتەبەسى ۇلتتىق ازشىلىق ينستيتۋتتارى مەن جەكە ادام قۇقىقتارىن ابسوليۋتتاندىرۋ ارقىلى رەتتەلەدى.
قازاقستانداعى كونراد ادەناۋەر اتىنداعى قور وكىلدىگىنىڭ ديرەكتورى توماس حەلم بولاشاقتا جاھاندانۋ الەمدىك ۇردىسكە اينالاتىنىن, ول كوشى-قونسىز مۇمكىن ەمەس ەكەنىن اتاپ ءوتتى. «كەلەشەكتە الەمدەگى كوشى-قون مەن ينتەگراتسيالىق ءۇردىس ارتا تۇسەدى. سوندىقتان بۇگىنگى تاڭدا بۇل تاقىرىپتار بەلسەندى تۇردە تالقىلانىپ, جاڭا جاعدايلاردا قوعام دامۋىندا وڭتايلى شەشىمىن تابۋى ءتيىس», دەگەن ول 26 جىل سەنىمدى سەرىكتەستىك قارىم-قاتىناستا بولعان قازاقستان مەن گەرمانيانىڭ كوزقاراستارى ورتاق ەكەنىن ايتتى.
كونفەرەنتسيا كەزىندە قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى مەن نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەت اراسىندا ىنتىماقتاستىق تۋرالى مەموراندۋمعا قول قويىلدى. «شيگەو كاتسۋ مىرزاعا بايلانىس ورناتۋعا نيەت تانىتقانى ءۇشىن العىسىمدى بىلدىرەمىن. بىراق ءبىز مەموراندۋمعا دەيىن دە ۇزاق ۋاقىت بويى بىرگە تىعىز جۇمىس ىستەدىك. نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەت – قازاقستاننىڭ ينتەللەكتۋالدىق سالاداعى كوشباسشىسى. ءبىلىم مەن عىلىمدى دامىتۋ – قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى باسىمدىق بەرەتىن ماڭىزدى سالالاردىڭ ءبىرى. عىلىم الاڭىندا ينتەللەكتۋالدى بايلانىس ورناتۋ ۇلتتىق بىرلىكتىڭ قازاقستاندىق مودەلىن دامىتۋعا جانە ارامىزداعى ءوزارا ارەكەتتەستىكتى ودان ءارى نىعايتۋعا سەپتىگىن تيگىزەدى دەگەن ويدامىن», دەدى قحا توراعاسىنىڭ ورىنباسارى.
مايگۇل سۇلتان,
«ەگەمەن قازاقستان»
