ءار ۇيگە جىلۋ سىيلاعان كاسىپورىنعا – 50 جىل
تۋربينانى اۋىستىرۋ – يندۋستريالاندىرۋ جەمىسى
«تاريحتى جاسايتىندار ادامدار» دەگەن قاناتتى ءسوز بار. وسكەمەن قالاسىنىڭ تۇرعىندارىن, جاڭا سوگرا, رادۋجنىي, سولنەچنىي كەنتتەرىنىڭ ءتورت مىڭعا جۋىق تۇتىنۋشىلارىن جىلۋمەن «وسكەمەن تيتان-ماگني كومبيناتى» اكتسيونەرلىك قوعامى مەن شق جىلىجاي كەشەنىن جىلۋ جانە ەلەكتر قۋاتىمەن قامتاماسىز ەتىپ وتىرعان سوگرا جەو-عا جارتى عاسىر تولىپ وتىر. 1961 جىلدىڭ جەلتوقسانىندا ءبىز ءوزىمىزدىڭ العاشقى جىلۋ قۋاتىن ءوندىرىپ, تاراتا باستادىق. سودان بەرى جارتى عاسىر ۋاقىت وتە شىقتى. ەل تاۋەلسىزدىگىنىڭ 20 جىلدىق مەرەيتويىمەن قاتار وتكەن ايتۋلى مەرەكە سەرىكتەستىك جۇمىسشىلارىنىڭ ەسىندە ۇزاق ۋاقىت ساقتالارى ءسوزسىز.
جىلۋ جۇيەسىنىڭ جۇرەگى – العاشقى تۋربينا ەلۋ جىل بويى توقتاۋسىز جۇمىس ىستەپ تۇردى. العاشقى تۋربينا ابدەن توزىعى جەتكەندىكتەن ءوز جۇمىسىن جاقىندا توقتاتتى. امانشىلىق بولسا, ەندى بىرەر كۇننەن كەيىن 50 مەگاۆاتتىق جاڭا ماشينا ىسكە قوسىلماق. بۇل قوندىرعىنىڭ قۋاتى بۇرىنعىدان ەكى ەسە ارتىق. ايتا كەتۋ كەرەك, تۋربينانى اۋىستىرۋ جەو قۇرىلعاننان بەرگى ەڭ ءىرى جوبا بولىپ تابىلادى.
اقپان ايىندا ەۋروپا قايتا قۇرۋ جانە دامۋ بانكىمەن العاشقى كەلىسىم-شارتقا قول قويىلىپ, ونى ءجۇرگىزەتىن مەردىگەرلەر انىقتالدى. باس مەردىگەر رەتىندە حالىقارالىق دارەجەدەگى قىتايدىڭ تسس كومپانياسى بەكىتىلدى. اتالمىش جوبانىڭ جالپى قۇنى 3 ميلليارد 850 ميلليون تەڭگە. ونىڭ 3 ميلليارد 100 ميلليون تەڭگەسى ەۋروپا قايتا قۇرۋ جانە دامۋ بانكىنىڭ ۇلەسىنە تيسە, قالعان 705 ميلليون تەڭگەسىن اەس كورپوراتسياسى تولەمەك.
اەس كورپوراتسياسى بىزبەن كەلىسىم-شارتقا وتىرعاندا جىلۋ ورتالىعىنىڭ قۋاتىن ارتتىرۋ, قورشاعان ورتانى قورعاۋ, ادامداردىڭ دەنساۋلىعىن ساقتاۋ ءۇشىن الەۋمەتتىك جاعدايلاردى جاسايتىنىن باستى نازاردا ۇستاعان. مىنە, سونىڭ ناتيجەسىن كورىپ وتىرمىز. ءاردايىم ارداگەرلەرگە كومەك كورسەتىپ, جاس وتباسىلاردى قولداپ كەلەمىز. جاس وتباسىلاردىڭ بالالارىن بالاباقشالارعا ورنالاستىرۋ, جەر ۇيدە تۇراتىنداردى كومىر, وتىنمەن قامتاماسىز ەتۋ, ءوز بىلىكتىلىگىن جەتىلدىرۋدى كوزدەگەن جاستاردى وقىتىپ, بىلىمدەرىن شىڭداۋعا كوڭىل ءبولىنەدى. ەنەرگيا ءوندىرۋ كومپانياسىنىڭ پرەزيدەنتى مامىرحان امانگەلدى ۇلى ساليبەكوۆ قولدان كەلگەن كومەگىن ايامايدى, ۇنەمى قامقورلىق جاساپ تۇرادى.
ورتالىقتىڭ جۇرەگى – تۋربينانى الماستىرۋ ءىرى جوبا دەپ جوعارىدا اتاپ وتتىك. باس مەردىگەر تسس كومپانياسى تۋربينانى الماستىرۋدا عىلىم مەن تەحنيكانىڭ سوڭعى جەتىستىكتەرىن قولدانۋدا. جوبا بويىنشا ون شەتەلدىك كومپانيا شاقىرىلعان, قالعاندارى ەلىمىزدىڭ ءار تۇكپىرىنەن تارتىلعان وتاندىق كاسىپورىندار. جەرلەستەرىمىز دە تۋربينانى اۋىستىرۋعا ءوز ۇلەستەرىن قوسپاق. قازىر مۇندا 150-200 مامان جۇمىس ىستەپ جاتىر. ءبىز جەرلەستەرىمىزگە دە جۇمىس تاۋىپ, ولاردىڭ الەۋمەتتىك جاعدايلارىن تۇزەتۋگە ۇلەس قوسىپ كەلەمىز.
جاڭا تۋربينا تۇتىنۋشىلاردى جەتكىلىكتى ءمولشەردە ەلەكتر قۋاتىمەن قامتاماسىز ەتە الادى. جاڭا قوندىرعى اۆتوماتتاندىرىلعان تەحنولوگيامەن جابدىقتالعاندىقتان قاشىقتان باسقارۋ مۇمكىندىگىنە يە بولدىق. جوبا جۇزەگە اسقاندا ءورت تۇتانۋ قاۋپى كۇرت تومەندەمەك. ونىڭ سەبەبى, گەنەراتوردى اۋامەن سالقىنداتۋ تارتىبىنە كوشەمىز. مىناداي ساۋالدىڭ بولۋى مۇمكىن. قالپىنا كەلتىرۋ جۇمىستارى اياقتالعانشا جەو ءوز جۇمىسىن قالاي اتقارۋدا؟ ونىڭ الدىن-الا ساقتىق شارالارىن جاساپ, اقاۋسىز جۇمىس ىستەۋ ءۇشىن ارتىق كۇش سالىپ, تەكسەرىستەن وتكىزىپ الدىق. ال تۋربا قۇرىلعى بۇل سىننان سۇرىنبەي ءوتتى.
قايتا قالپىنا كەلتىرۋ جوباسى مەملەكەتتىك يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق دامۋ باعدارلاماسىنا ەنگىزىلگەن. سوندىقتان بولار, قالا اكىمى يسلام ابىشەۆ بىزگە بىرنەشە رەت كەلىپ, اۋىستىرۋ جۇمىستارىمەن تانىستى. قاجەتتى كومەكتىڭ بولاتىنىن ايتتى. ءوڭىر باسشىسى ب.ساپارباەۆ تا قالا ءۇشىن اسا ماڭىزدى جوبانىڭ تەز ءارى ساپالى سالىنۋىن نازاردا ۇستاپ وتىر.
جىلۋ ەلەكتر ورتالىعىندا ەڭبەك ەتەتىندەردىڭ جالاقىسى جوعارى, ولار بوس ۋاقىتتارىن كوڭىلدى ءوتكىزەدى. بوس ۋاقىتتارىن دەمالىس بازالارىندا وتكىزىپ, دەنساۋلىقتارىن تۇزەپ كايتادى. سپورتتىڭ گرەك-ريم كۇرەسى تۇرىنە دەمەۋشىلىك جاساپ كەلەمىز. ول ول ما, قىزمەتكەرلەر ءوز ەرىكتەرىمەن قارجى جيناپ, ءتۇرلى مەكەمەلەرگە الەۋمەتتىك كومەك كورسەتەدى. قىسقاسى, جارتى عاسىرلىق مەرەيتويدى تارتۋمەن قارسى الدىق.
ەرجان قوڭىرباەۆ, «اەس سوگرا جەو» جاۋاپكەرشىلىگى شەكتەۋلى سەرىكتەستىگىنىڭ باس ديرەكتورى.
دەرەك پەن دايەك
سوگرا جەو جاۋاپكەرشىلىگى شەكتەۋلى سەرىكتەستىگى 1961 جىلدىڭ 31 جەلتوقسانىندا پايدالانۋعا بەرىلەدى.
* * *
ال ونىڭ جوبالاۋ جۇمىستارىن 1956 جىلى ماسكەۋدەگى «پرومەنەرگوپروەكت» ءبولىمى جۇرگىزىپ, سول جىلى «التايسۆينەتسستروي» ترەسى قۇرىلىس جۇمىستارىن باستاپ كەتتى.
* * *
سوگرا جىلۋ ەلەكتر ورتالىعىن سالۋ كەزىندە ەلىمىزدە تۇڭعىش رەت قۇراستىرمالى تەمىر-بەتون ماتەريالىن پايدالانۋ جۇزەگە استى. دەمەك, ونىڭ ساپاسى جوعارى دەگەن ءسوز.
* * *
سوگرا جەو حالىقارالىق دارەجەدە سەرتيفيكاتتالعان.
* * *
ەڭبەكتى قورعاۋ مەن قاۋىپسىزدىك جۇيەسى OHSAS 18001-2007 ەنگىزىلگەن.
* * *
ەكولوگيالىق مەنەدجمەنت جۇيەسىنىڭ ISO 14001-2004, ساپا مەنەدجمەنتى ءجۇيەسىنىڭ ISO 9001-2008 اتاقتارىنا يە.
اەس كورپوراتسياسى 2021 جىلعا دەيىنگى ۇزاق مەرزىمدى دامۋ باعدارلاماسىن وندىرىسكە ەنگىزىپ وتىر.
* * *
قۋاتى ەكى ەسە ارتىق جاڭا تۋربينانى ورناتۋعا كورپوراتسيا 3 ميلليارد 850 ميلليون تەڭگە قارجى ءبولدى.
* * *
سوگرا جەو بارلىق ۋاقىتتاردا دا ەش اقاۋسىز جۇمىس ىستەپ كەلەدى.
* * *
قازىر سەرىكتەستىكتە 200-دەي ادام ەڭبەك ەتەدى, ولاردىڭ جالاقىسى جوعارى.
* * *
اەس كومپانياسىنىڭ سەرپىندى جوبالارىنىڭ قاتارىنا بيىلدان باستاپ جۇزەگە اسا باستاعان «ەلەكتر قاۋىپسىزدىگى جانە بالالار» دەگەن تەلەحاباردى اتاۋعا بولادى. ءار جەكسەنبى سايىن «31-ءشى تەلەارنا» حابارلاردى تاراتىپ وتىرادى, ءناتيجەسىندە سۋرەتتەرگە سىيلىق تاعايىندالىپ, ول جۇلدەگەرلەرگە تاپسىرىلادى.
سەرىكتەستىككە بەرىك كاسىپورىن
اەس «سوگرا جەو» جشس-عا جارتى عاسىر تولىپ وتىر. كەندى التايعا كەلگەندە 15 جىل تولعان كومپانيا وسى ءوڭىر ەكونوميكاسىنا ەلەۋلى ۇلەس قوسىپ كەلەدى. اسىرەسە, الەۋمەتتىك سالاعا كومپانيا ەرەكشە كوڭىل ءبولىپ وتىر.
ءبىر عانا مىسال. 2009 جىلدىڭ تامىزىندا وسكەمەنگە اقش-تىڭ قازاقستانداعى ەلشىسى ريچارد حوۋگلاند مىرزا كەلدى. ول شىعىس قازاقستان وبلىسىنىڭ اكىمى بەردىبەك ساپارباەۆپەن جولىعىپ, ەكى ەل اراسىنداعى دوستىق, ەكونوميكالىق قارىم-قاتىناستىڭ دامىپ كەلە جاتقانىنا جوعارى باعا بەردى. ەلباسى ن. نازارباەۆتىڭ سارابدال ساياساتىن قولدايتىنىن, ەلدىڭ گۇلدەنۋىنە ەرەكشە ۇلەس قوسقان ۇلت كوشباسشىسىنىڭ بەدەلى مۇحيتتىڭ ارعى جاعىنداعى الىپ ەلدە دە بيىك ەكەنىنە توقتالدى. سول جولى ەلشى مەن وبلىس باسشىسى ەكەۋى اەس كومپانياسىنىڭ كەندى التايدا كورپوراتيۆتىك الەۋمەتتىك جاۋاپكەرشىلىگىن ودان ءارى دامىتۋ جونىندەگى مەموراندۋمعا قول قويدى. كومپانيا وسكەمەندەگى اسا ماڭىزدى وبلىستىق كۇيىك ورتالىعىن سالۋ جونىندە باستاما كوتەردى. ونىڭ قۇرىلىسى مەن جابدىقتارىنا 100 ميلليونعا تارتا اقش دوللارىن سالاتىنىن ايتتى.
قۇرىلىس قارقىندى ءجۇردى. اقىرى ۇستىمىزدەگى جىلدىڭ قاڭتارىندا كۇيىك ورتالىعى پايدالانۋعا بەرىلىپ, ول جاراقات العانداردى قابىلداي باستادى. كۇيىك ورتالىعىنىڭ سالتاناتتى جاعدايدا اشىلۋىنا وبلىس اكىمىنىڭ ورىنباسارى سەرىك تاۋكەباەۆ, اەس كورپوراتسياسىنىڭ باسشىلارى حۋليان نەبررەدا, مايكل دجوناتان, بوگدان ۆرانەس, وسكەمەندەگى اەس «سوگرا جەو» باسشىلارى قاتىستى. ءوڭىر باسشىسىنىڭ ورىنباسارى س.تاۋكەباەۆ شەتەلدىك قوناقتارعا العىس ايتىپ, اەس كورپوراتسياسىنىڭ قازاقستاندا 15 جىلدا ەل ەكونوميكاسىنا سىڭىرگەن ەڭبەكتەرىنە العىسىن ءبىلدىردى
ەرلان ماسەلىموۆ, وبلىستىق دەنساۋلىق ساقتاۋ باسقارماسىنىڭ باستىعى.
«اقسۇڭقار جەمىن شاشىپ جەيدى»
جاڭا جىلعا ساناۋلى كۇندەر قالدى. ءبىز وزەندەر ورنەكتەگەن وسكەمەندەگى مىڭداعان تۇرعىن ۇيلەر مەن ءىرى كاسىپورىندارعا اۋاداي قاجەت جىلۋ جانە ەلەكتر قۋاتىن بەرىپ وتىرعان «سوگرا جەو-نىڭ» ۇجىمىن جارتى عاسىرلىق مەرەيتويىمەن قۇتتىقتاپ, الداعى ۋاقىتتا دا ولاردىڭ جۇمىسىنا تابىس تىلەيمىز.
«اقسۇڭقار جەمىن شاشىپ جەيدى» دەگەن ماتەل بار قازاق حالقىندا. مەن بۇل ءسوزدى نەگە ايتىپ وتىرمىن. مىنە, بىرنەشە جىلدان بەرى اتالمىش ۇجىم ءبىزدىڭ كلۋبقا دەمەۋشىلىك كومەك جاساپ كەلەدى. بىلتىر مەن بيىلدىڭ وزىندە كومپيۋتەر, قاجەتتى ويىنشىقتار ساتىپ اپەردى. بىزگە عانا ەمەس, كورشى «مەچتا» جاسوسپىرىمدەر كلۋبىنا, سوگرا كەنتىندە ورنالاسقان №23 ورتا مەكتەپكە بەينەكامەرا, فوتواپپارات, باسقا دا قاجەتتى تۇرمىستىق تەحنيكالاردى ساتىپ اپەردى. سوگرا جەو-نىڭ باس ديرەكتورى ەرجان سماعۇل ۇلى قوڭىرباەۆ مەكتەپتەر مەن بالاباقشالاردا, اۋلا كلۋبتارىندا قوناقتا بولىپ, ءاردايىم سىيلىقتار تارتۋ ەتەدى. وسكەمەندەگى اەس كومپانياسىنىڭ ەنەرگيا تاراتۋشى كومپانيالارى, ونىڭ ىشىندە سوگرا جىلۋ ەلەكتر ورتالىعى دا بار, وبلىس ورتالىعىنداعى سالىنىپ جاتقان ەلىمىزدەگى ەڭ ءىرى مەشىت قۇرىلىسىنا 8 ميلليون تەڭگە كومەك كورسەتتى.
سونداي-اق, چەرنوبىل اپاتىنا قاتىسۋشى ءبىر مىڭ ارداگەرلەردىڭ ەلەكتر قۋاتىنا دەگەن ءبىر ايلىق وتەمەقىسىن تولەپ بەردى. ورتالىق سپورت جارىستارىنا دا دەمەۋشىلىك جاساپ تۇرادى. تارباعاتايداعى تاسقىن سۋ اپاتى كەزىندە زارداپ شەككەندەرگە دەر كەزىندە كومەك كورسەتىپ, ەلدىڭ العىسىنا بولەنگەن.
نيكولاي يۆانوۆ, «روستوك» بالالار-جاسوسپىرىمدەر كلۋبىنىڭ مۇشەسى.
كاسىپكەرمەن بىرگە مەرەيلەندىك
مىنە, ون جىلدان استى, اتالمىش كاسىپورىننىڭ ىستىق-سۋىعىنا بىتە قايناسىپ, ەڭبەك ەتىپ كەلەمىن. ءبىزدىڭ جۇمىس جاۋاپتى. التايدىڭ التى ايعا سوزىلاتىن اقشۇناق اياسىندا مىڭداعان تۇرعىندارعا جانە ءىرى كاسىپورىندارعا جىلۋ جانە ەلەكتر جارىعىن بەرۋ وڭاي شارۋا ەمەس. قىس مەزگىلىندە كومىر ءبىر كۇندە ءۇش رەت كەلىپ ءتۇسىپ جاتادى. ونى قابىلداپ الۋ, تيەپ-ءتۇسىرۋ, كومىردىڭ ساپاسىنا قاراي ءبولۋ ىجداعاتتىلىقتى تالاپ ەتەدى. تۇندە دە كومىر قۇرعاق پا, جوق, الدە شاڭدانىپ كەتە مە, ونى قاتاڭ باقىلاۋعا الۋ كەرەك.
قازىر كاسىپورىندا ەكى جۇزدەن استام ادام ەڭبەك ەتەدى. ولاردىڭ جالاقىسى جاقسى, الەۋمەتتىك جاعدايلارىنا بارلىق قامقورلىق جاسالدى. قازىر ورتالىقتا ەكىنشى قۋاتتى تۋربينانى ورناتۋ جۇمىستارى اياقتالىپ قالدى. دەمەك, ءبىزدىڭ جۇمىسىمىز ەكى ەسە كۇردەلەنبەك, ءارى جاۋاپكەرشىلىكتى تالاپ ەتپەك. بۇگىنگى جارتى عاسىرلىق مەرەكە كۇنى بارلىق ارىپتەستەرىمىزدى مەرەيتويمەن قۇتتىقتاپ, قازاقستاننىڭ گۇلدەنۋى جولىندا ايانباي ەڭبەك ەتۋگە شاقىرامىن.
اناتولي انتونوۆ, «سوگرا جەو» جشس وتىن بەرۋ جۇيەسىنىڭ ءماشينيسى.
ايقارما بەتتىڭ ماتەريالدارىن دايىنداعان «ەگەمەن قازاقستاننىڭ» شىعىس قازاقستان وبلىسىنداعى مەنشىكتى ءتىلشىسى وڭداسىن ەلۋباي.
