قازاق پوەزياسى قۇلاگەرلەرىنىڭ ءبىرى سىرباي ماۋلەنوۆتىڭ: «كەتتى ولار مۇڭايتىپ كەشە مەنى, الماتىدا اقىندار كوشەلەرى» دەگەن ولەڭ جولدارى وسى كۇندەردە, «الماتى اقشامى» گازەتىندە «وسى قالادا ءالى كۇنگە دەيىن تۇمانباي مولداعاليەۆ اتىنداعى كوشە نەگە جوق؟» دەگەن ءوتىنىش-ەسكەرتپەدەن كەيىن, ويىما ءجيى تۇسەتىن بولدى. اللاعا سانسىز ماداق, الماتىدا اقىندار اتىنداعى داڭعىلدار مەن كوشەلەر بارشىلىق. بۇل الماتى – اقىندار قالاسى دەگەن پوەتيكالىق تىركەسكە تولىق جاۋاپ بەرەتىن دەرەك دەپ ايتار ەدىك. نەگە ەكەنىن بىلمەيمىن, ەلىمىزدىڭ كوپتەگەن قالالارىن كەيدە پروزالىق قالا, درامالىق قالا, ءتىپتى كەيدە كومەديالىق قالا دەپ بولەتىن قىزىق مىنەزىم بار. ال الماتى ول تەك قانا – پوەتيكالىق قالا. اقىن قالا.
«اقىندار اۋىلدا تۋىپ, الماتىدا جەرلەنەدى» دەگەن تىركەستى دە پاريجدەن ۇرلاپ العان جايىمىز جوق. قازاق ءسوزى قاي كەزدە دە ايتىلار كەزدە ايتىلعان, جازىلار كەزدە جازىلعان. رۋحى رەڭدەس, بايانى بىروڭدەس, تىركەسى تىلەۋلەس, تىرلىگى تۇگەندەس ويدىڭ ءبىر-ءبىرىن قايتالاپ جاتۋى دا – ومىرلىك ءورىم. سۇلۋ جىردىڭ, سازدى سىردىڭ سۇلەيى سىراعاڭنىڭ سۋىرىلىپ ايتقان سۇمبىلە ءسوزى اينالىپ كەلگەندە, ءساتى تۇسكەندە الماتىدا سىرباي ماۋلەنوۆ اتىنداعى كوشە بولىپ جايىلىپ سالا بەردى. اقىننىڭ كەسەك بىتىمىندەي كەڭ كوشە.
«جۇرەگىمە جاقىن سەنىڭ ەسىمىڭ, انام دەسەم, اكەم دەسەم, نەسى ءمىن, جارقىراعان كوك تاسىڭدا, كوشەڭدە, ءىزى قالعان ساكەن باتەڭكەسىنىڭ» دەپ توگىلگەن تولەگەننىڭ توكپەسى تاۋەلسىزدىك تۋعاندا «ايبەرگەنوۆ كوشەسى» اتانىپ, ايدىنعا ايدىن, ايبىنعا ايبىن قوستى. ءبىر كەزدەرى جيىرما جەتى جاسىمدا الماتىنىڭ شەت جاعىندا وشاعانداي ۇيىسقان, اتاۋىنان ءتىلىڭ تۇتىعىپ, اۋىزىڭ اداساتىن كوشەلەردە ءۇي جالداپ تۇرىپ جاتقان جىلداردا: «اقىندارىم, ارمان الاڭ, كۇي الاڭ, سەندەر بالكىم قارايسىڭدار قيادان, كەلە جاتىپ تەمىر-تەرسەك كوشەدە, مۇقاعالي, تولەگەننەن ۇيالام» دەپ جازعانىم ەسكە تۇسەدى. تاۋەلسىزدىك تۇزەدى كوبىن, تۇزەپ كەلە جاتىر, تۇزەي بەرەدى. اقىندار ايدىنى, دارىندار داڭعىلى قاناتىن جايا بەرەدى. كۇندەردىڭ كۇنىندە سول كوشەلەردىڭ باستاۋىندا ءوزىمىز كوزىن كورگەن كوشەلى اعا, كوركەم اپا – اقىنداردىڭ ءمارمار مۇسىندەرى بۇگىنگى ۇرپاققا ويلى كوزبەن قاراپ تۇراتىن بولار.
1969 جىلى قازاق جۇرتىنىڭ سان قيىرىنان ارمان قۋىپ كەلىپ, الماتىدا باس قوسىپ, قازگۋ-ءدىڭ ءتىل-ادەبيەت فاكۋلتەتىنە وقۋعا تۇستىك. ەلۋ بالا, ەلۋ ءۇمىت, ەلۋ تولقىن, ەرىك-جىگەرى تاسىعان ەلۋ جۇرەك. ءسوز ونەرىنەن ءىز اڭدىعاسىن بولار, سول كەزدەگى «مودنىي» اقىندار تۋرالى دا از-كەم ءبىلىپ قالعان جايىمىز بار. سولاردىڭ ىشىندە تۇمانباي مەن قادىردىڭ ەسىمدەرى ەرەكشە اتالادى. ۋنيۆەرسيتەتتىڭ ءتىل-ادەبيەت جانە جۋرناليستيكا فاكۋلتەتتەرىنىڭ كەز كەلگەن ستۋدەنتى بۇل ەكەۋىنىڭ ولەڭدەرىن تۇرا قالىپ, جۇيىتكىتىپ وقي جونەلەدى. اسىرەسە ماحاببات جىرلارىنا كەلگەندە جانىڭدى باۋراپ, سىرىڭدى اۋلاپ, ۇشقىنى لاۋلاپ الا جونەلەتىن تۇمانبايدىڭ دابىسى تايبۋىرىلدىڭ شابىسى, تەلەگەيدىڭ اعىسى سەكىلدى.
1970 جىلدىڭ كۇزىندە قازاق پوليتەحنيكالىق ينستيتۋتىنىڭ ۇلكەن ءماجىلىس زالىندا اقىندار قادىر مىرزاليەۆپەن, تۇمانباي مولداعاليەۆپەن, شونا سماحان ۇلىمەن, اسقار ورازاقىنمەن كەزدەسۋ بولدى. ۇلكەن زالدا ءتىپتى تۇراتىن جەر بولماعاسىن, زالدىڭ ەكى جەرىندەگى ەمەن ەسىكتەر قاۋسىرا جابىلىپ ەدى, سىرتتا قالعان ولەڭسۇيەر قاۋىم, جاستار الگى ەسىكتەردى سىندىرىپ, بۇزىپ كىردى. مۇندايدى ءبىرىنشى رەت كورگەن بىزدەر اقىنداردىڭ اللا بەرگەن ابىرويىنا سوندا بالاڭ كوڭىلمەن سيقىر كورگەندەي اربالعان ەدىك. ءبىرىنشى قادىر شىقتى, 4-5 ولەڭىن وقىپ ەدى, جۇرت جىبەرمەدى, زال دۋ-دۋ, ونىڭ ولەڭدەرىنىڭ اتىن ايتىپ, اتتانداپ جاتىر. اقىننىڭ ءجۇزى نۇرلانىپ, ماڭدايى بۋسانىپ, شالقىپ وقىدى, شاتتانىپ وقىدى, ءوزى دە تولقىدى, جۇرتتى دا تولقىتتى. زورعا بوساتتىق. الاقان قىزىپ, ارقا تەرلەدى. ەندى تۇمانباي شىقتى. قۇدانىڭ قۇدىرەتى, زال ءتىپتى اتتانداپ كەتتى. جىگىتتەر جالىنداپ, قىزدار جىلاپ, جىر جارمەڭكەسى الاۋعا اينالدى. «تانىسقاندا سەن ون بەستە, جاستا ەدىڭ, مەن دە وندا وزگەشە ەدىم, باسقا ەدىم, تۇردىڭ ءۇنسىز كوز الدىمدا مولدىرەپ, ءمولدىر كوزدەن ءۇزىلىپ تۇسكەن جاس پا ەدىڭ؟» دەگەندە, قاسىمىزدا كۇندە كورىپ جۇرگەن قىزدار شەتىنەن سۇلۋ بولىپ كەتىپ ەدى. ولاردى ولەڭ قۇلپىرتىپ ەدى.
«ات سۋارا بارعاندا جىلعاعا مەن, اشاڭ ءجۇزىڭ اشىلىپ, ءبىر قاراپ ەڭ, قۇلاعىڭدا اي سىرعاڭ تۇرعان ارەڭ» دەگەندە, جىگىت بىتكەن قىزداردىڭ قۇلاقتارىنا جالت قاراعانبىز. ولاردىڭ دا قۇلاقتارىنداعى جاي سىرعالاردىڭ ءوزى كوڭىل ايىندا التىنداي جارقىراپ كەتكەن. ءسويتىپ شالقىپ تۇرعانىمىزدا: «جىلدار, جىلدار, جىلدارىم, قايدا اقتىڭ, ءاجىم ءتۇستى ۇستىنە ايقاباقتىڭ, بالالىعىم اقسارى قىزبەن بىرگە, كەتىپ قاپتى, مەن ونى بايقاماپپىن» دەگەندە جىگىتتەردىڭ جىگەرى جاسىپ, قىزدار جاعى جەلگەن سۋدىڭ جاعاسىنداعى قايراڭدا ويناعان اق شاباقتاي جارقىل قاعىپ ەدى. سول كەزدە بۇكىل زال تۇماعاڭا «ماحاببات اقىنى» دەگەن اتاقتى ءبىراۋىزدان بەرگەن. سانالى عۇمىرىندا ساڭلاق اقىن تالاي اتاقتى قانجىعاسىنا بوكتەردى, بىراق تۋعان حالقى بەرگەن «ماحاببات اقىنى» دەگەن اتاق بارىنەن قىمبات ەدى. ونى ءوزى دە تالاي رەت ايتىپ, تەبىرەنگەنى بار. ماقتانعانى بار, ماقتاۋعا تاتيتىن ەدى.
كەيىنگى جىلداردا تۇماعاڭمەن تالاي رەت ساپارلاس بولدىم, باس قوسۋلاردا بىرگە بولدىم, تالاي جىر كەشتەرىندە الاقاندى قىزدىرىپ, جىرلارىنا ۇزدىگىپ, بيىك مارتەبەسىنە كۋا بولدىم, ءتىپتى كەي كەزدەردە ونىمەن بىرگە حالىق الدىندا جىر وقۋدىڭ دا رەتى كەلدى. بىراق بۇدان 48 جىل بۇرىنعى سول كەزدەسۋدەگى تۇمانبايدى جۇرەك جازباسىندا سول كۇيىندە ساقتاپ قالدىم. باقىتسىزداۋ بالا شاعى عۇمىر بويى باقىتقا بولەنگەن اقىن كىم دەسە, تۇماعاڭنان ارتىق اقىندى تابا الماسپىز. حالقىن باقىتقا بولەگەن اقىن كىم دەسە, تۇماعاڭنان ارتىق اقىندى تابا الماسپىز. ءوز ەلىن ولە سۇيگەن اقىن كىم دەسە, تۇماعاڭنان ارتىق اقىندى تابا الماسپىز. ءوز حالقىن ءومىر بويى انگە بولەگەن اقىن كىم دەسە, تۇماعاڭنان ارتىق اقىندى تابا الماسپىز.
قازاقتىڭ ۇلى اقىنى تۇمانباي مولداعاليەۆ مەنىڭ ۇستازىم ەدى. مەنىڭ بۇل ءسوزىم, مۇمكىن ارتىقتاۋ بولار, ماقتانعانىم بولار. ويتكەنى ول ىلگەرىلى-كەيىندى قالام تەربەگەن, قازىرگى قازاق جىرىندا قالام ۇستاپ كەلە جاتقان جۇزدەگەن اقىننىڭ ۇستازى بولعان اقىن. ەڭ نازىك, ەڭ تەرەڭ, ەڭ ءمولدىر, ەڭ سىرشىل, ەڭ مۇڭشىل, ەڭ سۇلۋ, ەڭ كوركەم, ەڭ ءيىرىمدى, ەڭ مەيىرىمدى, ەڭ شۋاقتى, ەڭ قۋاتتى, ەڭ ساعىنىشتى, ەڭ ارمانشىل, ەڭ وتانشىل, ەڭ ەلشىل ليريكانىڭ حاس شەبەرى, ءسوزىنىڭ سامالى, جانىنىڭ جامالى بار اقىن تۇمانباي مولداعاليەۆ ەدى دەسەك, تەڭەۋىمىزگە تالاساتىن جان بولا قويار ما ەكەن؟
1973 جىلى كۋرستاس دوسىم ابايبەك مارقۇم قوياردا-قويماي مەنىڭ ءبىر توپ ولەڭىمدى تارتىپ الىپ, سۇيرەگەندەي ەتىپ, تۇماعاڭا الىپ كىردى. تۇماعاڭ ول كەزدە جارىعى ايعا دەيىن جەتكەن «جالىن» الماناعىنىڭ باس رەداكتورى ەكەن. قىسىلا كىرىپ, ەسىك كوزىنە جايعاسىپ ەدىك, تورگە شاقىرىپ, بۇيىمتاي سۇرادى. ابايبەك قولىنداعى ولەڭدەرىن ۇسىندى. اسىقپاي قاراپ وتىر, اراسىندا بىزگە دە بىرەر اۋىز ءتىل قاتىپ قويادى. ءبىر كەزدە الدىنداعى قارا تەلەفوندى الىپ, ءبىر جاققا قوڭىراۋ شالىپ ەدى, شاشى جەلكەسىن جاپقان, ءتۇر-ءتۇسى قازاقتان گورى كارىسكە كەلىڭكىرەيتىن, بىراق ءتۇرى سارى (سارى كارىستى ءالى كورە الماي كەلەم) جاس جىگىت كىرىپ كەلدى. «جاراسقان, مىنا بالا اقىن بولعالى تۇرعان جاس ەكەن, مەن بەلگىلەپ بەرگەن ولەڭدەرىن بارا جاتقان نومىرگە شۇعىل سال, سۋرەتىمەن بەرەمىز, ونى دا الدىر» دەپ تاپسىرما بەردى دە, ال ابايبەك ءىنىم, جازا بەر, ىزدەنە بەر» دەپ وعان پەيىلدەنە قول ۇسىندى. ابايبەك ساسقالاقتاپ, ءسال تۇتىعىپ: «اعا, بۇل ولەڭدەردىڭ اۆتورى مىنا وتەگەن دوسىم ەدى, كەشىرىڭىز» دەپ ءتىل قاتتى. «وي, اكە, سەن ازامات ەكەنسىڭ, دوسىڭدى قامقورلاپ وتىر ەكەنسىڭ عوي, جارادىڭ» دەپ جاقسى اعا جادىراي كۇلدى. وسىلايشا 1973 جىلى, قازگۋ-ءدىڭ ستۋدەنتى كەزىمدە «جالىنعا» ءبىر توپ ولەڭىم سۋرەتىممەن شىعىپ ەدى. سوندا تۇماعاڭدى ۇستاز دەمەي, نە دەيمىن, ارينە ول – رەسپۋبليكالىق دەڭگەيدەگى العاشقى ۇستازىم.
كەيىنگى جىلدارى, ەلوردامىز سارىارقا جەرىنە قونىس اۋدارعالى, تۇماعاڭ استاناعا ءجيى كەلىپ ءجۇردى. 2004 جىلعى جەلتوقسان ايىندا پرەزيدەنت رەزيدەنتسياسى جاڭا مەكەنگە – «اقورداعا» كوشىپ كىردى. 2006 جىلدىڭ مامىر ايىندا قانات بەكمىرزا ۇلى ساۋداباەۆ اقش-تان ەلىمىزدىڭ مەملەكەتتىك حاتشىسى بولىپ جاڭا قىزمەتكە كەلدى. مەن ونىڭ كەڭەسشىسى بولىپ بەكىدىم. سول كەزەڭدە تۇماعاڭ اقورداعا ءجيى كەلىپ تۇراتىن. شىعاردا: «اكە, استاناعا شىققالى وتىرمىن, قانات اۋىلدا ما؟» دەپ تەلەفون شالادى. «ايتىپ قويارسىڭ, ەرتەڭ كەلەم» دەيدى. كەلگەسىن, اۋەلى ماعان سوعىپ, جاي-جاپساردى بىلەدى. ءومىر, ولەڭ, زامان تۋرالى از-كەم سۇحبات قۇرامىز. سوسىن: «اكە, وسى مەن قانداي اقىنمىن؟» دەپ سۇراق قويىپ, سوعان كادىمگىدەي ىنتا قويىپ, جاۋاپ كۇتەدى. « ۇلى اقىنسىز» دەيمىن پەيىلدەنە جاۋاپ بەرىپ. «راس ايتاسىڭ با؟» دەيدى قۋانعان ءتۇرىن بايقاتپاۋعا تىرىسىپ. «اقوردادا وتىرىپ, وتىرىك ايتۋعا بولمايدى, تۇماعا» دەيمىن. «دۇرىس, بۇل جەردە وتىرىك ايتۋعا بولمايدى, سەندەر وتىرىك ايتساڭدار, مىنا زامان نە بولادى؟» دەيدى ءسال ابىرجىپ. ابىرجىعانى دا اقيقات بولاتىن.
«وسى قادىر اعاڭ قانداي اقىن؟» دەيدى كەلەسى سۇراعىن قويىپ. نە ايتار ەكەن دەپ, كوزى ك ۇلىپ وتىرادى. «ول سىزدەن كەيىنگى اقىن» دەيمىن ىڭعايىن بايقاپ. جادىراپ كۇلەدى دە: «اكە, وتىرىك ايتپا دەگەنىم قايدا, ول دا ۇلى اقىن عوي» دەيدى قادىردى اياعانداي. «ونى ءسىز ايتىڭىز, ايتپەسە اعاسىن ماقتاپ وتىر دەيسىز عوي» دەيمىن ازىلگە بۇرىپ. سوسىن ورنىنان تۇرىپ, ايۋ اياڭعا سالىپ, قانات ىنىسىنە قاراي كەتەدى. «قازىر قايتىپ كەلەم, اكە, سەن ەشقايدا كەتپە, مەنى كۇت» دەيدى ارتىنا ءبىر قاراپ قويىپ. كۇتىپ وتىرامىن. قانەكەڭ: «اعاڭدى شىعارىپ سال» دەپ قوڭىراۋ شالادى. كەتىپ بارا جاتىپ: «مەن ولەڭدى تۋامىن, قادىر اعاڭ جاسايدى» دەيدى. «جاساعاسىن ولەڭ تۋماي ما؟» دەيمىن استارلاپ سويلەپ. بىردەن تاقىرىپتى وزگەرتىپ: «ونىڭ كينگ وينامايتىنى جامان, اقشاسىن ايايدى» دەيدى جانە. ۋاقىتىن ايايدى عوي, ايتپەسە اقشاسى بارشىلىق قوي دەيمىن قادەكەڭدى قورعاپ. «مەنى دە وسىلاي قورعايسىڭ با, اكە» دەيدى شىنايى جاۋاپ كۇتىپ. «ارينە, ول اعام, ال ءسىز مەنىڭ ۇستازىمسىز عوي» دەيمىن پەيىلدەنە. قۇشاقتاپ بەتىمنەن سۇيەدى.
دومبىرانىڭ قوس ىشەگىندەي قاتار سويلەگەن, تەمىر جولداي قاتار جۇگىرگەن, قۇس قاناتىنداي قاتار سەرمەلگەن, ارمان مەن ۇمىتتەي ادام جانىن قاتار باۋراعان قوس تالانت, دارا دارىندار جىر بايگەسىندە قۇلاق تىستەسىپ قاتار شاپتى. ءبىرى وزسا, ەكىنشىسى قۋاندى, ءبىرى قۋانسا, ەكىنشىسى شاتتاندى, نامىسى دا, شابىسى قاتار بولدى, ومىردەن وزۋى دا قارايلاس كەلدى. ءبىرى ۇلتىنىڭ ۇلى تاريحىن جىرمەن جازدى, ءبىرى ۇلتىنىڭ ۇلى ماحابباتىن ولەڭمەن ءوردى. انگە ءسوز جازۋدان تۇماعاڭنىڭ الدىنا تۇسكەن اقىن جوق. الدا دا ەشكىم تۇسە الماس. «جىرىم مەنى ەشقاشان ولتىرمەيدى» دەپ ءوزى جازعانداي, ونىڭ قالامىنان, جۇرەگىنەن دەسەك, ءتىپتى جاراسىپ كەتەر, تۋعان جىرلار قىزدىڭ بالاسىنداي, اققۋدىڭ كوگىلدىرىندەي, ارۋانانىڭ بۇلدىرشىنىندەي, بالىقتىڭ سۇيرىگىندەي, كوڭىلدىڭ جۇيرىگىندەي, بارىستىڭ ماۋلەنىندەي, دۇنيەنىڭ داۋرەنىندەي ەدى.
قادىر اقىن قاسيەتتى تۋعان جەرىنە, كىندىك كەسكەن ەلىنە قايتا ورالدى. ورالىنا ورالدى. ەسكەرتكىش بولىپ ورالدى, مۇراجاي بولىپ ورالدى, الاڭ بولىپ ورالدى, داڭعىل بولىپ ورالدى. رۋحانياتتىڭ ۇلى مۇراسىنداي بولىپ بۇگىنگى كۇننەن ەرتەڭگە ءتىل قاتىپ تۇر. ابىرويى ورتاق ءىستى اتقارعان ازاماتتارعا العىس, قادىردىڭ قادىرىن بىلەتىن ۇرپاق بار ەكەن. سول ۇرپاق امان بولسىن. ءومىر بويى قاتار كەلە جاتقان, ءبىر-ءبىرىن جىبەرمەگەن قوس جۇيرىكتىڭ ءبىرى – تۇماعاڭ وسى جەردە قاپى قالعان سياقتى بولىپ كورىنەدى. الماتىسىن, الاتاۋىن انگە دە قوسقان, جىرعا دا قوسقان, اناسىنداي سۇيگەن, اكەسىندەي قۇرمەتتەگەن, جارىنداي ايالاعان, ۇرپاعىنداي الپەشتەگەن ۇلى اقىننىڭ كوشەسىن ىزدەپ, كوڭىلى الاڭ بولعان كوپتىڭ ىشىندە مەن دە بارمىن. اۋەلى, بۇدان بىرەر جىل بۇرىن, اقىن ءىنىم اۋىت مۇقيبەك الاڭ كوڭىلىن ءبىلدىرىپ, ارنايى ارزۋ ايتتى. جاس جىگىتكە ءتان مىنەزبەن جىگەرىن دەمدەپ ايتىپ ەدى.
جاقىندا الماتىنىڭ باس گازەتى – «اقشامىندا» جازۋشى جانار ءابدىشوۆانىڭ «تۇمانبايدىڭ كوشەسىندە ءجۇرىپ, ەسكەرتكىشىن كورگىم كەلەدى» دەگەن ماقالاسى جاريالاندى. ماقالا ورىندى, ويلى, ۇسىناقتى, ۇعىمتال جازىلعان. جانە بۇل ماقالانى جازۋعا جاناردىڭ تولىقتاي ادامي-يماني, قالامگەرلىك قۇقى بار. جانار – مەنىڭ كۋرستاسىم. جاقسى جازىپ كەلە جاتقان قالامگەر. 1974 جىلى جانار ديپلوم جۇمىسىنىڭ تاقىرىبىن «تۇمانباي مولداعاليەۆتىڭ پوەزياسى» دەپ بەكىتىپ الىپ, «بەسكە» قورعاپ شىققان. ديپلومىن جازۋ بارىسىندا ەكەۋمىز بىرنەشە رەت سويلەسىپ, اقىلداسىپ, بىلگەنىمىزدى ورتاعا سالعانبىز. ول تۇماعاڭنىڭ ولەڭدەرىن وزىنەن كەم بىلمەيتىن, تالداۋى دا, وي-پىكىرىنىڭ سامعاۋى دا كوپ كوڭىلىنەن شىقتى. «اقشامدا» جازىلعان پىكىر-ۇسىنىستارى, كەلتىرگەن دالەل-دەرەكتەرى, ءسوز ساپتاۋ مادەنيەتى, اۆتورلىق كوزقاراسى تۇرعىسىنان كوتەرگەن ماسەلەگە رۋحاني-ادەبي دايىندىقپەن كەلگەنى كوزگە ايقىن كورىنىپ, كوڭىلگە جايلى ورنىقتى.
تۋعان جەرىندە, ءوزى ءومىر بويى جىرلاپ, تاۋىسا الماي كەتكەن الماتىسىندا بيىك تۇعىردا ەڭسەلى ەسكەرتكىش بولىپ تۇرۋعا لايىقتى ءبىر تۇلعا بولسا, ول – تۇمانباي مولداعاليەۆ. ءبىر كوشە بولىپ, ايدىندانىپ جاتسا, وعان لايىقتى – تۇمانباي مولداعاليەۆ. كوكتەم كەلىپ, قۇستار ءانى الماتى اسپانىن تەربەگەندە ەسىمىزگە تۇسەتىن ءبىر اقىن بولسا ول – تۇمانباي مولداعاليەۆ. الماتىنىڭ ارۋلارى «باقىت قۇشاعىندا» تەربەلسە, ونى تەربەتكەن – تۇمانباي مولداعاليەۆ. «الماتى تۇنىندە» «كوكتەم شاقىرسا» «كوزىمىزدى جۇمساق تا» كورەتىنىمىز – «الاتاۋىمىز». ول جازعان 500-گە جۋىق ءان ماتىندەرىنىڭ ءبارىن تىزسەك, بۇلاردىڭ ءوزى ءبىر داڭعىل بولىپ, الماتىدان ەسىك قالاسىنا دەيىن جەتەر ەدى. ول جازعان «قۇستار ءانى» الماتى اسىپ, افريكاعا جەتىپ, حالىق ءانى سەكىلدى بولىپ, قازىناعا اينالعالى قاشان؟ ستۋدەنت كەزىمدە بولگاريانىڭ استاناسى سوفيا قالاسىنداعى كليمەنت وحريدسكي اتىنداعى ۋنيۆەرسيتەتتە تاعىلىمدامادا جۇرگەنىمدە مەن دومبىرامەن قوستاپ, وسى «قۇستار ءانىن» بولعار راديوسىنا جازدىرعانىمىز دا ەسكە ءتۇستى. بولعارلار قوشتاعاندا بىزگە كەرىسىنشە باستارىن شايقايدى ەكەن, تالاي بولعاردىڭ باسىن شايقالتىپ ەدىك. بۇل تاريحتىڭ دا اۆتورى – تۇمانباي مولداعاليەۆ. دەمەك, تۇماعاڭ ولمەگەن, ولمەيتىن ادام. ول – دارىن داڭعىلى. توتىدايىن تارانىپ, سۇڭقاردايىن سىلانىپ, كۇن وتكەن سايىن كوركەيىپ, ءتۇن وتكەن سايىن تۇرلەنىپ, جاسارىپ, جايناپ كەلە جاتقان الىپ شاھاردىڭ ءبىر كوشەسى تۇمانباي مولداعاليەۆ اتىن الىپ, الاتاۋعا قاراي ايدىنى سوزىلىپ جاتاتىن كۇن دە كەلەر. ءاز جۇرتىنىڭ جۇرەگىنە جەرلەنگەن جايساڭ اعا, جارقىن تالانت, جاسامپاز جىر يەسى تۇمانباي مولداعاليەۆتىڭ اتىنداعى كوشەنىڭ بويىندا, ونىڭ ەڭسەلى ەسكەرتكىشىنىڭ الدىندا تۇرعان ەل قاراسى كوڭىل كوزىنە تۇسەدى. ويتكەنى دارىن داڭعىلى تۋعان حالقىنىڭ جۇرەگىنەن باستالادى. جۇرەكتەن باستالعان جول جۇرەككە جەتەدى.
وتەگەن ورالباي ۇلى,
اقىن, قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى,
حالىقارالىق «الاش» ادەبي سىيلىعىنىڭ يەگەرى
