2013 جىلى الماتىدا ءتورت بىردەي قازاق وعلانى الەم چەمپيونى اتاندى. ولاردى كەيىن تەلەارناعا ديدارلاسۋعا شاقىرىپتى. الەم چەمپيوناتىنىڭ جەتىستىكتەرى مەن كەمشىلىكتەرىن سارالاۋعا ءتورت ساراپشى شاقىرىلعان. ول جەرگە سپورتتى بىلەدى, ىشىندە بىرگە قايناپ ءجۇر دەگەن ادامدار كەلەدى عوي. ءبىر ارىپتەس قارىنداسىمىز دانياردىڭ بوكس مانەرىن سىنعا الدى. «ماعان مەرەي اقشالوۆ قاتتى ۇنادى. ول قارسىلاسىنان قايمىقپاي قارسى ايقاسقا شىعادى. ال دانيار, كوڭىلىڭە كەلمەسىن, سەن قاشىپ بوكستاساسىڭ. نەگە سەن مەرەي سياقتى بوكستاسپايسىڭ؟».
دانياردىڭ مىنەزى جىلدام. الگى ارىپتەسىمىزدى ورىندى ۋاجىمەن تۇيرەپ تاستادى. بوكستى بىلمەيتىندىگىن ايتىپ, بەسىنشى بۇرىشتى ىزدەتىپ جىبەردى.
2010 جىلى قىتايدىڭ گۋانچجوۋ قالاسىندا ازيادا ويىندارى ءوتتى. 64 كيلو سالماقتا سايىسقا تۇسكەن دانيار بەس جەكپە-جەك وتكىزىپ, چەمپيون بولدى. وسى جەكپە-جەكتە دانيار بار بولعانى ەكى-اق سوققى وتكىزگەن. كەيىننەن الەمنىڭ ايتۋلى ماماندارى قازاقتىڭ بالاسى تۋرالى جاقسى سوزدەر ايتا باستاعان.
لوندون وليمپياداسىندا ىشكى ءبىر تۇيسىگىمىز ەلەۋسىنوۆتىڭ مەدال الۋعا تيىستىگىن اڭعارتقانداي ەدى. بولمادى.
شيرەك فينالدا يتاليالىق ۆينچەنتسو مانگياكاپرەگە قارسى شارشى الاڭعا شىققان دانيار ەلەۋسىنوۆكە قياناتتىڭ جاسالعانى انىق. بۇگىندە ول اشىق ايقاستان گورى قورعانىستا كوبىرەك بولدى, تاكتيكالىق جوسپارى دۇرىس بولمادى دەگەندەر تابىلىپ جاتىر. مامانداردىڭ كوزقاراسى تۇرعىسىنان دۇرىس شىعار. بىراق دانياردىڭ ايانىپ قالعان جەرى جوق. اسا سەزىمتال بوكسشىدا ءبارى سەكۋندتىڭ تىلىندەي ەسەپتەۋلى. قورعانىسى بەرىك. ءۇزىلىس اراسىندا ەكراندا قايتالاپ كورسەتەتىن ساتتەردە دانياردىڭ انىق تيگەن سوققىلارى كورسەتىلىپ جاتتى. ءوزىمىزدىڭ بوكسشى بولعان سوڭ تەك سونىڭ ۇرعانىن عانا كوردىك پە دەپ بەيتاراپ تورەشىلەردەن سۇراپ كوردىك. قازاق بوكسشىسى قارسىلاسىنا قاراعاندا جەڭىسكە لايىق, ونىڭ كوپ سوققىلارى ەسەپتەلگەن جوق دەگەندى ايتادى. لوندون وليمپياداسىنىڭ العاشقى كۇندەرى يۋري تسحايدان سۇحبات العانىمىزدا «وسىنداعى شەتەلدىك ماماندار ەلەۋسىنوۆتى ماقتادى. ءبارىن اقىلعا سالىپ وينايتىن زيالى, بوكستى توبەلەس ەمەس ونەرگە اينالدىرعان مۇنداي بوكسشىنى كوپتەن كورمەگەن ەدىك دەسەدى» دەپ كوڭىلىمىزدى كوتەرگەن ەدى.
وليمپيادا ويىندارى سپورتتىڭ تورەسى عوي. لوندون وليمپياداسىنداعى ساتسىزدىك بولاتتاي بەرىك دانياردى قاتتى قايراعان ەكەن.
– مەن جەڭىلۋدى ۇناتپايمىن, – دەگەن ول. – 69 كيلو سالماقتى الەمدە قازاق سالماعى دەگەن اتاۋ قالىپتاستى. مەن سونى دالەلدەگىم كەلدى. ءۇش بىردەي اعام التىننان ولجا سالعان سالماقتا ەلىمە جەڭىس سىيلاعىم كەلدى. مەن التىن مەدال الۋعا ءتيىستىمىن. ريودا جولىم بولماسا, توكيوعا بارامىن.
ال ريودا وڭاي جەڭىس بولعان جوق. جارتىلاي فينالدا قارسىلاسىنىڭ باسى كەزدەيسوق شەكەسىنە ءتيىپ, سۇيەكتى شىتىناتىپ ىرسيتىپ جارىپ جىبەرگەن. كەشىرەك باس باپكەر مىرزاعالي ايتجانوۆقا حابارلاسقانىمىزدا, ەكى جەردەن تىكتىردىك. جاراقاتى اۋىر, دارىگەرلەردەن قاۋىپتەنىپ وتىرمىز. ايتپەسە, دانيار تاس ءتۇيىن دايىن» دەگەن. فينالداعى قارسىلاسى وزبەكستاندىق شاحرام گياسوۆ وتە مىقتى بوكسشى. سوققىسى اۋىر. فينالعا دەيىن تالاي مىقتىنىڭ كەۋدەسىن باستى, جارىس جولىنان شىعارىپ تاستادى.
التىننىڭ شەتى كورىنىپ تۇرعاندا جانىن نەگە اياسىن. ونىڭ ۇستىنە ەلەۋسىنوۆتىڭ اۋىر جاراقاتى بار, ءدال سول جەردەن ۇرا بەرسە دارىگەرلەر جارىستان الىپ تاستايدى عوي. ىشىندە تاعى باسقا قانداي قيال بولعانىن بىلمەسەك تە ويىن وسىلاي جوبالادىق. سولاي بولدى. شاحرام جاقىننان ۇرىس سالعاندا سول جاراقاتقا قاتتى ۇرۋدى كوزدەپ جۇرگەندىگى بەلگىلى بولعان. ايتپەسە, وڭايلىقپەن سوققى دارىتپايتىن دانيار شەگىنە ۇرىس سالىپ شالدىرماي كەتەدى. شاحرامدى ول ءۇشىن جازعىرا المايسىڭ. باپكەرىنىڭ دە تاڭعان تاكتيكاسى وسى. دانيار وتە سەزىمتال, قارسىلاسىنىڭ ۇرعان سوققىسىنىڭ قاي شاماعا جەتەتىنىنە دەيىن شايقاسىپ ءجۇرىپ ەسەپتەپ ۇلگەرەدى.
شاحرامنىڭ ءدوپ تيسە اتان وگىزدى مۇرتتاي ۇشىراتىن سوققىلارى دانياردىڭ يەگىنە ينەنىڭ جاسۋىنداي قاشىقتىقتا تيمەي جاتتى. نەگىزىندە دانياردىڭ شەگىنىپ ۇرىس سالۋى قارسىلاسىنان قايمىعۋ ەمەس, اۋىر سوققىلارعا شالدىرمايتىن تاكتيكالىق امالى. قانداي دا مىقتى قارسىلاس بولسىن, مۇنداي بوپساعا شىداي الماي جىپتەي تارتىلىپ تۇرعان جۇيكەسى سىر بەرە باستايدى. سوققىلاردان جالتارىپ قانا قويماي ءوزىن اۋىر جۇدىرىقتارىمەن كومىپ تاستايتىن دانيارعا ەسەسى كەتكەن شاحرام ورشەلەنە العا ۇمتىلادى. ەكەۋى دە بىلايعى ومىردە سىيلاس بولعانىمەن ءوزى ءۇشىن دە, وزىنە سەنگەن حالقى ءۇشىن دە ولىسپەي بەرىسپەيتىن ۇرىس سالىپ ءجۇر. سوڭعى راۋندتا شاحرام جەڭىلىپ جاتقانىن سەزىپ سوڭعى كۇشىمەن ۇرىپ ءجۇردى. ءبىزدىڭ جىگىت سىناپتاي سىرعىپ تيگىزبەي ءجۇر. جاناسقان ساتتە قولى الماس قىلىشتاي جارق ەتە قالادى. كۇمانسىز جەڭدى. ءۇش تورەشى دە دانيار جەڭدى دەپ تانىعان. دانياردىڭ عانا ەمەس, ءبىزدىڭ دە ارمانىمىز ورىندالدى.
دانياردىڭ اكەسى مارات ەلەۋسىنوۆ بالاسىنىڭ سپورتتاعى ەڭ ۇلكەن الاماندا جەڭىسكە جەتكەنىنە وتە قۋانىشتى. «دانياردىڭ جارتىلاي فينالدا قاتتى جاراقات العانىن بىلەسىزدەر. قارسىلاسىنىڭ ءدال سول جەردى كوزدەپ ۇراتىندىعىن بىلدىك. ەكىنشى جاراقات اشىلسا دانياردى جارىستان الاتىندىعى بەلگىلى.
سوندىقتان وعان اياقپەن جۇمىس جاساپ, الىستان ۇرىپ ۇپاي جيناۋ تاپسىرىلدى. دانياردىڭ وسى تاپسىرمانى وتە جاقسى ورىنداعانى ءبىزدى جەڭىسكە جەتكىزدى. ۇلىمنىڭ بۇكىل قازاقستاندىقتاردىڭ ارمانىن جۇزەگە اسىرعانىنا اكە رەتىندە شەكسىز رازىمىن». شاحرام دا جىگىتتىڭ تورەسى ەكەن. ءباسپاسوز ءماسليحاتىندا دانيارعا ۇلكەن قۇرمەتپەن قارايتىندىعىن ايتتى. «بۇل وتە مىقتى جەكپە-جەك بولدى. ءۇشىنشى راۋندتا كۇشىم جەتپەي قالدى. بىراق كىم قالاي دەسە دە ءبىز ءتۇبى ءبىر حالىقپىز, سوندىقتان تۋىسقان قازاق حالقىن تاعى ءبىر التىنىمەن قۇتتىقتايمىن», دەدى ول.
ريودان سوڭ دانيار كاسىپقوي بوكسقا اۋىستى. اۋستراليالىق «MJA Entertainment’s» پروموۋتەرلىك كومپانياسىمەن كەلىسىم ءساتسىز اياقتالعان سوڭ ول بريتانيالىق الەمگە ايگىلى ەددي حيرنمەن ءۇش جىلدىق كەلىسىمشارتقا قول قويدى.
ءبىر قىزىعى, ەدديدىڭ بوكسقا قاتىسى جوق, بوكس قولعابىن قولىنا كيمەگەن ادام. زاڭگەر, كاسىپكەر. اكەسى بارري حيرن پروموۋتەرلىك كومپانيا اشىپ, كەيىننەن ۇلىنا وتكىزەدى. كاسىپكەر ءارى زاڭگەر ەددي بىرنەشە تالانتتى بوكسشىلارمەن ءساتتى كەلىسىمشارتقا وتىرىپ, انگليادا ۇلكەن بەدەلگە يە بولادى.
لوندون وليمپياداسىندا جارتىلاي فينالدا ءبىزدىڭ يۆان دىچكونى جەڭگەن اعىلشىن بوكسشىسى ەنتوني دجوشۋا بۇگىندە اسا اۋىر سالماقتا الەمدە كوش باستاپ تۇر. دجوشۋادان بولەك دەنيەل دجەيكوبس, تايسون فيۋرري, كەلل برۋك سەكىلدى سايىپقىرانداردى جەڭىسكە جەتەلەپ جۇرگەن ەددي وسى جۇلدىزدار شوعىرىنا ءبىزدىڭ دانيار ەلەۋسىنوۆتى دە قوسىپ الدى. قاتارداعى كوپتىڭ بىرەۋى بولادى دەگەن جوق, قازاق ۇلانىنىڭ ازداعان جىلداردا الەمدەگى ەڭ ۇزدىك بوكسشىلاردىڭ ءبىرى بولارىنا قۇدايداي سەنىپ وتىر.
«دانياردىڭ ءۇش جىلدا الەم چەمپيونى بولارىنا 100 پايىز كەپىلدىك بەرەمىن», دەيدى ەددي حيرن.
قازاق مۇندايدا «اۋىزىڭا ماي, استىڭا تاي, ءاۋمين» دەيدى.
دانيار ءبىر سۇحباتىندا وتانداسى گەننادي گولوۆكيننەن اسىپ تۇسكىسى كەلەتىندىگىن ايتقان. كوپشىلىك جانكۇيەرلەردىڭ شامىنا تيگەن دە وسى ءسوز. ورىس حالقىندا «گەنەرال بولۋدى ارمانداماعان سولدات سولدات ەمەس» دەگەن جاقسى ماتەل بار. دانيار – تۋما تالانت. بوس سوزگە جوق. ايتتى – ورىندايدى. «وليمپيا ويىندارىندا ەلىمە ءبىر التىن سىيلاماي شارشى الاڭنان كەتپەيمىن» دەگەن جىگىت كاسىپقوي بوكستا وتانداسىنىڭ بيىگىنەن اسىپ جاتسا نەگە قۋانباسقا. ونىڭ بۇل ويىن گەنا دا قۋاتتايدى. شارشى الاڭدا قارسىلاسىنىڭ ەس-ءتۇسىن الىپ, ويلاماعان جەردەن ويرانداپ كەتەتىن جاسىنداي جىلدام دانيار ايتقانىندا تۇرادى. بۇعان كوزىمىز جەتكەن. سوندىقتان جەل ءسوزدى قويىپ سايىپقىرانىمىزدىڭ تىلەۋىن تىلەيىك.
باقتيار تايجان,
«ەگەمەن قازاقستان»
قىزىلوردا وبلىسى
