جۋىردا الماتىدا دۇنيەجۇزىلىك گەپاتيتپەن كۇرەس كۇنىنىڭ اياسىندا باۋىردىڭ الكوگولدى ەمەس مايلانۋى اۋرۋىن (باەما), مەتابوليزمدىك سيندرومدى (كومىرسۋتەك-ماي الماسۋىنىڭ بۇزىلۋىن) دياگنوستيكالاۋ جانە اۋرۋدىڭ دامۋ قاۋپىنىڭ فاكتورلارىن انىقتاۋ ماقساتىندا الماتى قالاسى تۇرعىندارىنىڭ اراسىندا وتكەن زەرتتەۋدىڭ ناتيجەلەرى جاريالاندى. زەرتتەۋ جۇمىستارى «سانوفي قازاقستان» كومپانياسىنىڭ دەمەۋىمەن, كارديولوگيا جانە ىشكى اۋرۋلار عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتى جانە قازاق باۋىردى زەرتتەۋ بويىنشا قاۋىمداستىعىنىڭ باستاماسىمەن جۇرگىزىلگەن. زەرتتەۋ ەكى كەزەڭنەن تۇردى. العاشقى كەزەڭدە باەما جانە مەتابوليزمدىك سيندروم قاۋپىنىڭ فاكتورلارىن انىقتاۋ ماقساتىندا ساۋالناما ۇيىمداستىرىلدى. ەكىنشى كەزەڭدە تاۋەكەل ايماعىنداعى پاتسيەنتتەر قوسىمشا زەرتحانالىق-قۇرال-سايماندىق تەكسەرۋگە جىبەرىلدى.
زەرتتەۋ ناتيجەلەرىن جوعارى دارەجەلى دارىگەر, «كارديولوگيا جانە ىشكى اۋرۋلار عزي» گاستروەنتەرولوگيا جانە گەپاتولوگيا كافەدراسىنىڭ مەڭگەرۋشىسى الەكساندر نەرسەسوۆ ۇسىندى. «زەرتتەۋگە 450-گە جۋىق ادام قاتىستى. ناتيجەلەرگە سايكەس تەكسەرۋدەن وتكەن ادامداردىڭ 25,3%-دە ارتىق سالماق, سەمىزدىك, كۇرەتامىرلى قىسىمنىڭ كوتەرىلۋى جانە وسى سەكىلدى 2 نەمەسە ودان كوپ قاۋىپ فاكتورى انىقتالدى. ولاردىڭ ىشىندە كوبىنەسە ەر ادامداردا كەزدەسەتىن (55%) ارتىق سالماق نەمەسە سەمىزدىك (43%-كە دەيىن) اناعۇرلىم ماڭىزدىراق بولدى. وعان قوسا, زەرتحانالىق زەرتتەۋلەر بارىسىندا ماي الماسۋدىڭ بۇزىلۋى (ديسليپيدەميا 84%-كە دەيىن), باۋىر جاسۋشالارىندا ماي قىرتىستارىنىڭ پايدا بولۋى (81%-دە ستەاتوز) جانە باۋىر تىندەرىنىڭ قالىڭداپ قاتايۋى (64%-دە فيبروز) ءجيى كەزدەستى», دەيدى ول.
سونداي-اق پروفەسسور نەرسەسوۆ تاۋەكەل توبىندا ەنجار تىنىعاتىن ادامدار (30%) كوپ بولعانىن, ال قاۋىپ فاكتورلارى انىقتالماعان توپتا ورتاشا جۇكتەمەسى بار ادامدار ء(جۇرۋ – 46%) بولعانىن اتاپ ءوتتى. وسى ناتيجەلەر الماتى قالاسى تۇرعىندارىنىڭ اراسىندا باۋىردىڭ سوزىلمالى اۋرۋلارىنىڭ تارالۋى بويىنشا اعىمداعى جاعدايدى باعالاۋعا مۇمكىندىك بەرىپ, سكرينينگتىڭ وڭتايلى الگوريتمىن قۇرۋعا جانە اۋرۋدى ازايتۋ بويىنشا ءتيىمدى شارالار قولدانۋعا ىقپال ەتتى.
باەما باۋىر اۋرۋلارىنىڭ ىشىندەگى ەڭ كەڭ تارالعانى بولىپ ەسەپتەلەدى. سەبەبى بۇل الەم حالقىنىڭ – 20%-ىنەن باستاپ 46%-ىنە دەيىن, ال قازاقستانداعى حالىقتىڭ 40%-تەن ارتىعىن قامتيدى. باەما اۋرۋىنىڭ نەگىزىندە دۇرىس تاماقتانباۋ جانە دەنە قوزعالىسىنىڭ ازدىعى ناتيجەسىندەگى زات الماسۋدىڭ بۇزىلۋى جاتىر. وسىعان بايلانىستى سالاماتتى ءومىر سالتى رەگرەسسياعا ىقپال ەتىپ, اۋرۋدىڭ باستاپقى كەزەڭدەرىندە ساۋىعىپ كەتۋگە اكەلەتىن ەمدەلۋدىڭ نەگىزى بولماق.
«مەتابوليزمدىك سيندروم مەن باۋىر قايعىلى جاعدايعا دۋشار ەتەدى. سەبەبى ارتىق سالماق پەن سەمىزدىك – باەما دامۋىنىڭ ەڭ نەگىزگى فاكتورلارىنىڭ ءبىرى. 1975 جىلدان باستاپ 2016 جىلعا دەيىن الەم بويىنشا سەمىزدىكتەن زارداپ شەگەتىن ادامداردىڭ سانى ءۇش ەسەدەن ارتىق ءوستى. 2016 جىلى جاسى 18-دەن اسقان 1,9 ميلليارد ەرەسەكتە ارتىق سالماق بولدى, ال ولاردىڭ 650 ميلليوننان استامى سەمىزدىكتەن زارداپ شەككەن. دەنە سالماعىن تومەندەتۋ ءۇشىن ءومىر سالتىن وزگەرتۋ قاجەت. فيزيكالىق بەلسەندىلىكتى كوبەيتىپ, تاماقتانۋدى تۇزەتۋ جانە پسيحولوگيالىق دەمەۋ جاساۋ قاجەت», دەيدى جوعارى دارەجەلى دارىگەر, «كارديولوگيا جانە ىشكى اۋرۋلار عزي» تەراپيا ءبولىمىنىڭ مەڭگەرۋشىسى ايگۇل رايسوۆا.
ال قازاقستان ارتەريالىق گيپەرتونيا جانە كارديوۆاسكۋليارلىق پروفيلاكتيكا بويىنشا قاۋىمداستىعىنىڭ ۆيتسە-پرەزيدەنتى مەيرامگۇل تۇندىباەۆا باۋىر مەن جۇرەك ساۋلىعى اراسىنداعى بايلانىسقا باسا نازار اۋداردى. «جۇرەك پەن باۋىر اراسىنداعى بايلانىس باەما كەزىندە تامىردىڭ ەرتە توزۋىنا اكەلەدى: بۇل ارتەريالىق قىسىمنىڭ جوعارىلاۋى, جۇرەك كۇرەتامىرلارىنداعى قىسىمنىڭ تومەندەۋى ميوكارد يشەمياسىنا (جۇرەك بۇلشىقەتىن قانمەن قامتاماسىز ەتۋدىڭ تومەندەۋىنە), سونىمەن بىرگە گەموديناميكانىڭ (قاننىڭ تامىرلار بويىمەن قوزعالىسىنىڭ) وزگەرۋىنە اكەلەدى. بۇدان باسقا, جۇرەك پەن باۋىر اراسىنداعى بايلانىس اتەروسكلەروزدىڭ جانە ترومبوزدىڭ دامۋىنان ءبىلىنۋى مۇمكىن. سوندىقتان سالاماتتى ءومىر سالتىن ۇستانىپ, سالماقتى قاداعالاپ, دارىگەرگە ۋاقىتىندا بارۋ وتە ماڭىزدى», دەيدى م.تۇندىباەۆا.
سونداي-اق شاراعا بەلگىلى قازاقستاندىق سپورتشى, پاۋەرليفتينگ بويىنشا الەم, ازيا جانە ەۋروپانىڭ ەكى دۇركىن چەمپيونى, بوديبيلدينگ بويىنشا ەل چەمپيونى ۆاليحان تەن دە قاتىستى. سپورت جانە تاماقتانۋ تۋرالى «درۋگوي تى!» كىتابىنىڭ اۆتورى دۇرىس تاماقتانۋدىڭ ماڭىزدىلىعى مەن ەرەجەلەرى تۋرالى اڭگىمەلەپ, ءوزىنىڭ سپورتتاعى جەتىستىكتەرىمەن ءبولىستى.
شارا اياسىندا بارلىق قاتىسۋشىلارعا InBody 770 سوڭعى بۋىنداعى كاسىبي مەديتسينالىق دەنە تالداعىشىنىڭ كومەگىمەن ءوز اعزاسىنىڭ جاي-كۇيىن تەگىن تەكسەرۋدەن وتكىزۋ ۇسىنىلدى. ءبىر پروتسەدۋرادان وتكەندە-اق اسپاپ اعزاداعى ماي مەن سۇيىقتىق مولشەرى, بۇلشىقەت جانە سۇيەك سالماعى, جاسۋشاىشىلىك جانە جاسۋشادان تىس سۋدىڭ مولشەرى تۋرالى ءدال كورسەتكىشتەر جانە ودان باسقا كوپتەگەن ماڭىزدى اقپارات بەرەدى.
دۋمان اناش,
«ەگەمەن قازاقستان»
