قازاقستاندىقتار مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاۋەلسىزدىكتىڭ 20 جىلدىعىنا ارنالعان سالتاناتتى جينالىستا سويلەگەن سوزىنە ءۇن قوسادى
_____________________
بىلەكتى – ءبىردى, ءبىلىمدى – مىڭدى جىعادى
قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى – ۇلت كوشباسشىسى ن.ءا.نازارباەۆتىڭ ەل تاۋەلسىزدىگىنىڭ 20 جىلدىعىنا ارنالعان سالتاناتتى جيىندا سويلەگەن ءسوزىن گازەتتەن تولقىماي, تەبىرەنبەي وقۋ مۇمكىن ەمەس. ءويتكەنى, وندا ەل حالقى باسىنان كەشكەن تار جول, تايعاق كەشۋ مەن سول ەل ازاماتتارى اڭساعان ارمان-ماقساتتىڭ ءبارى: تاۋەلسىزدىك تاريحى دا, ءتاۋەلسىزدىكتىڭ تولاعاي تابىسى دا, ءتورت قۇبىلاسى تۇگەل سول تاۋەلسىز ەلدىڭ ەندىگى ونجىلدىقتارداعى باعىتى مەن باعدارىنىڭ ءتۇزۋ تۇزىلگەن داڭعىلى دا ەگجەي-تەگجەي باياندالعان.
«وتكىنشى مىناۋ دۇنيەدە, وتپەلى ءبارى, وتپەلى», دەپ اقىن ەسەنقۇل جاقىپبەك جىرلاعانداي, مەن تاۋەلسىزدىكتىڭ توقسانىنشى جىلدارىنداعى قيىندىقتاردى ءوز باسىمنان وتكەرگەن اداممىن. وداق ىدىراپ, كەڭەستىك وقۋ باعدارلاماسى ادىرا قالىپ, قاي وقۋ مەن قاي عىلىم-ءبىلىم ۇلگىسىن ۇستىن قىلارىن بىلمەي ابدىراعان ارىپتەستەرىم دە ەستە. ماعان جامبىل پوليتەحنيكالىق كوللەدجىن باسقارۋدى تاپسىرعان كەزدە, شىنىمدى ايتاسام, ءبىر كەزدەرى مىڭداعان ستۋدەنت وقيتىن ىرگەلى وقۋ ورنىندا نەبارى 240 ستۋدەنت قانا قالىپتى. ال ولارعا 18 وقىتۋشى بار بولعانى 3 ماماندىق بويىنشا ءبىلىم بەرەدى ەكەن. جىلۋعا, جارىققا, سۋعا دەگەندەي جانە باسقا دا كوممۋنالدىق قارىزدارى باستارىنان اسقاندىقتان, كوللەدجدىڭ نەگىزگى كورپۋسى جابىلىپ, ات توبەلىندەي ستۋدەنتتەر مەن وقىتۋشىلار جاتاقحانانىڭ 4-قاباتىنا بارىپ باس ساۋعالاپتى. ماعان سول تۇستا ەندى بولماسا كوللەدجدىڭ ءوزى دە جابىلعانداي ەكەن-اۋ دەگەن وي كەلگەن.
«وتىزدا وردا بۇزباساڭ, قىرىقتا قىر اسپايسىڭ», دەگەن. جاستىق جىگەرمەن تاۋەكەل دەپ ىسكە كىرىسىپ كەتتىم. «كىرىسىپ كەتتىم» دەۋ ايتقانعا عانا وڭاي, ايتپەسە, «تۇرىمتاي تۇسىمەن, بالاپان باسىمەن» بولعان ۋاقىتتا زيالى قاۋىم دا, قاراپايىم حالىق تا نەسىبەسىن جابايى ساۋدادان ىزدەپ, قاشاننان ونەر-بىلىمگە قۇشتار حالقىمىزدىڭ «وقۋ», «ءبىلىم» دەگەن ارداعى ادىرا قالعانىن كورىپ, قاتتى قينالدىم. بىراق ەلباسىنىڭ: «مۇنىڭ ءبارى ۋاقىتشا قيىندىق», دەگەن ءسوزى نامىسىمدى قامشىلاپ, ءتاي-ءتاي باسقان اياعى سۋ توگىلمەس جورعاداي ەندى تايپالىپ كەلە جاتقان تاۋەلسىز ەلىمىزدىڭ ەڭسەلى ەرتەڭىنەن ءۇمىت ۇزبەي, وقۋ ورنىنداعى ۇيىمداستىرۋ جۇمىسىن جالىقپاي جالعاستىرا بەردىم.
ىزدەنىس ءتۇبى – ءىنجۋ ەكەن, بىرتە-بىرتە قيىندىقتار ارتتا قالا باستادى. قازاق-گەرمان جوباسىنا قاتىسىپ, كوللەدج قورىنا اجەپتاۋىر قارجى ءتۇسىردىك. بۇل كەزدە ەل-جۇرت تا ەس جيىپ, كوشەدە كاكىر-شۇكىر ساتقان اتا-انالار بالالارىن وقۋ ورىندارىنا قايتادان باعىتتاي باستاعان. مەن كوللەدجدى قابىلداپ العان كەزدەگى 18 وقىتۋشىنىڭ قاتارى از عانا جىلدىڭ ىشىندە 300-گە, ال ستۋدەنتتەردىڭ سانى 3000-عا جەتتى. ولار كوللەدجدەن 27 ماماندىق بويىنشا ءبىلىم الىپ شىعاتىن بولدى.
ۋاقىت تالابى ءبىلىم بەرۋ سالاسىنداعى نارىقتىق قاتىناستاردى دا ۇيرەتتى. سونىڭ ءناتيجەسىندە ءبىر كەزدەرى وبلىستىق سەس-ءتىڭ شەشىمىمەن جابىلىپ قالعان نەگىزگى كورپۋس ستۋدەنتتەرگە قايتا ەسىك اشتى. وقۋ ورنى تۇگەلدەي جاڭا جيھازدارمەن, كومپيۋتەرلەرمەن جابدىقتالدى. كۇردەلى جوندەۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلدى. ءبىر كەزدە قاڭىراپ تۇراتىن اۋديتوريالار ەندى ستۋدەنتتەرگە سىيمايتىن بولدى. ءتىپتى, ءبىر ورىنعا ونداعان ۇمىتكەر تالاساتىن قۋانىشتى كۇنگە دە قول جەتكىزدىك.
ويلاپ وتىرسام, بۇگىن سونىڭ ءبارى كورگەن تۇستەي وتە شىعىپتى. «ەگەمەن قازاقستان» گازەتىنەن ەلباسىنىڭ ءسوزىن وقىپ وتىرىپ, ءوز باسىمنان وتكەرگەن وقيعانىڭ ءبارى كوز الدىمنان كينوحرونيكاداي قايتا ءوتىپ جاتتى. جامبىل اتامىزدىڭ اتىمەن اتالاتىن ىرگەلى وقۋ ورنىن قيىن-قىستاۋ كەزدە شاڭىراعىن ورتاسىنا تۇسىرمەي, امان-ەسەن باسقا باسشىعا ءتۇپ-تۇگەل تاپسىرعانىما دا شۇكىرشىلىك ەتتىم.
دانا حالقىمىزدا: «بىلەكتى – ءبىردى, ءبىلىمدى – مىڭدى جىعادى» دەگەن قاناتتى ءسوز بار. سوندىقتان مەن ەلباسىمىز نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ: «قازاقستاندا ۇزدىك ءبىلىم بەرۋ, ۇزدىك دەنساۋلىق ساقتاۋ, ۇزدىك مەملەكەتتىك باسقارۋ, ۇزدىك ءادىل سوت بولۋى ءتيىس», دەگەن سوزىنە بارشا قازاقستاندىقتار بار بولمىسىمەن, بارلىق قاجىر-قايراتىمەن اتسالىسادى دەپ سەنەمىن.
دۇيسەنبەك ابدىرايىموۆ, پەداگوگيكا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور.
جامبىل وبلىسى.
