قازاقستان • 10 تامىز, 2018

كونۆەنتسياعا قول قويۋ 20 جىلعا سوزىلعان كەلىسسوزدەردى تۇيىندەيدى - ق.ءابدىراحمانوۆ

432 رەت
كورسەتىلدى
3 مين
وقۋ ءۇشىن

اقتاۋدا وتەتىن كاسپي ماڭى مەملەكەتتەرى باسشىلارىنىڭ ءسامميتى قارساڭىندا سىرتقى ىستەر ءمينيسترى قايرات ابدىراحمانوۆ كاسپي تەڭىزىنىڭ قۇقىقتىق مارتەبەسى انىقتالاتىن كەزدەسۋ تۋرالى ءوز پىكىرىن ءبىلدىردى. 

كونۆەنتسياعا قول قويۋ 20 جىلعا سوزىلعان كەلىسسوزدەردى تۇيىندەيدى - ق.ءابدىراحمانوۆ

− مينيستر مىرزا, اقتاۋ سامميتىندە كاسپي تەڭىزىنىڭ قۇقىقتىق مارتەبەسى انىقتالادى دەپ كۇتىلۋدە. جيىرما جىلدان استام ۋاقىت بويى تەڭىزدىڭ قۇ­قىق­تىق مارتەبەسى تۋرالى كون­ۆەن­تسيا جوباسىن ازىرلەگەن ساراپ­شىلاردىڭ ەڭبەگىن قالاي باعالار ەدىڭىز؟

− ساراپشىلاردىڭ جۇمىسىنا جاقىندا مەملەكەت باسشىسى نۇر­سۇلتان نازارباەۆتىڭ ءوزى باعا بەرگەن بولاتىن. بۇل اسا كۇردەلى جانە كوپجاقتى جۇمىس. ونىڭ ناتي­جەسى اقتاۋ سامميتىندە قاراس­تىرىلادى. كونۆەنتسيا جوباسىن ازىرلەۋ بەسجاقتى فورماتتا جۇر­گىزىلدى جانە وندا كورسەتىلگەن بار­لىق تۇجىرىمدامالار مەن ەرە­جەلەر كونسەنسۋس نەگىزىندە قابىل­داندى. ءبىزدىڭ پىكىرىمىزشە, بۇل قۇ­جات وتە تەڭدەستىرىلگەن جانە وندا كەلىس­سوزدەر پروتسەسىنىڭ بارلىق قا­تى­سۋشىلارىنىڭ مۇددەلەرى ەس­كەرىلگەن.

− قۇجاتقا ءالى قول قويىلعان جوق جانە پارلامەنتتەر راتي­في­كاتسيالاعانشا, ونى جاريا­لاۋ­عا بولمايدى. دەگەنمەن, كونۆەن­تسيا­نىڭ نەگىزگى مازمۇنى تۋرالى ايتىپ بەرە الاسىز با؟

− ەڭ باستىسى, مەملەكەتتەر باسشىلارى وزدەرىنىڭ ساياسي ەرىك-جىگەرى, ديپلوماتيالىق كۇش-قايراتى, ءتيىمدى شەشىمدەردى ىزدەستىرۋگە ۇمتىلۋى ارقىلى كاسپي تەڭىزىندەگى ىنتىماقتاستىق تۋرالى بارلىق ماسەلەلەر بويىنشا كونسەنسۋسقا قول جەتكىزدى.

كونۆەنتسيا كاسپي تەڭىزىن, سونىڭ ىشىندە ونىڭ سۋىن, ءتۇبىن, جەر قويناۋىن, تابيعي رەسۋرستارى مەن ونىڭ ۇستىندەگى اۋە كەڭىستىگىن پايدالانۋعا قاتىستى كاسپي ماڭى مەملەكەتتەرىنىڭ قۇقىقتارى مەن مىندەتتەرىنە قاتىستى بارلىق ماسەلەلەردى شەشۋگە ارنالعان جانە بۇل قۇجات تۇتاس كاسپي ايماعىنىڭ قاۋىپسىزدىگى, تۇراقتىلىعى مەن وركەندەۋىنىڭ كەپىلى بولۋى ءتيىس.

تەڭىز اكۆاتورياسى ىشكى سۋلار, ەنى 15 تەڭىز ءميلى بولاتىن اۋماقتىق سۋلار, 10 ميلدىك بالىق اۋلاۋ ايماقتارى مەن ورتاق سۋ ايدىنى سىندى ءارتۇرلى رەجىمدەرمەن مەجەلەنەدى. تەڭىز ءتۇبى مەن جەر قوي­ناۋىن مەجەلەۋ پروتسەسى ىرگە­لەس جانە قارسى جاتقان مەملەكەت­تەر اراسىنداعى ۋاعدالاستىق ار­قى­لى جۇزەگە اسىرىلادى. مۇندا حا­لىقارالىق قۇقىقتىڭ جالپىعا تانىلعان قاعيداتتارى مەن نورمالارى ەسكەرىلەدى.

− ال تەڭىز بەن ونىڭ اينالا­سىن­داعى قاۋىپسىزدىكتى قامتاماسىز ەتۋدە كاسپي ماڭى مەملەكەتتەرى قالاي جۇمىس ىستەيدى؟

− سامميت اياسىندا تەرروريزمگە, ۇيىمداسقان قىلمىسقا, بيورەسۋرستاردى زاڭسىز اۋلاۋعا جانە ەسىرتكى زاتتارىنىڭ زاڭسىز اينالىمىنا قارسى كۇرەس بويىنشا ىنتىماقتاستىق ماسەلەلەرىن تالقىلاۋ جوسپارلانعان. ودان بولەك, اسكەري ءىس-قيمىلداردى جۇ­زە­گە اسىرۋ, وقيعالاردىڭ الدىن الۋ, تەڭىزدە ءجۇزۋ قاۋىپسىزدىگى, سون­داي-اق تاراپتاردىڭ قۇزىرەتتى ورگان­دارىنىڭ, ونىڭ ىشىندە شەكارا ۆەدومستۆولارىنىڭ ءوزارا ارەكەت­تەستىگىنە قاتىستى ماسەلەلەر كوتەرى­لەتىن بولادى.

كاسپي ماڭى مەملەكەتتەرىنە تيەسىلى ەمەس بوتەن قارۋلى كۇشتەردى تەڭىزگە قاتىناستىرماۋ دا جەكەلەگەن ماسەلە. بۇل ۇستانىم 2014 جىلدىڭ قىركۇيەگىندە استراحاندا وتكەن ءتورتىنشى كاسپي ءساممي­تىنىڭ قورىتىندىسىندا قول قو­يىلعان ازەربايجان, يران, قازاق­ستان, رەسەي جانە تۇرىكمەنستان پرە­زي­دەنتتەرىنىڭ مالىمدەمەسىندە بەكىتىلگەن. سونداي-اق بۇل ۋاعدا­لاس­تىق كونۆەنتسيادا دا جازىلعان. جالپى العاندا, كونۆەنتسياعا قول قويۋدىڭ كاسپيدىڭ مارتەبەسى تۋرا­لى جيىرما جىلدان استام ۋاقىتقا سوزىلعان كەلىسسوزدەردى تۇيىندەي­تىنىنە جانە تەڭىز ماڭى مەم­لە­كەتتەرىنىڭ ءوزارا حالىقارالىق, سايا­سي, ەكونوميكالىق جانە مادەني-گۋما­نيتارلىق ىنتىماقتاستىعىن دامىتۋ مەن نىعايتۋى ءۇشىن مىزعى­ماس قۇقىقتىق نەگىز بولارىنا سەنىمدىمىن.

− قۇندى پىكىرىڭىز ءۇشىن راحمەت!

سۇحبات «قازاقپارات» اقپارات اگەنتتىگىنەن ىقشامدالىپ الىندى

 

سوڭعى جاڭالىقتار