ەلىمىزدىڭ بارلىق قالاسىندا, جوعارعى وقۋ ورىندارى مەن كوللەدجدەردىڭ قحا كافەدرالارى مەن مەملەكەتتىك ورگانداردا, «نۇر وتان» پارتياسىندا, كاسىپوداق فەدەراتسيالارى مەن بيۋدجەتتىك مەكەمەلەردە سەمينارلار, «دوڭگەلەك ۇستەلدەر», فورۋمدار, كلۋب وتىرىستارى, ازاماتتاردى قابىلداۋلار, تۇرعىندارمەن كەزدەسۋلەر, ءىس-شارالار ۇيىمداستىرىلدى. اكتسياعا كاسىبي جانە كاسىبي ەمەس مەدياتورلار, قحا, سوت, پروكۋراتۋرا, زاڭ ورگاندارى, ادۆوكاتۋرا, نوتاريات, «نۇر وتان» پارتياسى, حالىققا قىزمەت كورسەتۋ ورتالىقتارى, احاج ورگاندارى, تۇرعىن ءۇي-كوممۋنالدىق شارۋاشىلىقتارى, باق وكىلدەرى جانە باسقا دا مۇددەلى تۇلعالار قاتىستى.
مەدياتسيا بەيتاراپ, ءادىل, جانجال ناتيجەسىنە مۇددەلى ەمەس تاراپتىڭ قاتىسۋىمەن وتەتىن داۋلاردى رەتتەۋدىڭ جاڭا ءتۇرى بولىپ تابىلادى. ول جانجالداردىڭ الدىن الۋ جانە ولاردى سوتقا جەتكىزبەي شەشۋ, سول سياقتى حالىقتىڭ قۇقىقتىق ساۋاتتىلىعىن نىعايتۋدى كوزدەيدى. بۇگىنگى تاڭدا قوعامدىق سانانى جاڭعىرتۋدىڭ بىردەن-ءبىر جولى مەدياتسيا ينستيتۋتىن دامىتۋ بولىپ وتىر. وسى ورايدا رەسپۋبليكا بويىنشا وبلىستىق جانە قالالىق دوستىق ۇيلەرىندە قحا-نىڭ 17 مەدياتسيا كابينەتى, ال اۋداندار مەن اۋىلدىق وكرۋگتەردە 829 مەدياتسيا كابينەتى جۇمىس ىستەپ جاتقانىن ايتا كەتۋ كەرەك. بيىل قازاقستانداعى قوعامدىق (كاسىبي ەمەس) مەدياتورلار سانى 3169 ادامعا جەتكەن.
ازاماتتاردىڭ كەز-كەلگەن جانجالدى شەشۋ بارىسىنداعى ىمىراعا كەلۋگە دايىندىعى ازاماتتىق جەتىلۋ مەن جاۋاپكەرشىلىگىنىڭ كورسەتكىشى, قوعامنىڭ قۇقىقتىق مادەنيەتىنىڭ دامۋ دەڭگەيىن كورسەتەدى. سونداي-اق ول قازاقستان قوعامىنىڭ تۇراقتىلىعى مەن بارلىق الەۋمەتتىك قۇرىلىمىنىڭ بەرىكتىگىن قامتاماسىز ەتەدى. بۇل «رۋحاني جاڭعىرۋ» باعدارلاماسىن ىسكە اسىرۋدىڭ, قوعامدا پراگماتيزمدى قالىپتاستىرۋدىڭ, ءبىلىم كۋلتىنىڭ, باسەكەگە قابىلەتتىلىكتىڭ, قازاقستاننىڭ ەۆوليۋتسيالىق دامۋىنىڭ ماڭىزدى باعىتتارىنىڭ ءبىرى بولىپ وتىر. وسىعان بايلانىستى مەملەكەت باسشىسىنىڭ قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ قوعامدىق مەدياتسيانىڭ دامۋىنا قاتىسۋى تۋرالى تاپسىرماسى قازاقستان حالقىنىڭ بىرلىگىن نىعايتۋ بويىنشا جاڭا قادام بولىپ تابىلادى.
جانجالداردىڭ الدىن الۋ جانە ولاردى شەشۋ, حالىقتىڭ قۇقىقتىق مادەنيەتىن نىعايتۋ ءۇشىن مەدياتورلار جەلىسىن دامىتۋ اياسىندا اسسامبلەيا جوعارعى سوتپەن, سۋديالار وداعىمەن, رەسپۋبليكالىق ادۆوكاتتار القاسىمەن, رەسپۋبليكالىق نوتاريالدىق پالاتامەن, دەنساۋلىق ساقتاۋ پالاتاسىمەن, «اتامەكەن» ۇلتتىق كاسىپكەرلەر پالاتاسىمەن جانە تاعى باسقا دا 40-تان استام تاراپپەن ىنتىماقتاستىق تۋرالى مەموراندۋمدارعا قول قويدى. رەسپۋبليكا بويىنشا وتكەن جىلى مەدياتورلار ارالاسقان 8355 داۋ شەشىمىن تاپسا, سوت ارقىلى 7724 ءىس شەشىلگەن. ال 2018 جىلدىڭ 5 ايى ىشىندە كەلىپ تۇسكەن وتىنىمدەر سانى 9213-كە جەتكەن, ولاردىڭ 3046-سى كەڭەس بەرۋ كەزىندە شەشىمىن تاۋىپ, 6117 ءىستى كاسىبي مەدياتورلار ارقىلى مەدياتسيالىق كەلىسىمگە قول جەتكەن. بۇل مەدياتسيا ينستيتۋتىنىڭ ەلىمىزدە كەڭ قانات جايا باستاعانىن بىلدىرەدى. استانا قالاسىنىڭ اكىمدىگى جانىنداعى «قوعامدىق كەلىسىم» كمم ديرەكتورى نۇر-احمەت دوسمۇحامەتتىڭ ايتۋىنشا, قازاققا مەدياتسيا ۇعىمى جات ەمەس. ء«بىزدىڭ اتا-بابالارىمىز بۇرىننان داۋ-دامايدى ءوزارا كەلىسىممەن شەشە بىلگەن. وسى سەبەپتى بۇگىنگى مەدياتسيا قىزمەتىنىڭ ماقساتى – تاراپتاردى بىردەي قاناعاتتاندىراتىن جانە داۋلاسۋ دەڭگەيىن تومەندەتەتىن ءوزارا ءتيىمدى بەيبىت كەلىسىمگە كەلتىرۋ. مەدياتسيا بارىسىندا «كىنالى» جانە «كىناسىز» دەگەن جاق بولمايدى», - دەدى ول.
رەسپۋبليكالىق كاسىپوداقتار فەدەراتسياسى استانا قالالىق فيليالىمەن بىرىگە وتىرىپ وتكىزگەن اشىق ەسىك كۇنىنە قاتىسقان استانا قالاسى, بايقوڭىر اۋدانى سوتى لاۋرا سۇيىندىكوۆا ايتۋىنشا, ءVىى رەسپۋبليكالىق سوتتار سەزىندە ەلباسى تاپسىرمالارىن ورىنداۋ ماقساتىندا جوعارى سوت مەدياتسيانى قولدانۋ اياسىن كەڭەيتۋ ءۇشىن سوتقا دەيىن داۋ-دامايدى رەتتەۋ ماقساتىندا مىندەتتى ەتىلگەن قاناتقاقتى جوبانى جۇزەگە اسىردى. جاڭا جوبا تاتۋلاستىرۋ پروتسەدۋرالارىنىڭ قولدانۋ اياسىن كەڭەيتۋ, ازاماتتاردىڭ سوت شىعىندارىن ازايتۋ, تۇرعىندار داۋىن سوتقا جەتكىزبەي شەشۋ ماقساتىن ۇستانادى. «ستاتيستيكالىق دەرەكتەرگە سۇيەنسەك, سوڭعى ۋاقىتتا ەڭبەك داۋى سانى وسكەن. بيىلعى جارتىجىلدىق ىشىندە استانا قالاسى سوتىنا 621 ءوتىنىش كەلىپ تۇسكەن, ونىڭ 278-ءى بويىنشا وڭ شەشىم شىققان. جالپى سوت وندىرىسىندە ونىڭ تابىستى ءوتۋى تاراپتاردىڭ ساۋاتتىلىعىنا, قۇقىقتىق مادەنيەتكە دە بايلانىستى بولادى. مۇنداي داۋلاردىڭ الدىن الۋ ماقساتىندا پروفسويۋز كوميتەتتەرى مەن كاسىپورىنداردىڭ كەلىسىم كوميسسيالارىنىڭ جۇمىسىنا ساراپتاۋ جۇرگىزۋ ۇسىنىلادى. تۇرعىندار اراسىندا سوتقا دەيىنگى جانە سوتتان تىس داۋ-داماي شەشۋ ينستيتۋتتارى بار ەكەنىن, ولاردىڭ قانشالىقتى پايدالى ەكەندىگى, جالپى قوعامدا ەڭبەك داۋلارىن ازايتۋعا ۇلەس قوساتىنىن ءتۇسىندىرۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلۋ قاجەت دەپ ەسەپتەيمىن», دەدى ول.
شارا اياسىندا قركف كاسىبي مەدياتورلارى كاسىپوداقتارعا قۇقىقتىق كومەك كورسەتۋ, ەڭبەك داۋلارىن مەدياتسيا تارتىبىمەن رەتتەۋ, ەڭبەك زاڭناماسى ماسەلەلەرى بويىنشا ازاماتتاردى قابىلداۋ جۇرگىزدى. سونداي-اق استانا قالالىق اكىمدىكتەرىندە, «نۇر وتان» پارتياسى استانا قالالىق فيليالىندا, حالىققا قولايلى بولۋ ءۇشىن «استانالىق» ساۋدا ۇيىندە «قۇقىق» قوعامدىق قورىنىڭ زاڭگەرلەرى, كاسىبي مەدياتورلار اقىسىز قىزمەت كورسەتتى, حالىققا مەدياتسيا قىزمەتى بويىنشا زاڭعا سايكەس كەڭەس بەرىپ, ءتۇسىندىرۋ جۇمىستارىن جۇرگىزدى.
ۆەنەرا تۇگەلباي,
«ەگەمەن قازاقستان»
