ءتورت قاباتتان تۇراتىن عيماراتتا اتاۋلى 15 زال بار. سونىڭ ءبىرى «قارۋلار كوللەكتسياسى» دەپ اتالادى. وسىندا كونە جانە جاڭا زامان قارۋ-جاراق تۇرلەرى ساقتالعان. بۇلاردىڭ دەنى ەلباسىنا سىيلانعان دۇنيەلەر ەكەن. وسى جادىگەرلەردىڭ قاق تورىندە قازاق قوعامى ءۇشىن اسا قادىرلى تۇلعا ابىلايدىڭ قىلىشى تۇر. ناقتىراق ايتساق, قىلىشتىڭ جەتەسىنەن سۋىرىلعان سىنىعى. ونى 2004 جىلى بەلگىلى تاريحشى ە.بەكماحانوۆتىڭ تۋعان قىزى نۇريا (نايليا) ەرمۇقانقىزى ەلباسى ن.نازارباەۆقا سىيلاعان. سودان بەرى وسىندا. جادىگەرگە قاتىستى بەرىلگەن عىلىمي تۇسىنىكتەمەدە, بۇل قىلىش رەسەي پاتشايىمى ءى ەليزاۆەتا تاراپىنان ابىلايعا بەرىلگەن سىيلىق دەلىنگەن.
بۇل وقيعا جايلى 1961 جىلى الماتىدا ورىس تىلىندە جارىق كورگەن «XVI-XVIII عاسىرلارداعى قازاق-ورىس قاتىناستارى» دەيتىن ەڭبەكتەگى رەسەي سىرتقى ىستەر كوللەگياسىنىڭ انىقتاماسىندا اتالمىش سىيلىق 1758 جىلدىڭ 29 قاڭتارىندا قۇپيا كەڭەسشى نەپليۋەۆ پەن ەلشى تەۆكەلەۆتىڭ ۇسىنىسىنا سايكەس جاسالعانى جانە قىلىشتىڭ باعاسى 120 رۋبل ەكەندىگى جازىلعان. ول زاماندا بۇل (جىلقى 5 رۋبل) وتە قىمبات سوما.
جوعارىداعى قىلىش جايلى بايانداعان مەكەمە باسشىسىنىڭ ورىنباسارى بوتاكوز قايىپوۆا حانىم جادىگەردىڭ سابى ەرتەدە وتە قىمبات گاۋھار تاستارمەن اشەكەيلەنگەنىن ايتادى. بىراق بۇل اشەكەيلەر جولاي جوعالعان.
وسىناۋ قىلىش-جادىگەر تۋرالى كەزىندە عالىم شوقان ءۋاليحانوۆ تا جازعان ەكەن. عالىمنىڭ 1961 جىلى الماتىدا جارىق كورگەن بەس تومدىعىنىڭ ءبىرىنشى تومىنىڭ 211-بەتىندە 1876 جىلدىڭ جازىندا پەتەربوردا وتكەن وريەنتاليستەر كورمەسىنە اكەسى شىڭعىس ءوز قولىندا ساقتالعان كونە مۇرالاردى جىبەرگەنىن, ونىڭ ىشىندە وسى قىلىش تا بولعانى ايتىلادى.
مۋزەيدە ساقتالعان قىلىش سىنىعىنىڭ ەكى بەتىندە ەسكى ورىس جانە شاعاتاي تىلىندە التىندى قاقتاۋ ارقىلى سوزدەر جازىلعان. ونىڭ ورىسشاسى «بوجيەيۋ ميلوستيۋ ەليزاۆەتا پەرۆايا يمپەراتريتسا ي سامودەرجيتسا ۆسەروسسيسكايا پوجالوۆالا سەيۋ سابليۋ پودداننوگو سۆوەگو كيرگيس-كاساتسكوگو ابلايا سولتانا زا ەگو ۆرنۋيۋ سلۋجبۋ ۆ سانكت-پەتەربۋرگ 1758 گودا» دەلىنسە, ەكىنشى بەتىندەگى شاعاتايشا جازۋ وسىنىڭ اۋدارماسى ءتارىزدى.
بەكەن قايرات ۇلى,
«ەگەمەن قازاقستان»
