ەكسپەديتسيا بارىسىندا توپ مۇشەلەرى ەكىدىڭ تاريحي ەسكەرتكىشىمەن تانىسىپ, جەرگىلىكتى تۇرعىنداردان ونىڭ پايدا بولۋى جايىندا مالىمەتتەر جيناقتادى. تورعاي وڭىرىندەگى كونە زاماننان قالعان تاريحي ساۋلەت ونەرىنىڭ ەسكەرتكىشى ەكى قۇرىلىستان تۇرادى. ونى جەرگىلىكتى تۇرعىندار ءدىڭ دەپ اتايدى. ولار ءبىر-بىرىنەن ءبىرشاما قاشىقتىقتا ءتۇرلى توبەشىكتەردىڭ ۇستىنەن ورىن تەپكەن. ءبىرىنشى ءدىڭ بەيسەن قىستاۋىنان سولتۇستىك-باتىسقا قاراي 1,5 شاقىرىم جەردە تۇر. قاسىندا قاراتورعاي وزەنى اعىپ جاتىر. ەكىنشى ءدىڭ وتكەل ماڭىنداعى قىردا ورنالاسقان. الىستان جاقسى كورىنەدى. كيىز ءۇي ءتارىزدى عيمارات تاقتاتاستان سالىنعان.
وعىز, قىپشاق, قارلۇق قاعاناتتارى كەزىندە كەڭىنەن تارالعان مۇنداي قۇرىلىستاردى جاۋ جولىن قاراپ وتىراتىن قاراۋىل رەتىندە پايدالانعان دەيدى جەرگىلىكتى تۇرعىندار. ەكسپەديتسيا جەتەكشىسى سەيىتبەك قۋانىشباەۆتىڭ ايتۋىنشا, بۇل ەسكەرتكىشكە 1959 جىلى اكادەميك الكەي مارعۇلان باستاعان ارحەولوگتەر زەرتتەۋ جۇرگىزىپ, ەجەلگى قۇرىلىستىڭ ەرتە تەمىر داۋىرىنە ءتان ەكەنىن دالەلدەگەن. عالىم قازاقستان اۋماعىندا سيرەك كەزدەسەتىن «ايتاس» نەمەسە ء«دىڭ» دەپ اتالاتىن كيىز ءۇي تارىزدەس بۇل قۇرىلىستار ەرتە كەزدە ادامدار قاسيەتتەگەن ورىن بولۋى مۇمكىن ەكەنىن جازعان. ەكى ءدىڭ دە 1916 جىلعى ۇلت-ازاتتىق كوتەرىلىسىنىڭ دارابوزدارى ابدىعاپار حاننىڭ, امانگەلدى, كەيكى باتىرلاردىڭ شولعىنشى ساربازدارىنا دا يگى قىزمەت ەتكەن دەسەدى.
– تورعاي دالاسىنىڭ سارىتورعاي, قاراتورعاي ءوڭىرى كونە تاريحي ەسكەرتكىشتەرگە باي. قازاقستاننىڭ ساكرالدى كارتاسىنا وسى ايماقتاعى بىرنەشە تاريحي ەسكەرتكىش ەنگىزىلدى. ەكىدىڭنەن باسقا ماياتاس, ماحات ساحاناسى, قىزتام, قوستام سياقتى كونە ەسكەرتكىشتەر, سونىمەن قاتار قاراتورعاي وزەنىنىڭ بويىنداعى ەجەلگى ساق قورىمدارى كەيىنگى كەزدە تاريحشى-ارحەولوگ عالىمداردىڭ قىزىعۋشىلىقتارىن وياتىپ ءجۇر. سوڭعى جىلدارى ساق وبالارى قازىلىپ قۇندى جادىگەرلەر تابىلۋدا, – دەيدى ءبىلىم ورداسىنىڭ باسشىسى سەيىتبەك قۋانىشباەۆ.
ينستيتۋت باسشىلىعى الداعى ۋاقىتتا مۇنداي تانىمدىق ەكسپەديتسيالاردى جالعاستىرۋدى ويلاستىرىپ وتىر.
ءنازيرا جارىمبەت,
«ەگەمەن قازاقستان»
ارقالىق
