سپورت • 05 شىلدە, 2018

وتاندىق سپورتقا ولجا سالعان وعلان ەدى... (مۇستافا وزتۇرىك تۋرالى سىر)

1630 رەت
كورسەتىلدى
6 مين
وقۋ ءۇشىن

تاەكۆوندو – عاجايىپ سپورت. كسرو يمپەرياسىنىڭ اسى­رە ساقتىق جاساپ, كاپي­تاليستىك دۇنيە يگىلىكتەرىنە كوز جۇمىپ قارايتىن تۇمشاۋلى كەزەڭى ەدى. كورەي حالقىنىڭ ۇلى ونەرىنىڭ جۇرناقتارىن جاسىرىن بەينەتاسپالاردان كوردىك. قوس اياقتى قايشىلاي قي­مىلداتىپ, قارسىلاستىڭ اپ­تەر-تاپتەرىن شىعاراتىن, كەس­كەن تەرەكتەي سۇلاتاتىن سپورتقا ىشتەي ىنتىعىپ جۇر­گەندە ەلگە المانيادان مۇستافا وزتۇرىك كەلدى.

وتاندىق سپورتقا ولجا سالعان وعلان ەدى... (مۇستافا وزتۇرىك تۋرالى سىر)

تاۋەلسىزدىكتىڭ العاشقى جىل­­دارى. ءبىر قۇلاپ, ءبىر تۇرىپ جۇرگەن شاق. كەشەگى مىزعىماستاي كورىنگەن يمپەريا قۇلاعان. قۋات­تى كورىنەتىن كاسىپورىندار دا نارىق تولقىندارىنا شىداي الماي جابىلىپ, ونداعان مىڭ ازامات ناپاقاسىز قالعان. التىن بەسىك اۋىل دا مايەگىنەن ايىرىلىپ, ەر-ازامات قاراداي جۇنجىگەن شاق. وسىنداي بەلگىسىزدىك جاع­دايىندا ەل رۋحىن كوتەرەتىن تۇل­عالار كەرەك ەدى.

مۇستافا وزتۇرىكتىڭ ەۋروپا كىن­دىگىنەن تاريحي وتانىنا كەلۋى جۇدەپ جۇرگەن قازاقتىڭ كوكى­رە­گىنە ءۇمىت ساۋلەسىن جاقتى. «ەل ەكەن­­بىز-اۋ, بار ەكەنبىز-اۋ, باتىر­دىڭ ۇرپاعى ەكەنبىز-اۋ» دەگىزدى.

ەڭكەيگەن قارتتان ەڭبەكتەگەن بالاعا دەيىن مۇستافاسىن ار­داق تۇتتى. القالاعان اعايىن بار­عان جەرىندە مۇستافاسىنىڭ ايا­عىن جەرگە تيگىزبەدى. ويتكەنى مۇس­تافانىڭ جۇرەگى ۇلكەن ەدى. ون­دا بار قازاقتى كەۋدەسىنە سىي­عى­زىپ, شىنايى جاقسى كورگەن قا­سيەت بار ەدى. العاۋسىز ءسۇيدى, اتا-بابامنىڭ كىندىك قانى تامعان كيە­لى مەكەن دەپ ءوتتى.

الماتىداعى ورتالىق تسيرككە گەرمانياداعى شاكىرتتەرى جا­نە مارتەبەلى قوناقتارىمەن كەلىپ, ونەر كورسەتۋى ونىڭ داڭقىن اس­پانداتىپ قانا قويماي, ەلدىڭ رۋحىن كوتەردى.

مۇستافاعا دەيىن دە قازاق ۇلدارى تاەكۆوندودان نەسىبەسىز ەمەس ەدى. رەسەيدىڭ قيىرىندا وقىپ جاتقان قوس ۇلانىمىز سۇلت­ان شوقپىتوۆ پەن شاديار قون­دىباەۆ العاشقى جەڭىل سال­ماقتا رەسەيدىڭ العاشقى چەمپيوناتىندا توپ باستاعان. كەيى­نىرەكتە رەسەي تاەكۆوندو فە­دە­راتسياسىنىڭ ءبىر تىزگىنى سۇل­تان شوقپىتوۆتىڭ قولىندا بولدى.

سوناۋ كراسنويار ولكەسىندە جاۋاپتى قىزمەت اتقارىپ جۇرگەن شاديار قوندىباەۆتىڭ ءباسپاسوز ار­قىلى مۇستافا وزتۇرىككە سى­ناق تاپسىرۋعا ءوتىنۋى دە وتە جارا­سىمدى ەدى.

مۇستافا قايرات قىرعىزباەۆ باستاعان قازاقتىڭ كەۋدەسىمەن مۇز جاراتىن جىگىتتەرىن باپتاپ, حالىقارالىق جارىستارعا سالدى.

مۇزبالاق مۇستافا وت ەدى عوي. حالقىن جانىنداي سۇيەتىن. ول ايتقان جالىندى سوزدەر ءالى دە ەل­دىڭ جادىندا.

قازاقستان – تاۋەلسىزدىك العان جىلدارى مۇستافا وزتۇرىك ەلى­مىز­دىڭ تاەكۆوندو قۇراماسىن تۇر­كيادا وتەتىن حالىقارالىق تۋر­نيرگە باستاپ باردى.

«ەركەك ادام كوپ جاعدايدا جىلاي بەرمەيدى, – دەگەن ەدى ول. – ەلىن, جەرىن ىزدەگەن, ىش­قۇ­سا بولعان ازامات جىلاۋى مۇم­­كىن. ءبىر جاعداي مەنى قاتتى تول­قىت­تى. تۇركيادا قاپتاعان مەم­لەكەت­تەردىڭ تۋلارى اراسىنان قازاق بايراعىن كورگەنىمدە كوزى­مە جاس تىعىلدى. «ەل ەكەنبىز, بار ەكەن­بىز» دەپ جىلادىم. شىن جى­لادىم. سول جولى ەكى جىگىتىمىز حالىق­ارالىق جارىستا چەمپيون بولعاندا دا ىشتەي ەگىلدىم».

قۋانىشتىڭ كوز جاسى ەدى ول. قازاق ەلىندە بولىپ جاتقان كەلەڭسىزدىكتەردى كورىپ, كۇيىنگەنى دە ەستە.

ء«بىز سىرت جەردە وستىك. تاع­دىر­دىڭ جازۋى سولاي بولدى. اتا-انامىز «قازاق ەلى دەگەن وتان­دارىڭ بار» دەپ ءبىزدى جىگەر­لەن­دىرەتىن. ىشتەي ساعىنىپ وستىك. جات جەردە جۇرسەك تە ءتىلىمىزدى بىلعامادىق.

قازاقستانعا العاش كەلگەندە قۋانىشتان بايقاماپپىن. ءىرى قالالاردا قانداستارىمىز ورىسشا سويلەيدى ەكەن. ءبىز سىرتتا ءجۇ­رىپ وسىندا ءتىل ۇيرەنەمىز بە دەپ كەلسەك, مۇنداعى اعايىندار ءوز انا ءتىلىن مەنسىنبەي ءجۇر. وتار­لاۋشى ەلدەر سول ەلدىڭ ءتىلىن, ادەت-عۇرىپ, سالت-ءداستۇرىن قۇر­تۋ ءۇشىن انا تىلىنەن ايىرا­دى ەكەن. وسىعان جۇرەگىم قات­تى اۋىر­دى. اعايىندار-اۋ, ۇلت­تىق قا­سيە­تىمىزدى جوعالتىپ المايىق­شى»...

وسىلاي دەپ تە جانايقايىن سالعان. جاستار ۇقپادى ەمەس, كوپ­­­شىلىگى ۇقتى. مۇستافاداي دا­­را قازاق, بوداندىقتىڭ قامى­تىن عاسىرلاپ كيگەن ۇلتتىڭ بو­يىن­­داعى كونبىستىكتىڭ, قۇلدىق پسيحولوگيانىڭ شىنجىرىن بىرت-بىرت ءۇزدى. جالىنداپ, ۇلت ءۇشىن وزەگىن سۋىرىپ بەرۋگە دايىن مۇس­­تافا ناعىز قايراق ەدى عوي.

سويتكەن مۇزبالاق مۇستافا دا ءوتتى دۇنيەدەن.

ىستەن گورى قىزىل سوزگە جاقىن حالىقپىز عوي, ونىڭ ءولىمى ءالى كۇنگە دەيىن سان-ساققا جۇگىرتىلىپ كە­لەدى. كىنالىلەر بولسا اللا جا­زاسىن بەرەر, بىراق وعان بىرەۋ قاستىق قىلاتىنداي ەشكىمگە جازىعى جوق وعلان ەدى.

مۇستافانىڭ كەلۋىنەن قازاق ەلىندە كورەي ونەرى شىرقاۋ بيىك­كە كوتەرىلدى. قازاقستان چەم­پيو­ناتتارىن تاماشالاۋعا قۇ­رىم كوپشىلىك كەلىپ, فينالدىق جەك­پە-جەكتەر ۇلكەن مەرەكەدەي وتەتىن. تالاي مىقتى جىگىتتەردىڭ تو­ماعاسى سىپىرىلدى.

سول جىلدارى الماتى, جام­بىل, شىمكەنتتىڭ شوقتىعى بيىك بولسا, باتىس ءوڭىر قاتىسقانىنا شۇكىرشىلىك ايتار ەدى. بۇگىندە وليمپيا ويىندارىنىڭ العاش­قى جۇلدەگەرى ارمان شىل­ما­نوۆ­تى بەرگەن اتىراۋدا تاەك­­­ۆون­دونىڭ نەگىزىن مەنىڭ دو­­سىم قا­بيبەك مۇ­حيتوۆ قالا­عا­­نىن ايتپاساق, تاريح الدىندا كۇ­ناعا قالارمىز.

قازاقستان چەمپيوناتتارىندا ءساتسىز ونەر كورسەتكەن اتىراۋ قۇرا­ماسىن ەل جارىستارىنا اكەل­مەي قابيبەك كورشىلەس رەسەي وبلىستارىنىڭ قۇرامالارىمەن بىرگە جاتتىقتىردى, جارىسقا سالدى. ارادا ەكى-ءۇش جىل وتكەن سوڭ قابيبەكتىڭ شاربولاتتاي جىگىت­تەرى ءار سالماق بويىنشا ەش­كىمگە ەسە جىبەرمەيتىندەي ءورشىل بولىپ ايقاستى.

ءدال قازىر تاەكۆوندو سپورتىن­دا مۇستافانىڭ كەلگەن كە­زىن­دەگىدەي جارقىل جوق. ويتكەنى باياعىدا ءبىر جۇدىرىقتاي بولىپ جۇرەتىن جامپوز جىگىتتەر ۋاقىت اعىنىنىڭ ىرقىمەن كەتتى.

ۇلى ابايدىڭ ء«بىرىڭدى قازاق ءبىرىڭ دوس, كورمەسەڭ ءىستىڭ ءبارى بوس» عيبراتى قازاق تاەكۆوندوسىنىڭ باسىندا تۇر. ال مۇستافانىڭ كوزى تىرىسىندە قۇرامانى باپتاعان سۇلتان شوقپىتوۆ تاەكۆوندو­دان قول ءۇزدى. ول دا وكىنىشتى. «ور­نىندا بار وڭالار» دەگەن. ءبىز مۇستافانىڭ كەزىندەگى اتا­عى شىققان تاەكۆوندو سپورتىن ساعى­نىپ ءجۇرمىز.

باقتيار تايجان,

«ەگەمەن قازاقستان»

قىزىلوردا وبلىسى

سوڭعى جاڭالىقتار