تورقالى توي باستالدى.
بۇگىن استاناداعى تاۋەلسىزدىك سارايىندا قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ تاۋەلسىزدىگىنىڭ
20 جىلدىعىنا ارنالعان سالتاناتتى جينالىس وتەدى. تويىمىز تارقاماسىن,
ارداقتى اعايىن!
ەرەن ەڭبەك ەلەندى
كەشە تاۋەلسىزدىكتىڭ 20 جىلدىعى مەرەيتويىنىڭ قارساڭىندا ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ ەلىمىزدىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق جانە مادەني-عىلىمي دامۋىنا, قازاقستان حالقىنىڭ بىرلىگى مەن ىنتىماعىنىڭ نىعايۋىنا ايرىقشا ۇلەس قوسقان ءبىر توپ ازاماتقا مەملەكەتتىك جانە مەرەيتويلىق ناگرادالار, سونىمەن بىرگە مەملەكەتتىك سىيلىقتار تاپسىردى. ماراپاتتالعانداردىڭ قاتارىندا سوعىس جانە ەڭبەك ارداگەرلەرى, مادەنيەت, عىلىم, ءبىلىم, دەنساۋلىق ساقتاۋ سالالارىنىڭ قايراتكەرلەرى, وندىرىستىك سالا, بيزنەس وكىلدەرى, قۇقىق قورعاۋ جانە اسكەري ورگانداردىڭ قىزمەتكەرلەرى, سپورتشىلار بار. ناگرادا تاپسىرۋ ءراسىمىن قىسقاشا سوزبەن اشقان ەلباسى ن.نازارباەۆ الدىمەن جينالعانداردى ءتاۋەلسىزدىكتىڭ 20 جىلدىعىمەن قۇتتىقتادى. ءبىز كوپ قيىندىقتاردى ەڭسەرىپ, كوپ شارۋالار جاسادىق, ءسويتىپ, ەلىمىزدى دۇنيە ءجۇزى تانيتىن, سىيلايتىن ءارى سەنەتىن جاعدايعا جەتكىزدىك. وسىنىڭ ءبارى بارلىق قازاقستاندىقتاردىڭ ەرەن ەڭبەگىنىڭ ارقاسىندا مۇمكىن بولدى. ۇلى مەرەكەمىزدىڭ قارساڭىندا مەن ءوز جارلىعىممەن ايرىقشا كوزگە تۇسكەن 1,5 مىڭعا جۋىق قازاقستاندىقتاردى وردەن-مەدالدارمەن ناگرادتادىم. ارينە, بارلىق ماراپاتتى ءوز قولىممەن تاپسىرۋعا مۇمكىندىك جوق, سوندىقتان ولاردى جەرگىلىكتى جەرلەردە اكىمدىكتەر مەن سالالىق مينيسترلىكتەر باسشىلارى تاپسىراتىن بولادى. مەن تەك وسى جەرگە شاقىرىلعان سىزدەرگە ماراپاتتى ءوز قولىممەن تاپسىرماقپىن, دەي كەلىپ, ەلباسى «حالىق قاھارمانى» اتاعى بەرىلگەن ع.بايتاسوۆ, «قازاقستاننىڭ ەڭبەك ەرى» اتاعىنا لايىقتى دەپ تابىلعان ۇ.قارابالين مەن س.تەرەششەنكونىڭ ەرلىكتەرى مەن ەڭبەكتەرىن ەرەكشە اتادى. جامبىل وبلىسى ىشكى ىستەر دەپارتامەنتى جول پوليتسياسىنىڭ ۆزۆود كومانديرى عازيز بايتاسوۆ قاۋىپتى قىلمىسكەردىڭ زيانى باسقا ادامدارعا تيمەۋى ءۇشىن ونى قاۋىپسىزدەندىرۋ كەزىندە باتىلدىق پەن ەرجۇرەكتىلىكتىڭ ەرەن ۇلگىسىن كورسەتىپ, قازا تاپتى. ونىڭ جانقيارلىق ەرلىگى بارشا قازاقستاندىقتار مەن ۇرپاقتاردىڭ ەسىندە قالسىن جانە ول باسقا پوليتسيا قىزمەتكەرلەرىنە ۇلگى بولسىن دەپ وعان «حالىق قاھارمانى» اتاعىن بەرۋ تۋرالى شەشىم قابىلدادىم, دەدى ەلباسى. سونىمەن قاتار, وسى قىلمىسكەردى زالالسىزداندىرۋ كەزىندە ەرلىك كورسەتكەن قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنىڭ باسقا دا قىزمەتكەرلەرى ءتيىستى ماراپاتتارىن الاتىن بولادى. «قازاقستاننىڭ ەڭبەك ەرى» اتاعى تاۋەلسىز قازاقستاننىڭ تۇڭعىش پرەمەر-ءمينيسترى سەرگەي تەرەششەنكوعا بەرىلەتىنىن ايتا كەلىپ, ەلباسى 1990 جىلداردىڭ باسىنداعى قيىن-قىستاۋ كەزەڭدەردە ونىڭ ءوز قاسىنان تابىلىپ, ەرەن ەڭبەك ءسىڭىرگەنىن ايتىپ ءوتتى. وسىنداي اتاقتى العان ۇزاقباي قاراباليننىڭ دە مۇناي-گاز سالاسىنداعى ايرىقشا ەڭبەگى اتالدى. ول بۇل سالانىڭ قازاقستانداعى بىرەگەي مامانى بولىپ سانالادى, دەدى ەلباسى. جوعارى ناگراداعا يە بولۋ زور باقىت بولۋمەن قاتار, ۇلكەن جاۋاپكەرشىلىك تە جۇكتەيدى, دەي كەلىپ, جوعارى ناگرادا العانداردى شىن ءجۇرەكتەن قۇتتىقتايتىنىن جەتكىزدى. سونىمەن, «حالىق قاھارمانى» اتاعىنىڭ بەلگىسى عازيز بايتاسوۆتىڭ جەسىرى گۇلجامال ءتاجيەۆانىڭ قولىنا تاپسىرىلدى. ول پرەزيدەنتتىڭ قولىنان ناگرادانى الىپ تۇرعاندا ەل ءۇشىن جاسالعان ەرلىكتىڭ ەشقاشان دا ءوشپەي, ونىڭ داڭقى ارقاشان دا اسا بەرەتىندىگىنە كوز جەتكەندەي بولدى. ودان كەيىن «قازاقستاننىڭ ەڭبەك ەرى» اتاعىنىڭ بەلگىسى «قازاق مۇناي جانە گاز ينستيتۋتى» اق باس ديرەكتورى ۇزاقباي قارابالين مەن «ينتەگراتسيا» حالىقارالىق قورى باسقارماسىنىڭ توراعاسى سەرگەي تەرەششەنكوعا بەرىلدى. «وتان» وردەنى بەلگىلى ءانشى ءالىبەك دىنىشەۆ پەن اۋىل شارۋاشىلىعى سالاسىنىڭ مايتالماندارى – «يجەۆسكي» وك باس ديرەكتورى يبراگيم جانعورازوۆ پەن «رودينا» اگروفيرماسى» جشس باس ديرەكتورى يۆان ساۋەرگە بەرىلدى. «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى – ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ» بىرەگەي وردەنىمەن ۇلتتىق عارىش اگەنتتىگىنىڭ توراعاسى تالعات مۇساباەۆ پەن مەملەكەتتىك حاتشى قانات ساۋداباەۆ ماراپاتتالدى. ءى دارەجەلى «بارىس» وردەنى 1980 جىلعى وليمپيادا چەمپيونى, داڭقتى بالۋان, قازىرگى «ۇلتتىق كوماندالار مەن سپورتتىق رەزەرۆ ديرەكتسياسى» رمقك جاتتىقتىرۋشىسى جاقسىلىق ۇشكەمپىروۆكە بەرىلدى. ءىى دارەجەلى «بارىس» وردەنىمەن قورعانىس ءمينيسترى ءادىلبەك جاقسىبەكوۆ, سەنات ءتوراعاسى قايرات ءمامي, «قازاقستان تەمىر جولى» ۇك» اق پرەزيدەنتى اسقار مامين, «يۆولگا حولدينگ» جشس باس ديرەكتورى ۆاسيلي روزينوۆ, «ارداگەرلەر ۇيىمى» رقب ورتالىعى كەڭەسىنىڭ توراعاسى قايىربەك سۇلەيمەنوۆ ناگرادتالدى. ال ءىىى دارەجەلى «بارىس» وردەنىن ENRC PLC اكتسيونەرلەرى ءارى نەگىزىن قالاۋشىلارى الەكساندر ماشكەۆيچ پەن پاتوح شوديەۆ جانە پرەزيدەنتتىڭ ءىس باسقارۋشىسى سەرىك ۇمبەتوۆ الدى. پرەزيدەنت ءى دارەجەلى «داڭق» وردەنىمەن ەلىمىزدىڭ باس اسكەري پروكۋرورى ەرعالي مەرزادينوۆتى ماراپاتتادى. ەلباسىنىڭ ءوز قولىمەن ماراپاتتاۋى كەزىندە «پاراسات» وردەنىن ب.جاربوسىنوۆ اتىنداعى ۋرولوگيا عىلىمي ورتالىعىنىڭ باس ديرەكتورى مىرزاكارىم الشىنباەۆ, قاراعاندى وبلىسىنىڭ اكىمى سەرىك احمەتوۆ, جوعارعى سوتتىڭ ءتوراعاسى بەكتاس بەكنازاروۆ, قارجى ءمينيسترى بولات جامىشەۆ, ادىلەت ءمينيسترى راشيد تۇسىپبەكوۆ الدى. «قۇرمەت» وردەنى پاۆلودار قالاسىنداعى ليتسەي مۇعالىمى تاتيانا بيچينەۆاعا, «قازاقمىس كورپوراتسياسى» جشس ءماشينيسى مۇراتبەك دارانوۆقا, سىرتقى ىستەر ءمينيسترى ەرجان قازىحانوۆقا, قىزىلوردا وبلىسىنىڭ اكىمى بولاتبەك قۋاندىقوۆقا, شىعىس قازاقستانداعى «انا مەن بالا ورتالىعىنىڭ» ديرەكتورى رايا راحيموۆاعا جانە 1986 جىلعى جەلتوقسان وقيعاسىنا بەلسەنە قاتىسۋشى جانسايا سابيتوۆاعا بەرىلدى. ال «قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى» قۇرمەتتى اتاعى ش.ايمانوۆ اتىنداعى «قازاقفيلم» اق اكتريساسى گۇلنار دوسماتوۆا مەن ت.جۇرگەنوۆ اتىنداعى قازاق ۇلتتىق ونەر اكادەمياسى كافەدراسىنىڭ مەڭگەرۋشىسى داريحا تۇرانقۇلوۆاعا بەرىلدى. بيىلعى جىلعى مەملەكەتتىك سىيلىققا 12 جۇمىس سىنعا ءتۇسىپ, سونىڭ ەكەۋى جەڭىمپاز دەپ تانىلعان ەدى. ەلباسى جەڭىمپازداردى ايرىقشا قۇتتىقتاي كەلىپ, ميكروبيولوگيا جانە ۆيرۋسولوگيا ينستيتۋتىنداعى ا.سادانوۆتىڭ جەتەكشىلىگىمەن بىرنەشە عالىم دايىنداعان ەڭبەككە مەملەكەتتىك سىيلىق بەرىلگەنىن ايتتى. ءسويتىپ, وسى ەڭبەك بويىنشا ا.سادانوۆ, س.ايتكەلديەۆا, ن.گاۆريلوۆا, ي.راتنيكوۆا, ۇ.ىدىرىسوۆا, ۆ.كان جانە ە.شوراباەۆ مەملەكەتتىك سىيلىق لاۋرەاتتارى اتاندى. سونىمەن بىرگە, بەلگىلى ماتەماتيك, فيزيكا-ماتەماتيكا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, اكادەميك اسقار جۇمادىلداەۆ «جالپىلانعان كوممۋتاتورلار, كوگومولوگيالار جانە تەپە-تەڭدىكتەر» اتتى جۇمىستار تسيكلى ءۇشىن مەملەكەتتىك سىيلىق الدى. سىيلىق العان عالىم: «مەن ءوزىمدى جيىرماداعى جاس جىگىتتەي سەزىنىپ تۇرمىن. بويىما جاڭا قۋات, جاڭا كۇش ەنگەندەي. ەڭبەگىمدى زور باعالاعان سىزگە دەگەن العىسىم شەكسىز, ءسىز ماعان جاڭا شابىت بەرگەندەي بولدىڭىز. راحمەت, اعا, تاۋەلسىز قازاقستان جاساسىن!» دەدى. ماراپاتتالعانداردى شىن ءجۇرەكتەن قۇتتىقتاعان ەلباسى ن.نازارباەۆ پەندە بولعاننان كەيىن اركىمنىڭ ەڭبەگىنىڭ باعالانعانى ءوزى ءۇشىن عانا ەمەس, وتباسى, بالالارى, تۋىستارى ءۇشىن دە ۇلكەن مەرەي ەكەنىن اتاپ كورسەتتى. وزدەرىڭىزدىڭ ەڭبەكتەرىڭىزبەن, اقىل-ويلارىڭىزبەن جەتكەن ماراپاتتارىڭىز قۇتتى بولسىن. جاڭا تابىستارعا باستاسىن, دەدى. سونىمەن بىرگە, قازاقستان تاۋەلسىزدىگىنىڭ بەرىك ورناۋىنا ءوز حال-قادەرىنشە ەڭبەك سىڭىرگەن بارلىق قازاقستاندىقتارعا دا ريزاشىلىعىن جەتكىزدى. وسى كۇنى ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ تاۋەلسىزدىكتى نىعايتۋ مەن وركەندەتۋگە سىڭىرگەن ەڭبەكتەرى ءۇشىن «قازاقستان رەسپۋبليكاسى تاۋەلسىزدىگىنە – 20 جىل» مەرەيتويلىق مەدالىن پرەمەر-مينيستر ك.ماسىموۆكە, سەنات ءتوراعاسى ق.ماميگە, مەملەكەتتىك حاتشى ق.ساۋداباەۆقا, پرەزيدەنت اكىمشىلىگىنىڭ باسشىسى ا.مۋسينگە, كونستيتۋتسيالىق كەڭەس توراعاسى ي.روگوۆقا, جوعارعى سوت توراعاسى ب.بەكنازاروۆقا, ۇلتتىق بانك توراعاسى گ.مارچەنكوعا, ورتالىق سايلاۋ كوميسسياسىنىڭ توراعاسى ق.تۇرعانقۇلوۆقا, «نۇر وتان» حدپ توراعاسىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى ن.نىعماتۋلينگە, پرەزيدەنتتىڭ كومەكشىسى – قاۋىپسىزدىك كەڭەسىنىڭ حاتشىسى م.تاجينگە, جوعارى سوت كەڭەسىنىڭ توراعاسى و.جۇمابەكوۆكە, باس پروكۋرور ا.داۋىلباەۆقا, ۇلتتىق قاۋىپسىزدىك كوميتەتىنىڭ توراعاسى ن.ابىقاەۆقا, رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتىڭ ورىندالۋىن باقىلاۋ جونىندەگى ەسەپ كوميتەتىنىڭ توراعاسى و.وكسىكباەۆقا, پرەزيدەنتتىڭ ءىس باسقارۋشىسى س.ۇمبەتوۆكە, ەكونوميكالىق جانە سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى كۇرەس اگەنتتىگىنىڭ (قارجى پوليتسياسى) توراعاسى ق.قوجامجاروۆقا, مەملەكەتتىك قىزمەت ىستەرى اگەنتتىگىنىڭ توراعاسى ءا.بايمەنوۆكە, پرەزيدەنتتىڭ كۇزەت قىزمەتىنىڭ باستىعى م.ايۋباەۆقا, «سىربار» سىرتقى بارلاۋ قىزمەتىنىڭ ديرەكتورى ا.جانقۇليەۆكە, استانا مەن الماتى قالالارى جانە بارلىق وبلىستار اكىمدەرىنە ءوز قولىمەن تاپسىردى.* * *
