سۋرەتتى تۇسىرگەن ەرلان ومار, «ەگەمەن قازاقستان»
استانا – ەل تاريحى. جاعداي وتە كۇردەلى بولاتىن. 1990 جىلدىڭ ورتاسىندا كەڭەستىك ەكونوميكالىق جۇيەنىڭ جاپپاي ىدىراۋى, قوعامدا ساياسي كاتاكليزمدەردىڭ ورىن الۋى, كوممۋنيستىك يدەولوگيانىڭ توقىراۋىنان تۋىنداعان داعدارىس شىڭىنا جەتتى. ەل بولاشاعىنا الاڭداۋشىلىق تانىتقان جۇرتشىلىق اراسىندا الەۋمەتتىك ەنجارلىق تۋىندادى, نارازىلىق كوڭىل كۇي كۇشەيە ءتۇستى. جاڭادان پايدا بولعان قازاق مەملەكەتتىلىگىنىڭ قۇلدىراۋىنىڭ قاۋپى تۋدى. مىنە, وسىنداي مەملەكەتتى قالىپتاستىرۋداعى ەڭ كۇردەلى كەزەڭدە, قازاقستان پرەزيدەنتى ن.نازارباەۆ ەلدىڭ جاڭا استاناسىن سالۋ تۋرالى شەشىم قابىلداعانىن ايتتى. ەكونوميكا قۇلدىراپ, قارجى رەسۋرستارى ابدەن سارقىلعان ساتتە مۇنشالىقتى باتىل شەشىمدى مەملەكەت باسشىسىنا ەڭ جاقىن ادامداردىڭ ءوزى دە بىردەن ءتۇسىنىپ, قولداماعانى, كۇمانمەن قاراعانى قۇپيا ەمەس. الايدا ەلباسىنىڭ باتىلدىعى, تاۋەكەلشىلدىگى حالىقتىڭ سەنىمىن وياتتى, ازاماتتاردىڭ وتانسۇيگىشتىك, مەملەكەتشىلدىك سەزىمدەرىن ۇستەم ەتتى.
ەل تاريحىنداعى وسىناۋ ەڭ اۋىر سىناقتار كەزىندە پرەزيدەنت ن.نازارباەۆتىڭ شىنايى كوشباسشىعا ءتان قۇرىشتاي ەرىك-جىگەرىنە كۋا بولدىق. وعان تاريحتىڭ ءوزى حالقىنىڭ قۇتقارۋشىسى بولمىسىن ءارى تىڭنان جول سالاتىن تۇڭعىش رەفورماتوردىڭ ميسسياسىن بەردى.
الدا تۇرعان رەفورمالار وتە اۋىر ەدى. سوندىقتان پرەزيدەنت حالىققا, اسىرەسە جاس ۇرپاققا ەلىمىزدىڭ جارقىن بولاشاعى ءۇشىن ونىڭ اسا قاجەت ەكەنىن جالىقپاي تۇسىندىرۋدەن اينىعان جوق.
استانا – تاۋەلسىز قازاقستاننىڭ دامۋىنىڭ, ۇلى ارماندار مەن جارقىن, تەرەڭ ويدىڭ ىسكە اسۋىنىڭ سيمۆولىنا اينالدى. قازاقستاندىقتار ەل تاعدىرىن, ءوز بولاشاقتارىن پرەزيدەنتىمىز نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى نازارباەۆقا سەنىپ تاپسىردى. جاڭا تاريح باستالدى.
استانا – ۇلتىمىزدىڭ بولاشاعىنا باعىتتالعان ستراتەگيا. جاڭا ەلوردا ول – ءوزىنىڭ ساياساتىندا ەۋروپالىق رەفورماتورلىق پەن پراگماتيزم جانە دەموكراتيالىق ۇردىستەرگە بەرىكتىكتى دە, سونىمەن قاتار قوعام نەگىزىنە تىعىز ارقا سۇيەيتىن ازيالىق داستۇرشىلدىكتى ۇشتاستىرا بىلگەن كوشباسشى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ ۇزاقمەرزىمدى مازمۇندى, تەرەڭ گەوساياسي جوسپارى.
ەڭ الدىمەن, ەلباسىنىڭ استانانى ەلىمىزدىڭ ورتالىعى – ارقا توسىنە كوشىرۋ شەشىمىنىڭ ستراتەگيالىق ءمانى بار. بۇل بىرىنشىدەن, بوداندىق شەڭگەلىنەن شىققان ەلىمىزدىڭ گەوساياسي ۇستانىمىن ايتارلىقتاي جاقسارتىپ, ونىڭ قاۋىپسىزدىگىن نىعايتتى. نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى ءوزىنىڭ «تاۋەلسىزدىك ءداۋىرى» كىتابىندا ەلوردانى اۋىستىرۋدىڭ تەرەڭ ماعىناسىن بىلايشا بەينەلەدى: «تاۋەلسىزدىك العان كۇننەن باستاپ جاڭا جاعداي, سول جاعداي ەرەكشەلىكتەرىن كولدەنەڭ تارتقان مۇلدە باسقا مەملەكەتتىك احۋال قالىپتاستى. قازىرگى ۋاقىتتىڭ شىندىعى مەن بىرقاتار گەوستراتەگيالىق فاكتورلار ءبىزدى ءوز گەوساياسي كەڭىستىگىمىزدى قايتادان قالىپتاستىرۋ پروتسەسىنە جاڭا كوزقاراسپەن قاراۋعا ماجبۇرلەدى».
ەكىنشىدەن, «قارى بار جەردە قاھار بار, كەنى بار جەردە شاھار بار» دەسە دە, ەلباسىنىڭ بۇل ايماقتىڭ قارساۋىتتىعىنان, تابيعاتىنىڭ قىتىمىر مىنەزىنەن قايمىقپاستان, جەراستى قازبا بايلىقتارى مەن ءىرى ءوندىرىس ورىندارى شوعىرلانعان ورتالىق قازاقستانعا ەلوردا سالۋ شەشىمىن قابىلداۋى ەكونوميكانىڭ ماڭىزدى سالالارىنىڭ دامۋىنا جول اشتى.
ۇشىنشىدەن, سول كەزەڭدەگى احۋالدى ەسكە الساق, بۇرىنعى كەڭەس وداعى ەلدەرىندەگى ۇلتارالىق كيكىلجىڭدەر كەزەڭىندە ءبىزدىڭ كوپەتنوستى مەملەكەتىمىزدىڭ ىشكى ۇلتارالىق تۇراقتىلىعىن قامتاماسىز ەتۋگە جاسالعان وڭ قادام بولدى. ەلباسى تيتۋلدى ۇلت پەن ۇلت وكىلدەرىنىڭ اراسىنداعى دوستىق پەن ىنتىماقتىڭ قازاقستاندىق ۇلگىسىن الەمگە ۇلگى ەتتى.
استانا – دامۋ بارومەترى. كۇندە ءوسىپ, كوركەيىپ جاتقان ەلوردانىڭ قارقىندى دامۋ بارىسىنان ەلىمىزدىڭ ەكونوميكالىق, ساياسي جانە الەۋمەتتىك دامۋ قارقىنىن كورەمىز. قازاقستان تاۋەلسىزدىكتىڭ 26 جىلى ىشىندە ەكونوميكاسى دامىعان, ۇلكەن امبيتسيالىق ماقسات-مۇددەسى بار, الىس-جاقىن مەملەكەتتەر ساناساتىن ەلگە اينالدى. ءار جىل سايىنعى ەلباسى جولداۋلارى, ۇزاق جانە قىسقا مەرزىمدىك باعدارلامالار دامۋ قارقىنىن بىرتىندەپ ۇدەتە تۇسەتىن ستراتەگيالىق باعدار بولدى. قازاقستان بۇگىندە ازۋىن ايعا بىلەگەن الپاۋىت مەملەكەتتەردىڭ ستراتەگيالىق ارىپتەسى, وڭىرلىك دەرجاۆا بولىپ تانىلادى.
اسا كورنەكتى رەفورماتور رەتىندە ن.نازارباەۆ تەك جەراستى بايلىقتارىنا عانا سۇيەنۋگە بولمايتىنىن ۇنەمى ەسكە سالا وتىرىپ, الەمدىك داعدارىس كەزەڭىن ەل مۇددەسىنە ءتيىمدى پايدالانىپ, بۇكىل الەمنەن تاڭداۋلى تەحنولوگيانى, ەڭ وزىق اقىل-ويدى تارتۋدى مىندەتتەدى. ءسويتىپ مەملەكەت باسشىسى ءتورتىنشى ونەركاسىپتىك رەۆوليۋتسيا جاعدايىندا ەلىمىزدىڭ ويداعىداي دامۋىنىڭ جاڭا ۆەكتورىن قالىپتاستىردى. ەل الدىنا تەحنولوگيالىق جاڭعىرتۋ, يننوۆاتسيالىق يندۋستريالاندىرۋ, ادام كاپيتالىن دامىتۋ, كاسىپكەرلىكتى قولداۋ, اگرارلىق سەكتوردى, كولىك جانە لوگيستيكالىق ينفراقۇرىلىمدى جاڭعىرتۋ سالالارىندا جۇزەگە اسىرۋ مىندەتتەرىن قويدى. مەملەكەت باسشىسى ايقىنداپ بەرگەندەي, تسيفرلاندىرۋدى كەڭىنەن قولدانىسقا ەنگىزۋ – ەلىمىزدى جاڭعىرتۋدىڭ باستى باعىتى. ويتكەنى بۇگىندە تسيفرلى تەحنولوگيالار جاھاندىق ەكونوميكالىق دامۋدىڭ نەگىزگى فاكتورلارىنىڭ بىرىنە اينالىپ وتىر. تسيفرلاندىرۋ ەل ەكونوميكاسىنىڭ بولمىسىن تۇبەگەيلى وزگەرتىپ, ەڭبەك ونىمدىلىگىنىڭ ارتۋى مەن ءومىر ساپاسىنىڭ جاقسارۋىنا زور ىقپالىن تيگىزەرى انىق.
سونىمەن بىرگە پرەزيدەنت حالىقتى جان-جاقتى قولداۋدىڭ ىرگەلى مىندەتىن ەشقاشان ۇمىت قالدىرعان ەمەس. دەنساۋلىق ساقتاۋ, ءبىلىم بەرۋ, الەۋمەتتىك قورعاۋ, مەملەكەتتىك قىزمەتكەرلەردى قولداۋ, زەينەتاقىنى, ستيپەنديانى جانە مۇگەدەكتىگى مەن اسىراۋشىسىنان ايىرىلعانىنا بايلانىستى جاردەماقىلاردى كوبەيتۋ ماسەلەلەرى ۇدايى ەلباسى نازارىندا. الەمدە بىردە-ءبىر ەل داعدارىس جاعدايىندا جانە قارجى جەتپەي تۇرعاندا الەۋمەتتىك كومەكتى ۇلعايتۋعا تاۋەكەل ەتە العان ەمەس. قازاقستان – ۇلت كوشباسشىسىنىڭ وزىق ويلىلىعى ارقاسىندا وسىنى جاساپ وتىرعان ەل.
استانا – بەيبىتشىلىك الاڭى. جاڭا قالا قۇرىلىسىمەن بىرگە ۇلى دالا توسىندە جاڭا يدەيالار, باتىل يننوۆاتسيالار مەن ءورشىل جوبالار دۇنيەگە كەلدى. جاھاندىق ساياساتكەر نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ زياتكەر ءارى ومىرشەڭ يدەيالارى, تىڭ باستامالارى – ۇستانىمدارى بولەك, ساياسي, ءدىني, مۇددەلەرى توعىسا بەرمەيتىن ەلدەردى استانادا تابىستىردى, ورتاق مامىلەگە كەلۋگە جول اشتى. ەۋرازيانىڭ كىندىگى – استانادا ەقىۇ, تمد, شىۇ, ەۋراز ەو, ۇقشۇ سىندى حالىقارالىق بەدەلدى ۇيىمدار ءسامميتىنىڭ, الەمدىك جانە ءداستۇرلى دىندەر ليدەرلەرى سەزىنىڭ, ەكسپو-2017 كورمەسىنىڭ ءوتۋى, سيرياداعى سوعىستى توقتاتۋداعى كەلىسسوز الاڭىن ۇسىنعان ارااعايىندىق بىتىمگەرشىلىك ساياساتى قازاق ەلىن الەمدىك ارەناداعى بەدەلدى ويىنشىعا اينالدىردى. الەمدىك ساياساتشىلار اراسىندا «استانا – بەيبىتشىلىك الاڭى» دەگەن ۇعىم پايدا بولدى. وعان كەيبىر كەلىسۋشى تاراپتاردىڭ ء«بىز تەك استاناعا عانا بارامىز» دەگەن سوزدەرى دالەل ەكەنى داۋسىز. استانانىڭ بەيبىتشىلىك الاڭى رەتىندە تانىلۋىنا, ءتىپتى كەيبىر ەلدەر تاراپىنان قىزعانۋشىلار دا تابىلا باستادى.
الەمنىڭ ءار تۇكپىرىندەگى ادامدار تاعدىرىنا ىقپال ەتەتىن ماڭىزدى شەشىمدەر تەك وسى استانادا قابىلداندى. قازاقستان پرەزيدەنتىنىڭ بەدەلى مەن دانالىعىنا, بەيبىتشىلىك پەن قاۋىپسىزدىك ىسىنە قاتىستى باستامالارىنا حالىقارالىق قوعامداستىق قوشەمەت ءبىلدىرىپ, قىزۋ قولدادى. حالقىمىزدىڭ كۇردەلى تاريحىندا استانادا العاش رەت قازاق مەملەكەتتىگىنىڭ جاڭا گەوساياسي مازمۇنى قالىپتاسىپ, ۇلتتىق سانا-سەزىم كۇشەيە ءتۇستى. قازاقستان حالقى الەمدىك وركەنيەتتەن لايىقتى ورىن الىپ, حالىقارالىق قوعامداستىقتىڭ اجىراماس بولىگىنە اينالدى.
استانا – كۇرەتامىر. جولداردىڭ توعىسقان جەرى. ەلوردانىڭ ەل اۋماعىنىڭ قاق ورتاسىنا ورنالاسۋى – قازاقستاننىڭ ەۋروپا مەن ازيانىڭ ەكونوميكالىق مۇددەلەرىن بىرىكتىرەتىن كولىك حابىنا اينالۋىنا مۇمكىندىك بەرەدى. بۇل تۋرالى ەلباسى «جولدار قازاقستاننىڭ ءومىر جولىنىڭ سىزىقتارى. ءبىزدىڭ ۇلان-عايىر دالامىزدا جولداردىڭ جان-جاعىندا ۇنەمى تىرشىلىك دامىپ جاتتى. ءبىز استانادان جان-جاققا اۆتوموبيل, تەمىر جول جانە اۆياتسيالىق ماگيسترالدار تارايتىن كولىك جۇيەسىن قۇرۋىمىز كەرەك», دەگەن بولاتىن. جاڭا استانامىزدىڭ ءسانىن كىرگىزگەن, زاماناۋي ساۋلەت ونەرىنىڭ جارقىن تۋىندىلارى – جاڭا حالىقارالىق اۋەجاي مەن تەمىر جول ۆوكزالىنىڭ سالىنۋى ەلباسى ءسوزىنىڭ ناقتى ىسپەن قۋاتتالاتىنىڭ دالەلى.
جولدار – ەل ەكونوميكاسى دامۋىنىڭ كورسەتكىشى دەپ تە اتايدى. استانادان تاراعان جولدار ۇلت جوسپارى اياسىندا قازاقستاندى حالىقارالىق كولىك-كوممۋنيكاتسيالىق لەگىنە ينتەگراتسيالاۋمەن قابىستىرىلعان بولاشاعى ۇلكەن جوبا. ويتكەنى بۇل ەۋروپادان ازياعا تىكەلەي جۇك تاسىمالىن ىسكە اسىرۋعا مۇمكىندىك بەرەتىن مۋلتيمودالدى كولىك ءدالىزىن جاساۋدى قامتيدى.
استانادان ەلىمىزدىڭ توعىز تۇكپىرىنە كۇن شاپاعى ىسپەتتى تارايتىن «نۇرلى جول» ستراتەگيالىق باعدارلاماسى مەملەكەتىمىزدىڭ دامۋىنا ساپالىق تۇرعىدا تىڭ سەرپىن بەرەدى.
استانا – عىلىم مەن ءبىلىم ورداسى. ەلباسى ءوزىنىڭ جاستارعا ارناعان سوزىندە «بولاشاق – بىلىمدە» دەپ اتاپ وتكەن بولاتىن. بۇل ءبىر كەزدەگى «حالقىم باسقا حالىقتان كەم بولماسىن» دەگەن الاش ارىستارىنىڭ ايتۋلى سوزدەرىمەن دە ۇندەسىپ جاتقان كەمەل ويدىڭ كورىنىسى. استانا بۇگىندە ەۋرازيانىڭ ىسكەرلىك, مادەني جانە عىلىمي ورتالىعىنا اينالدى. ەلباسىنىڭ شەتەلدىك تانىمال وقىتۋشىلاردى تارتا وتىرىپ اشقان نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەتى بۇگىندە الەمدىك دەڭگەيدەگى وقۋ ورىندارىمەن ۇزەڭگى قاعىستىرا الاتىن بەدەلدى ءبىلىم ورداسىنا, قازاقستاننىڭ عىلىمي-وقىتۋ جۇيەسىنىڭ كوشباسشىسىنا اينالدى.
استانادا, سونىمەن قاتار ىرگەلى جوعارى وقۋ ورىندارى مەن عىلىمي-زەرتتەۋ مەكەمەلەرى اشىلدى, قازاقستاندىق جانە شەتەلدىك ءبىلىم جانە زەرتتەۋ ورتالىقتارى جۇمىس ىستەي باستادى. جاستاردىڭ عىلىمعا بەت بۇرىپ, سانالى تاربيە الۋى ءۇشىن اۋقىمدى ىستەر اتقارىلدى. ەلباسىنىڭ باستاماسىمەن اشىلعان استانانىڭ جوعارى وقۋ ورىندارى زاماناۋي ينتەللەكتۋالدى ورتالىق رەتىندە تانىلدى.
ونداعان, جۇزدەگەن جاستاردىڭ الەمدىك ستاندارتتار دەڭگەيىندە ەمىن-ەركىن ساپالى ءبىلىم الۋعا بەرىلگەن تاماشا مۇمكىندىك ءۇشىن ەلباسىنا ايتار العىسى شەكسىز.
استانا 60 مىڭنان استام قازاق جاستارىنا ماڭىزدى ومىرلىك باعدارىن بەرگەن تەڭدەسى جوق «بولاشاق» باعدارلاماسىنىڭ ورتالىعىنا اينالدى.
استانا – سۇلۋ قالا. از عانا ۋاقىتتىڭ ىشىندە سايىن دالادا ەرتەگىدەگىدەي پايدا بولىپ, كەربەزدىگىمەن الەمدى تامسانتقان عاجايىپ شاھاردىڭ بوي كوتەرۋى – ەلباسىنىڭ ەرلىگى. كۋروكاۆا, فوستەر, تانگە, نيكولەتتي سياقتى ەسىمدەرى الەمگە تانىمال وزىق ويلى ساۋلەتشىلەردى استاناعا اكەلدى. ءوزىمىزدىڭ ۇزدىك شەبەرلەردى تارتتى. الايدا قالانىڭ قانداي بولاتىنى جونىندەگى باس جوبالاۋشى دا, يدەيا بەرۋشى دە ەلباسىنىڭ ءوزى بولدى. ءسويتىپ ەلوردانىڭ بۇگىنگى بەينەسىن قالىپتاستىرۋداعى جاقسىلىققا, يگىلىك پەن ىزگىلىككە ۇمتىلعان ەلباسىنىڭ ەرىك-جىگەرىنىڭ ارقاسىندا دۇنيە جۇزىندەگى تاڭداۋلى قۇرىلىس تۋىندىلارى سالىندى. تۇڭعىش پرەزيدەنت كىتاپحاناسى, «استانا وپەرا» تەاترى, ۇلتتىق مۋزەي, «شابىت» ونەر اكادەمياسى, «قازاقستان» كينوكونتسەرت زالى, «استانا ارەنا» ستاديونى, «حان شاتىر» ساۋدا-ويىن ساۋىق كەشەنى, تاعى دا باسقا ايتىپ تاۋىسۋ مۇمكىن ەمەس سۇلۋ ارحيتەكتۋرالى عيماراتتار, مادەني-كوپشىلىك ورىندار كوز قۋانتادى, جۇرەكتەردە پاتريوتتىق سەزىمدى, ۇلتتىق رۋحتى وياتادى, كوڭىلدى ماقتانىش كەرنەيدى.
استانا – ەلباسىنىڭ پەرزەنتى. ول – ۇلت كوشباسشىسى, مەملەكەت قۇرۋشى ءارى عاجايىپ قالا – استانانىڭ رۋحاني اكەسى, ارحيتەكتورى. ونىڭ ەسىمى ءداۋىردىڭ ەڭ بەلگىلى, ىقپالدى جاڭارتۋشىلارىنىڭ قاتارىندا اتالادى. ول جاڭا قازاقستان مەملەكەتىن ورناتۋ كەزەڭىندە قازىرگى زاماننىڭ ەڭ دارىندى جاسامپاز رەفورماتورى رەتىندە تانىلدى.
قحر توراعاسى سي ءتسزينپيننىڭ «كەيىنگى 20 جىلدا استانادا عالامات وزگەرىستەر بولدى, ول قازاقستاننىڭ كەرەمەت كەلەشەگىن پاش ەتىپ وتىر» دەپ اتاپ ءوتۋى كەزدەيسوق ەمەس. ۆلاديمير پۋتين استانانى «قازىرگى زاماننىڭ عاجايىبى» دەپ اتادى. رەسەي باسشىسى «استانا – قارقىندى دامىپ كەلە جاتقان مەگاپوليس, ەۋرازياداعى ەڭ زاماناۋي قالالاردىڭ ءبىرى جانە ول رەسپۋبليكا پرەزيدەنتى سىڭىرگەن اسا زور ەڭبەكتىڭ جەمىسى» دەگەن بولاتىن.
بۇگىنگى استانا – ەلباسى جىگەرىنىڭ ايقىن جەڭىسى, الەمدىك قوعامداستىقتان ويىپ وتىرىپ ورىن العان قازاقستان جەتىستىكتەرىنىڭ جيىنتىق بەينەسى. بوزبالا استانا ۇلى دالا مەن ماڭگىلىك ەل – قازاق ەلى تاۋەلسىزدىگىنىڭ ايبارى رەتىندە كوركەيە بەرەرى انىق.
استانا – ءبىزدىڭ تاريحي تاعدىرىمىز. قازاقستاننىڭ جارقىن كەلەشەگى, ونىڭ دامۋى مەن وركەندەۋى ەلباسىنىڭ اتقارعان اۋقىمدى ىستەرى مەن تاباندىلىقپەن جۇرگىزگەن ساياساتى شىنايى العىس پەن قۇرمەتكە لايىق. استانا ەلىمىزدىڭ الەۋەتىن نىعايتۋعا بار كۇش-جىگەرىن ارنايتىن ينتەللەكتۋال كۇش سانالاتىن قاۋىمدى وزىنە تارتاتىن ورتالىققا اينالدى. سوندىقتان استانا ورىندالاتىن ارماندار مەن ۇمىتتەردىڭ قالاسى. عاسىرلارعا جەتەتىن تاريح ءارى ۇرپاقتان ۇرپاققا كەتەتىن ەسكەرتكىش.
استانا – قازاق حالقىنىڭ جاڭارۋىنىڭ نىشانى, ۇلكەن ۇمىتتەرى اقيقاتقا اينالعان قالا ەكەنىن قازاقستاندىقتار كۇن سايىن سەزىنەدى. پرەزيدەنت ن.نازارباەۆ دۇنيەجۇزىلىك تاريحتا جاسامپاز ءارى ىقپالدى ساياساتكەر رەتىندە ءوز ورنى بار تۇلعاعا اينالدى. بىزگە, ونىڭ زامانداستارىنا, ەلباسىنىڭ وتانىمىزدىڭ وركەندەۋى جولىنداعى ەرلىككە تولى ەرەن ەڭبەگىنىڭ ءمان-ماعىناسىن ۇرپاقتان ۇرپاققا جەتكىزۋ مىندەتى جۇكتەلەدى. حالىقتىڭ نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى نازارباەۆقا دەگەن العىسى مەن قۇرمەتى جالپى, ۇلتتىق تاريحتا, ۇلتتىق جاڭارۋلار شەجىرەسىنە التىن ارىپتەرمەن جازىلۋعا ءتيىس. پرەزيدەنت ن.نازارباەۆتىڭ شىن مانىندەگى جاھاندىق دەڭگەيىندەگى تاريحي تۇلعا رەتىندەگى تەڭدەسى جوق ەڭبەگىن كەلەر ۇرپاق ريزاشىلىقپەن ماڭگىلىك ەستە ۇستايتىن بولادى. وعان مەنىڭ ەش كۇمانىم جوق.
قاسىم-جومارت توقاەۆ,
قازاقستان رەسپۋبليكاسى پارلامەنتى سەناتىنىڭ توراعاسى
