«مۇحتار اۋەزوۆ» ەنتسيكلوپەدياسى جارىق كوردى
بۇل كۇندەرى تاۋەلسىزدىگىمىزدىڭ ءتول مەرەكەسىنە باعىشتالىپ جاتقان تىرلىكتەر لەگى از ەمەس. سونىڭ ءبىرى – «اتامۇرا» باسپا كورپوراتسياسىندا جارىق كورگەن «م.اۋەزوۆ» تۇلعالىق ەنتسيكلوپەدياسى. قر ۇلتتىق كىتاپحاناسىندا وتكەن جاڭا كىتاپتىڭ تۇساۋكەسەرىنە اۋەزوۆتى اينالىپ وتپەگەن بارشا زيالى قاۋىم وكىلدەرى – قالامگەرلەر, بەلگىلى عالىمدار قاتىستى.
«اتامۇرا» باسپاسىنان 1995 جىلى ۇلى ابايدىڭ تۋعانىنا 150 جىل تولۋىنا وراي العاشقى ەنتسيكلوپەديا جارىق كورگەن بولاتىن. «مۇحتار اۋەزوۆ» – «اتامۇرادان» باسىلىپ شىققان ەكىنشى تۇلعالىق ەنتسيكلوپەديا.
سونىمەن, «مۇحتار اۋەزوۆ» ەنتسيكلوپەدياسى رەداكتسياسى جازۋشىنىڭ ءوسىپ-ونگەن ورتاسى, اينالاسى, شىعارماشىلىق باي مۇراسى, باسقا دا ماسەلەلەردى جان-جاقتى قامتىعان 3 مىڭعا تارتا ماقالا, 500-گە جۋىق سۋرەتتەردى جيناقتاعان. ەنتسيكلوپەديادا ءار تاقىرىپتارداعى ماقالالاردى جازعان اكادەميك-پروفەسسورلار, عىلىم دوكتورلارى مەن كانديداتتار, جازۋشى-جۋرناليستەر, باسقا دا ماماندىق يەلەرىنەن قۇرالعان اۆتورلار سانى 200-دەن اسادى.
«اتامۇرا» كورپوراتسياسىنىڭ تاعى ءبىر تارتۋى – «قازاقستان تاريحىنىڭ» قازاق جانە ورىس تىلدەرىندە باسىپ شىعارىلعان بەس تومدىعى. بەس تومدىق – كونە زاماننان بۇگىنگە دەيىنگى وتان تاريحىن جاڭاشا كوزقاراسپەن باعالاعان قۇندى ەڭبەك.
تۇساۋكەسەر اياسىندا ك.سەگىزباي ۇلىنىڭ اۆتورلىعىمەن جۋىردا عانا «اتامۇرادان» جارىق كورگەن قازاق, ورىس جانە اعىلشىن تىلدەرىندە قازاقتىڭ ۇلتتىق تاعامدارىنىڭ جۇزدەگەن ءتۇرلەرىنىڭ ازىرلەنۋ جولدارى مەن وزىندىك ەرەكشەلىكتەرىن كورسەتەتىن, ءتۇرلى-ءتۇستى سۋرەتتى «قازاقى داستارحان» اتتى كىتاپ-البومى دا ۇسىنىلدى.
مۇنىڭ ءبارى تاۋەلسىزدىكپەن تەتە باسپا كورپوراتسياسىنىڭ ەل مەرەكەسىنە تارتۋى. سونىمەن «اتامۇرا» كورپوراتسياسى جشس پرەزيدەنتى راقىمعالي قۇل-مۇحاممەد تۇساۋكەسەر ءراسىمىن اشىپ, جاڭا تۇلعالىق ەنتسيكلوپەدياعا قاتىستى زيالىلارىمىز ءپىكىرلەرىن ورتاعا سالدى.
– بيىل مۇحتار اۋەزوۆتىڭ ومىردەن وتكەنىنە 50 جىل. جازۋشىنىڭ تاڭدامالى 50 تومدىعى شىقتى. كەلەسى جىلى ومىرگە كەلگەنىنە 115 جىل تولادى. عۇلاماعا ارنالعان تۇلعالىق ەنتسيكلوپەديا بيىل العاش رەت جارىق كورىپ وتىر. بىرىنشىدەن, بۇعان ۇلكەن قاجىرلى ەڭبەك قاجەت بولسا, ەكىنشىدەن, 60-قا جۋىق باسپا تاباق كىتاپتى شىعارۋعا از قارجى كەتپەيتىنىن دە وزدەرىڭىز بىلەسىزدەر. سوعان قاراماستان, وسىناۋ قۇندى دۇنيەنى شىعارۋ «اتامۇرا» باسپا كورپوراتسياسىنىڭ ەنشىسىنە بۇيىرعانىن ۇلكەن جاۋاپكەرشىلىكپەن ءارى زور ماقتانىشپەن سەزىندىك, – دەدى كورپوراتسيا پرەزيدەنتى راقىمعالي ابرار ۇلى.
باسپا كورپوراتسياسى باسشىسىنىڭ ايتۋىنشا, بۇل ەنتسيكلوپەديانى دايىنداۋعا باسپا قىزمەتكەرلەرىمەن قاتار, ەڭ الدىمەن, م.اۋەزوۆ اتىنداعى ادەبيەت جانە ونەر ينستيتۋتىنىڭ عالىمدارى اتسالىسقان. ەلىمىزگە بەلگىلى ۇلكەن عالىمدار مەكەمتاس مىرزاحمەت ۇلى, تۇرسىن جۇرتباي اعالارىمىزبەن بىرگە, وزدەرى دۇنيەدەن وتسە دە مول مۇرا قالدىرعان زاكي احمەتوۆ, رىمعالي نۇرعالي, زەينوللا قابدولوۆ سياقتى اكادەميك اعالارىمىزدىڭ ۇلكەن ەڭبەكتەرىن ايتىپ كەتكەن ءجون.
م.اۋەزوۆ قورىنىڭ پرەزيدەنتى مۇرات اۋەزوۆ:
– اكەمىزدىڭ 100 جىلدىعىندا وسىنداي ەنتسيكلوپەديا شىعارۋ جوسپارلانعان ەدى. ودان بەرى 15 جىل ءوتتى. بىراق, بۇل ەنتسيكلوپەديا دەر كەزىندە قولىمىزعا ءتيدى. ەگەر بۇل كىتاپ 10 جىل بۇرىن جارىق كورسە, كوپ نارسە قامتىلماي قالار ما ەدى؟! ەكى ارادا كوپتەگەن زەرتتەۋلەر ءجۇرگىزىلدى. م.اۋەزوۆ اتىنداعى ادەبيەت جانە ونەر ينستيتۋتى, اۋەزوۆ مۇراجايى مەن م. اۋەزوۆ قورى قوسىلىپ ءبىراز جۇمىس اتقاردىق, – دەدى.
قازۇۋ پروفەسسورى قانسەيىت ابدەز ۇلى مۇحتار اۋەزوۆ ءبۇكىل سانالى عۇمىرىنىڭ وتىز جىلعا جۋىعىن قاراشاڭىراق قازمۋ-دە ستۋدەنتتەرگە لەكتسيا وقۋعا ارناعانىن العا تارتىپ, وسى كەزەڭگە بايلانىستى ءومىر بەلەستەرى دە ەنتسيكلوپەديا ىشىندە تەرەڭ قامتىلعانىن جانە جازۋشىعا بايلانىستى وتە سيرەك سۋرەتتەر ورىن العانىن اتادى.
تۇساۋكەسەر بارىسىندا قر جازۋشىلار وداعىنىڭ توراعاسى نۇرلان ورازالين, عالىمدار تۇرسىنبەك كاكىشەۆ, مەكەمتاس مىرزاحمەت ۇلى, جازۋشى قابدەش ءجۇمادىلوۆ, ۇزاق جىلدار سەمەيدەگى اباي مۇراجايىنىڭ ديرەكتورى بولعان توكەن يبراگيموۆ, «قازاق ەنتسيكلوپەدياسىنىڭ» باسشىسى باۋىرجان جاقىپ, زاڭ عىلىمدارىنىڭ دوكتورى ەسبەرگەن الاۋحانوۆ ءسوز الىپ, ەنتسيكلوپەدياعا قاتىستى ۇسىنىس-پىكىرلەرىن ورتاعا سالدى.
ايناش ەسالي,
الماتى.
«اتامۇرا» باسپاسىنان 1995 جىلى ۇلى ابايدىڭ تۋعانىنا 150 جىل تولۋىنا وراي العاشقى ەنتسيكلوپەديا جارىق كورگەن بولاتىن. «مۇحتار اۋەزوۆ» – «اتامۇرادان» باسىلىپ شىققان ەكىنشى تۇلعالىق ەنتسيكلوپەديا.
سونىمەن, «مۇحتار اۋەزوۆ» ەنتسيكلوپەدياسى رەداكتسياسى جازۋشىنىڭ ءوسىپ-ونگەن ورتاسى, اينالاسى, شىعارماشىلىق باي مۇراسى, باسقا دا ماسەلەلەردى جان-جاقتى قامتىعان 3 مىڭعا تارتا ماقالا, 500-گە جۋىق سۋرەتتەردى جيناقتاعان. ەنتسيكلوپەديادا ءار تاقىرىپتارداعى ماقالالاردى جازعان اكادەميك-پروفەسسورلار, عىلىم دوكتورلارى مەن كانديداتتار, جازۋشى-جۋرناليستەر, باسقا دا ماماندىق يەلەرىنەن قۇرالعان اۆتورلار سانى 200-دەن اسادى.
«اتامۇرا» كورپوراتسياسىنىڭ تاعى ءبىر تارتۋى – «قازاقستان تاريحىنىڭ» قازاق جانە ورىس تىلدەرىندە باسىپ شىعارىلعان بەس تومدىعى. بەس تومدىق – كونە زاماننان بۇگىنگە دەيىنگى وتان تاريحىن جاڭاشا كوزقاراسپەن باعالاعان قۇندى ەڭبەك.
تۇساۋكەسەر اياسىندا ك.سەگىزباي ۇلىنىڭ اۆتورلىعىمەن جۋىردا عانا «اتامۇرادان» جارىق كورگەن قازاق, ورىس جانە اعىلشىن تىلدەرىندە قازاقتىڭ ۇلتتىق تاعامدارىنىڭ جۇزدەگەن ءتۇرلەرىنىڭ ازىرلەنۋ جولدارى مەن وزىندىك ەرەكشەلىكتەرىن كورسەتەتىن, ءتۇرلى-ءتۇستى سۋرەتتى «قازاقى داستارحان» اتتى كىتاپ-البومى دا ۇسىنىلدى.
مۇنىڭ ءبارى تاۋەلسىزدىكپەن تەتە باسپا كورپوراتسياسىنىڭ ەل مەرەكەسىنە تارتۋى. سونىمەن «اتامۇرا» كورپوراتسياسى جشس پرەزيدەنتى راقىمعالي قۇل-مۇحاممەد تۇساۋكەسەر ءراسىمىن اشىپ, جاڭا تۇلعالىق ەنتسيكلوپەدياعا قاتىستى زيالىلارىمىز ءپىكىرلەرىن ورتاعا سالدى.
– بيىل مۇحتار اۋەزوۆتىڭ ومىردەن وتكەنىنە 50 جىل. جازۋشىنىڭ تاڭدامالى 50 تومدىعى شىقتى. كەلەسى جىلى ومىرگە كەلگەنىنە 115 جىل تولادى. عۇلاماعا ارنالعان تۇلعالىق ەنتسيكلوپەديا بيىل العاش رەت جارىق كورىپ وتىر. بىرىنشىدەن, بۇعان ۇلكەن قاجىرلى ەڭبەك قاجەت بولسا, ەكىنشىدەن, 60-قا جۋىق باسپا تاباق كىتاپتى شىعارۋعا از قارجى كەتپەيتىنىن دە وزدەرىڭىز بىلەسىزدەر. سوعان قاراماستان, وسىناۋ قۇندى دۇنيەنى شىعارۋ «اتامۇرا» باسپا كورپوراتسياسىنىڭ ەنشىسىنە بۇيىرعانىن ۇلكەن جاۋاپكەرشىلىكپەن ءارى زور ماقتانىشپەن سەزىندىك, – دەدى كورپوراتسيا پرەزيدەنتى راقىمعالي ابرار ۇلى.
باسپا كورپوراتسياسى باسشىسىنىڭ ايتۋىنشا, بۇل ەنتسيكلوپەديانى دايىنداۋعا باسپا قىزمەتكەرلەرىمەن قاتار, ەڭ الدىمەن, م.اۋەزوۆ اتىنداعى ادەبيەت جانە ونەر ينستيتۋتىنىڭ عالىمدارى اتسالىسقان. ەلىمىزگە بەلگىلى ۇلكەن عالىمدار مەكەمتاس مىرزاحمەت ۇلى, تۇرسىن جۇرتباي اعالارىمىزبەن بىرگە, وزدەرى دۇنيەدەن وتسە دە مول مۇرا قالدىرعان زاكي احمەتوۆ, رىمعالي نۇرعالي, زەينوللا قابدولوۆ سياقتى اكادەميك اعالارىمىزدىڭ ۇلكەن ەڭبەكتەرىن ايتىپ كەتكەن ءجون.
م.اۋەزوۆ قورىنىڭ پرەزيدەنتى مۇرات اۋەزوۆ:
– اكەمىزدىڭ 100 جىلدىعىندا وسىنداي ەنتسيكلوپەديا شىعارۋ جوسپارلانعان ەدى. ودان بەرى 15 جىل ءوتتى. بىراق, بۇل ەنتسيكلوپەديا دەر كەزىندە قولىمىزعا ءتيدى. ەگەر بۇل كىتاپ 10 جىل بۇرىن جارىق كورسە, كوپ نارسە قامتىلماي قالار ما ەدى؟! ەكى ارادا كوپتەگەن زەرتتەۋلەر ءجۇرگىزىلدى. م.اۋەزوۆ اتىنداعى ادەبيەت جانە ونەر ينستيتۋتى, اۋەزوۆ مۇراجايى مەن م. اۋەزوۆ قورى قوسىلىپ ءبىراز جۇمىس اتقاردىق, – دەدى.
قازۇۋ پروفەسسورى قانسەيىت ابدەز ۇلى مۇحتار اۋەزوۆ ءبۇكىل سانالى عۇمىرىنىڭ وتىز جىلعا جۋىعىن قاراشاڭىراق قازمۋ-دە ستۋدەنتتەرگە لەكتسيا وقۋعا ارناعانىن العا تارتىپ, وسى كەزەڭگە بايلانىستى ءومىر بەلەستەرى دە ەنتسيكلوپەديا ىشىندە تەرەڭ قامتىلعانىن جانە جازۋشىعا بايلانىستى وتە سيرەك سۋرەتتەر ورىن العانىن اتادى.
تۇساۋكەسەر بارىسىندا قر جازۋشىلار وداعىنىڭ توراعاسى نۇرلان ورازالين, عالىمدار تۇرسىنبەك كاكىشەۆ, مەكەمتاس مىرزاحمەت ۇلى, جازۋشى قابدەش ءجۇمادىلوۆ, ۇزاق جىلدار سەمەيدەگى اباي مۇراجايىنىڭ ديرەكتورى بولعان توكەن يبراگيموۆ, «قازاق ەنتسيكلوپەدياسىنىڭ» باسشىسى باۋىرجان جاقىپ, زاڭ عىلىمدارىنىڭ دوكتورى ەسبەرگەن الاۋحانوۆ ءسوز الىپ, ەنتسيكلوپەدياعا قاتىستى ۇسىنىس-پىكىرلەرىن ورتاعا سالدى.
ايناش ەسالي,
الماتى.
