اقتوبە قالاسىندا تۋىپ-ءوسىپ, م.قۇسايىنوۆ اتىنداعى دارىندى بالالار مەكتەبىن, اقتوبە مەملەكەتتىك پەداگوگيكالىق ينستيتۋتىن جانە ۇلىبريتانياداعى ۋوريك ۋنيۆەرسيتەتىن تامامداعان لاۋرا استانا قالاسىنداعى بىرنەشە يننوۆاتسيالىق پلاتفورمالاردا جۇمىس ىستەپ, تاجىريبە جيناقتاعان سوڭ ءوزىنىڭ ءومىر جولىن ەلوردامەن بايلانىستىرۋعا بەل بۋدى. «ومىرىمدە استانانىڭ الار ورنى ەرەكشە. ويتكەنى ەلوردا وزىمە, بىلىكتىلىگىمە سەنىمىمدى كۇشەيتىپ, باسەكەگە قابىلەتتىلىگىمدى ارتتىردى. سونىمەن قاتار بۇل قالادان ناعىز دوستار مەن پىكىرلەس جانداردى تاپتىم», دەيدى ول.
ەۋروپادا ءھام ەلىمىزدە ءبىلىم العان جاس نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ شەتەلدىك ايگىلى جوعارى وقۋ ورىندارىمەن يىق تەڭەستىرە الاتىنىن ايتادى. «بىرىنشىدەن, نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەتى اكادەميالىق ساپانى قامتاماسىز ەتۋدى نازاردا ۇستايدى جانە ءبىلىم ساپاسىنا وتە جوعارى تالاپ قويادى. مۇنىڭ دالەلى رەتىندە ۋنيۆەرسيتەت تۇلەكتەرىنىڭ شەتەلدىك ۇزدىك وقۋ ورىندارىنىڭ ماگيستراتۋرا جانە دوكتورانتۋرا باعدارلامالارىندا وقۋلارىن تابىستى جالعاستىرۋى نەمەسە بەلدى ۇيىمداردا قىزمەت ەتۋىن ايتۋعا بولادى. وقۋ ۇدەرىسى اعىلشىن تىلىندە وتەتىندىكتەن, تالىمگەرلەر شەتەلدىك الدىڭعى قاتارلى زەرتتەۋ جۇمىستارى مەن عىلىمي ادەبيەتتى تۇپنۇسقادا وقيدى. پلاگيات جانە اكادەميالىق ادالدىق قاعيدالارىن بۇزۋعا جول بەرىلمەيدى. ەكىنشىدەن, ءار ستۋدەنتتىڭ ءال-اۋقاتى دا نازاردان تىس قالمايدى», دەدى ل.قاراباسوۆا.
ايتۋىنشا, ۋنيۆەرسيتەتتىڭ وزىق بولۋىن انىقتايتىن تاعى ءبىر فاكتور – ەرەكشە اۋرا مەن ەتنوس. مۇنى ۋنيۆەرسيتەت عيماراتىنا كىرگەن كەز كەلگەن جان بايقايدى. پروفەسسورلاردىڭ قاراپايىمدىلىعى مەن كىشىپەيىلدىلىگى, كەز كەلگەن كوزقاراس پەن پىكىرلەرگە اشىقتىعى جانە ستۋدەنتتەرگە قارىم-قاتىناسى ەرەكشە. ماسەلەن, كەيىپكەرىمىز ءبىلىم العان جوعارى ءبىلىم بەرۋ مەكتەبىندە ءدال وسى قارىم-قاتىناس بايقالادى. جاس عالىمنىڭ عىلىمي جەتەكشىسى دەنيز يجەا لۋيزيانا ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ قۇرمەتتى پروفەسسورى, جۇزدەگەن دوكتورلار مەن ماگيسترلارعا جەتەكشىلىك ەتكەن تاجىريبەلى ۇستاز. ول شاكىرتتەرىنە ءاردايىم قۇرمەتپەن قاراپ, ءار پىكىرىنە مۇقييات دەن قويادى. «سەن ءوز عىلىمي تاقىرىبىڭنىڭ ساراپشىسىسىڭ» دەپ ىنتالاندىرىپ وتىرۋدى دا ۇمىتقان ەمەس.
ادامي كاپيتال بۇگىندە مەملەكەت دامۋىنىڭ باسىم باعىتى بولعاندىقتان ءبىلىم بەرۋ سالاسى قاشان دا باسىمدىققا يە. لاۋرا دوكتورانتۋرا الدىندا ء«بىلىم بەرۋ سالاسىنداعى كوشباسشىلىق جانە باسقارۋ» ماماندىعىن يگەرگەن بولاتىن. فيلوسوفيا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى اتانعان جاس ماماننىڭ العان ءبىلىمى ءبىلىم بەرۋ ساياساتى, زەرتتەۋ, ءبىلىم بەرۋدى باسقارۋ جانە اكادەميالىق سالالاردا جۇمىس ىستەۋىنە مۇمكىندىك بەرەدى. ول ەڭبەك نارىعىنداعى وزگەرىستەرگە بايلانىستى ادام فاكتورىنىڭ ماڭىزى تومەندەمەيتىنىن, بۇل رەتتە جاڭا ماماندىقتارعا وراي نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەتىنە ءدارىس وقۋعا كەلگەن گونكونگتەگى قىتاي ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ پروفەسسورى بەندجامين ۆاحتىڭ ويلارىمەن كەلىسەتىنىن ايتادى. قىتاي عالىمى قازىرگى جاڭا تەحنولوگيا دامىعان زاماندا ماماندىقتارداعى وزگەرىستەر جىل سايىن ورىن الاتىنىن, الداعى ۋاقىتتا سالاارالىق كىرىكتىرىلگەن ماماندىقتار پايدا بولاتىنىن ايتقان بولاتىن. ال نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەتى جوعارى ءبىلىم بەرۋ مەكتەبىنىڭ دەكانى ايدا ساعىنتاەۆا كوممۋنيكاتيۆتىك كومپەتەنتسيالاردى, ەموتسيالىق ينتەللەكتى دامىتۋ جانە ءبىلىم بەرۋ ۇردىسىندە تۇلعاارالىق قارىم-قاتىناستى ساقتاپ قالۋدىڭ ماڭىزدىلىعى جونىندە پىكىرى دە وسىعان سايادى. ءتورت جىل بويى ءۇش تىلدە ءبىلىم بەرۋدىڭ پەداگوگيكاسى ء«پان مەن ءتىلدى كىرىكتىرىپ وقىتۋ (سLIL)» تاقىرىبىن زەرتتەگەن جاس مامان بۇگىندە نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ ءبىلىمدى جەتىلدىرۋ ورتالىعىنىڭ قىزمەتكەرى. قازىر قازاقستاندا ءۇش تىلدە ءبىلىم بەرۋدى ەنگىزۋگە بايلانىستى اتالعان سLIL ءادىسى وتە وزەكتى ەكەنىن ايتا كەتكەن ءلازىم.
لاۋرا نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ كەمبريدج جانە پەنسيلۆانيا ۋنيۆەرسيتەتتەرىمەن سەرىكتەس بولعاندىقتان ءبىلىم بەرۋدى بريتانيالىق جانە امەريكالىق ۋنيۆەرسيتەتتەردىڭ ۇتىمدى تۇستارىمەن ۇشتاستىرعانىن ايتادى. ءبىر ەرەكشەلىگى, ۋنيۆەرسيتەت ءبىلىم بەرۋ مەن زەرتتەۋدە جەرگىلىكتى مازمۇندى ەسكەرەدى ءارى ەلىمىزدىڭ ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىن رەفورمالاۋدا كوشباسشى بولۋ جاۋاپكەرشىلىگىن ەستەن شىعارمايدى.
«بيىل استاناعا – 20 جىل. نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەتى ەلوردانىڭ دامۋىنا ايتارلىقتاي ۇلەس قوسىپ وتىر. ۋنيۆەرسيتەت شەتەلدىك بىلىكتى عالىمدار مەن وقىتۋشىلاردى, قازاقستاندىق ۇزدىك ستۋدەنتتەردى جاڭا قالاعا شوعىرلاندىردى. ەۋرازيا جوعارى ءبىلىم بەرۋ كوشباسشىلارىنىڭ فورۋمى سياقتى ءىرى شارانىڭ ۇيىمداستىرۋشىسى رەتىندە دە شاھارىمىزدىڭ عىلىم مەن ءبىلىم سالاسىنداعى كوشباسشىعا اينالۋىنا اتسالىسىپ وتىر. وتكەن 20 جىلدا استانا الەم تانىعان قالاعا اينالىپ, كوپتەگەن ساياسي شارالاردى وتكىزدى. الداعى 20 جىلدا استانا ەۋرازيانىڭ ءبىلىم جانە عىلىم حابىنا اينالادى دەپ ويلايمىن. بۇل جەردە, ارينە نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەتى شەشۋشى ءرول اتقارادى دەگەن سەنىمدەمىن», دەيدى لاۋرا شاپايقىزى.
ميراس اسان,
«ەگەمەن قازاقستان»
