كەلەلى ماسەلەلەرگە قۇرىلعان كەڭەس

ديپلوماتتاردىڭ مۇنداي باس­قو­سۋى وسىدان ءتورت جىل بۇرىن وتكەنى بەلگىلى. سودان بەرى حالىق­ارالىق قاتىناستاردا, كوپجاقتى دەڭگەيدەگى سىرتقى ساياساتتا ما­ڭىز­دى ماسەلەلەردى تالقىلاۋ وزەك­تى بولا ءتۇستى. سىرتقى ىستەر مي­نيسترى ەرجان قازىحانوۆ ءتاۋ­ەل­سىزدىك العان جىلدار ىشىندە قا­زاقستان ەكىجاقتى جانە كوپجاقتى دەڭگەيدە ءوزىن سەنىمدى ارىپتەس جانە حالىقارالىق قوعامداستىق­تىڭ جاۋاپتى مۇشەسى ەكەنىن ءدا­لەل­دەي بىلگەندىگىن ەرەكشە اتاپ ءوتتى. پرەزيدەنت نۇرسۇلتان نازارباەۆ ايقىنداپ بەرگەن ەلى­مىزدىڭ سىرتقى ساياساتى قازاق­ستان­نىڭ قاۋىپسىزدىگى مەن تۇراق­تى­لىعىن, سونىمەن قاتار, ءارتا­راپ­تى دامۋ دەڭگەيىن قامتاماسىز ەتۋدە ءوزىنىڭ تيىمدىلىگىن دالەل­دەدى, دەدى ول. 1 قاڭتاردان باستاپ كۇشىنە ەنەتىن ءبىرتۇتاس ەكونوميكالىق كە­ڭىستىك پەن كەدەن وداعى بويىنشا كوپتەگەن شارۋالار اتقارىلۋدا, دەپ جالعادى ءسوزىن ە.قازىحانوۆ. ايتسە دە بەك-كە قاتىستى قازاق­ستان, رەسەي جانە بەلارۋس تارا­پى­نان 55 حالىقارالىق كەلىسىم-شارت جاسالىپ, مىندەتتى دەپ سا­نالاتىن 74 شارا وتكىزىلۋى قاجەت. سونىمەن قاتار, ەلىمىزدىڭ بسۇ-عا كىرۋى تۇرعىسىندا كەلىسسوزدەر بەلسەندى جۇرگىزىلۋدە. كەدەن ودا­عى بويىنشا كورشىمىز – رەسەي جىل سوڭىنا دەيىن وسى ۇيىمعا مۇشەلىككە ءوتۋ تۋرالى شاقىرتۋ الادى دەپ كۇتىلۋدە. قازاقستان دا بۇل باعىتتاعى جۇمىسىن اياقتاپ كەلەدى. اقش-پەن ەكىجاقتى كەلىس­سوزدەر تولىق بىتسە, ەو-مەن ارا­داعى كەلىسسوزدەر اياقتالۋعا جا­قىن. سوندىقتان دا كەلەسى جىلى قازاقستان بسۇ-عا مۇشە بولادى دەۋگە تولىق نەگىز بار. جاپونياداعى اەس-تەردە ورىن العان اپات جاعدايىندا مەم­لەكەت باسشىسى ن.نازارباەۆ اتوم ەنەر­گەتيكاسىن بەيبىت ماقساتتا پاي­دا­لانۋدىڭ مىندەتتى جانە امبەباپ سىزباسىن ازىرلەۋدى تاپسىردى, دەدى ەرجان حوزە ۇلى ءسوزىن ساباقتاي ءتۇسىپ. ۇستىمىزدەگى جىلدىڭ 12 قازانىندا سەمەي سىناق پوليگونى جابىلۋىنىڭ 20 جىلدىعىنا ارنالعان استانادا وتكەن «يادروسىز الەم» حالىقارالىق فورۋمى بارىسىندا جاپپاي قىرىپ-جوياتىن قا­رۋ­دى تاراتپاۋ جانە قارۋسىزدانۋ ۇدە­رىسىندە قازاقستاننىڭ كوشباسشىلىق ءرولى ەرەكشە اتاپ ءوتىلدى. مينيسترلىك الدىنا قويىلىپ وتىرعان ەندىگى مىندەت – 2012 جىلى سەۋلدە وتەتىن يادرولىق قاۋىپسىزدىك جونىندەگى ەكىنشى سامميتكە مەملەكەت باسشىسىنىڭ قاتىسۋىنا داي­ىندىق جۇرگىزۋ. بىرەر كۇننەن كەيىن ەلىمىز ۇجىمدىق قاۋىپسىزدىك تۋرالى شارت ۇيىمىنا (ۇقشۇ) قايتا توراعا بولعالى وتىر. بۇدان باسقا, ۇستىمىزدەگى جىلى قازاقستان تۇركىتىلدەس مەم­لەكەتتەردىڭ باسىن قوسقان جاڭا بىرلەستىك – تۇركى كەڭەسىن باسقارادى. ە.قازى­حا­نوۆ ءتيىستى ەلدەردەگى ەلشىلىكتەرگە وسى ءىس-شارالارعا وراي دايىندىق جۇمىس­تارىنا ەرەكشە كوڭىل ءبولۋدى تاپسىردى. مينيستر ەلىمىز اۋعانستاندى تۇ­راق­تاندىرۋ جونىندەگى حالىقارالىق كۇش­تەرگە بەلسەندى كومەكتەسۋى قاجەتتىگىن دە باسا ايتتى. بيىلعى جىل – مەملەكەت باس­شىسى ن.نازارباەۆتىڭ باستاما­سى­مەن سوڭعى كەزدە ءتيىمدى جۇزەگە اسى­رىلىپ جاتقان «ەۋروپاعا جول» مەملەكەتتىك باعدارلاماسىنىڭ اياقتالاتىن جىلى. اتالعان باعدارلاماعا سايكەس تۇركيا, يتاليا, يسپانيا جانە فرانتسيامەن ستراتەگيالىق ارىپتەستىك تۋرا­لى كەلىسىمگە قول قويىلدى. بۇگىنگى تاڭ­دا قازاقستان سىرتقى ساۋدا اينالى­مى­نىڭ 50 پايىزى مەن تارتىلعان ين­ۆەس­تيتسيانىڭ ۇشتەن ءبىرى ەۋروپا ەلدەرىنىڭ ۇلەسىنە تيەدى. كەزدەسۋدە باكۋدە 2010 جىلى ءۇشىن­شى كاسپي سامميتىندە كەلىسىم نەگىزىندە قول جەتكىزىلگەن كاپي تەڭىزىنىڭ قۇقىق­تىق مارتەبەسى تۋرالى كونۆەنتسيانى قابىلداۋ ماسەلەسى دە سىرت قالعان جوق. بۇۇ جۇيەسىندەگى, «وركەنيەتتەر اليان­سى» دوستار توبىنداعى جۇمىستى جان­داندىرۋ دا كۇن تارتىبىندە تۇرعانى ايتىلدى. يۋنەسكو-نىڭ الەمدىك قۇن­دىلىقتار ءتىزىمىن قازاقستاندىق نىسان­دارمەن تولىقتىرۋ, ينۆەستورلارمەن جۇ­مىستى جالعاستىرۋ جايى جانە الەمدەگى ساياسي ۇدەرىستەرگە ساراپتاما جۇرگىزۋ ماسەلەسى وتكىر قويىلدى. اسىرەسە, مەملەكەتتىك تىلدەگى قۇجاتتار اينا­لى­مى­نىڭ ۇنەمى نازاردا بولۋى قاجەتتىگى دە ەرەكشە اتالدى. اسقار تۇراپباي ۇلى.