عاسىرلار بويى قازاق جەرىن مەكەن ەتكەن كوشپەلى تايپالار قولىنان تۋعان ونەردىڭ ءبىرى – ويۋ-ورنەك. ويتكەنى دالا مادەنيەتىنىڭ اسقاق شىڭى وسىنداي تابيعي بەينەلەردى تاسقا سالۋمەن باستاۋ العان. سول جاۋھاردى ۇلىقتاپ جۇرگەن ءشوپتىباي ءبايدىلدين عۇمىرىنىڭ جارتىسىن ويۋ-ورنەك سالاسىنا ارناعان. قازىر ونىڭ قولىنان شىققان تۋىندىلاردى موڭعولياداعى قازاقتار ۇلتتىق كيىم تىگىپ ءجۇر ەكەن.
اتالعان كورمەدە قولونەر شەبەرىنىڭ 400-دەن استام سىزباسى قويىلعان. ونىڭ ىشىندە تۇرمىستىق بۇيىمدارعا, ءۇي جيھازدارىنا جانە كيىمدەردى بەزەندىرۋگە ارنالعان تۇرلەرى بار. ويۋشى جانۋارلاردىڭ سىرتقى پىشىنىنە, مۇيىزىنە, تىرناعىنا, موينىنا, تابانىنا ۇقساس بەينەلەردى اسەمدەپ قاعاز بەتىنە تۇسىرگەن.
«رۋحاني جاڭعىرۋعا» بايلانىستى قازاقتىڭ تاريحىن ناسيحاتتايتىن ۋاقىت كەلدى. ءاربىر ونەر يەسى ءوزىنىڭ سالاسى ارقىلى ۇلتتىق بولمىسىمىزدى كورسەتسە, نۇر ۇستىنە نۇر بولار ەدى. بىلتىر وسى مۋزەيدە مەنىڭ كەيكى باتىر تۋرالى كىتابىمنىڭ تۇساۋكەسەرى وتكەن ەدى, ال بيىل تاعى دا وسى سارايدا ويۋ كورمەم اشىلىپ وتىر. مەن وسىعان بەك قۋانىشتىمىن!», دەدى كورمە اۆتورى.
ويۋ-ورنەك – كوشپەلى قازاق جۇرتىنىڭ مادەني دامۋىنىڭ شەجىرەسى ءارى ادام جانىنا ءلاززات سىيلايتىن ەستەتيكالىق ءمانى زور ونەر. بۇگىنگى تاڭدا قازاقتىڭ 230-داي ويۋ ءتۇرى بار ەكەن. ال سول سىزبالارعا زەر سالىپ قاراعان ءاربىر ادام ونىڭ مازمۇنىن, قۇرىلىمىن, تەپە-تەڭدىك ءمانىن بايقاي الادى.
ءشوپتىباي ءبايدىلدين ءوز ءىسىنىڭ مامانى رەتىندە ءاربىر ويۋدى ءبىر-بىرىنە ۇقساتپاي, قاراعان ادامعا وي سالاتىن پىشىندە بەينەلەگەن. ونەر يەسى ويۋ-ورنەك سالۋ ارقىلى عانا ەمەس, وقىرمانعا شىعارمالارى ارقىلى دا وي تاستايدى. ونىڭ «قازاقتىڭ ويۋ-ورنەكتەرى», «ويۋ وي, ورنەك سال», «ساناۋلى عۇمىرىمداعى ويلارىم», «كەيكى باتىر» اتتى كىتاپتارى بار. «كەيكى باتىر» كىتابىنىڭ جەلىسىمەن باتىر تۋرالى دەرەكتى فيلم دە تۇسىرىلگەن.
ازامات ماۋلەن ۇلى
