قازاقستان ەكسپورت كولەمىن ارتتىرا الادى - انتون بۋگاەنكو

قىتاي تاراپى تەحنولوگيادان قار­جىعا دەيىنگى ءتۇرلى سالا بويىنشا ۇيىمعا مۇشە ەلدەردىڭ بارلىعىنا ورتاق بىرىڭعاي ستاندارت ەنگىزۋ باس­تاماسىن كوتەرىپ وتىر. يمپورت پەن ەكسپورتتاعى ورىن الاتىن كەدەرگىلەردى جەڭىل­دەتۋ وزگە ەلدەردىڭ ەكونوميكاسىنا دا پايدالى. اسىرەسە قازاقستان شىۇ ەلدەرىنىڭ نارىعىنا, ونىڭ ىشىندە قىتاي رىنوگىنا ەش كەدەرگىسىز كىرۋگە مۇمكىندىك الا­دى. وسى ورايدا قىتايمەن ارا­داعى «قىتايعا قازاقستاندىق اۋىل­شارۋاشىلىق ونىمدەرىن ەكسپورت­تاۋ كولەمىن كەڭەيتۋ تۋرالى» ەكىجاقتى كەلى­سىمشارتتى اتاپ وتۋگە بولادى. وسى­لايشا, شىۇ ەلدەرى اياسىندا ەكونو­مي­كالىق ءىس-شارالاردى جەڭىلدەتۋ مەن ور­تاق ستاندارت ەنگىزۋ وسىنداي ەكىجاق­تى ۇيىمداسۋعا ىقپال ەتەتىن بولادى.

قازىرگى تاڭدا ءبىز ءىس جۇزىندە جي­ناقتالعان ساياسي كاپيتالدىڭ ەكونوميكالىق ءوزارا قارىم-قاتىناسقا بىرتىندەپ اۋىسۋىن باقى­لاپ وتىرمىز. باتىس ەل­دەر­ىمەن ساياسي ماسەلەلەرى بار قىتاي­­دىڭ بۇل كۇنى وزىنە وداقتاس شىۇ-عا مۇشە ەلدەردىڭ كومپانيالارىن ءوز رىنوگىندا كورۋگە اسا قاتتى ءمان بەرىپ وتىرعانىن ءبىلىپ وتىرمىز. ال شىۇ-عا مۇشە ەلدەر جاڭا رىنوكتىڭ اشىلۋىنا بايلانىستى ەكونوميكالىق بايلانىستارىن ءارتاراپتاندىرۋدى قولعا الىپ وتىر. 

ازىق-ت ۇلىك قاۋىپسىزدىگىن قام­تا­ماسىز ەتۋدىڭ ورتاق باعدار­لاماسىن دا­يىنداۋ تۋرالى شەشىم شىۇ-عا مۇشە ەلدەردىڭ بىرىنە الەۋمەتتىك تۇراقتىلىق ءۇشىن كەرەك بولسا, ەكىنشىلەرىن قۇ­جاتتىڭ ەكونوميكالىق تۇرعىداعى پايداسى كوبىرەك قىزىقتىردى. مىسالى, قىتاي جانە ءۇندىستان حالقىنىڭ سانى وسۋىنە بايلانىستى رەسەي مەن قازاقستان ەلدەرىنەن جەتكىزىلەتىن ازىق-ت ۇلىك كولەمىن كوبەيتۋدى جوسپارلاپ وتىر. قىتايدىڭ ءوز ەلىن ازىق-ت ۇلىكپەن قامتاماسىز ەتۋى جوعارى دەڭگەيدە بولسا دا جوعارى ساپالى ءونىمدى ەلىنە كىرگىزۋگە جانە ءوز يمپورتىن ارتاراپتاندىرۋعا قۇلشىنىسى وتە جوعارى. ءوز كەزەگىندە قازاقستان وتاندىق اۋىل شارۋاشىلىعىنىڭ دامۋىنا جاڭا سەرپىن بەرەتىن ەكسپورت كولەمىن ارتتىرا الادى. 

ازىق-ت ۇلىكپەن قامتاماسىز ەتۋدىڭ قاۋىپسىزدىگى تۋرالى باع­دار­لامانىڭ ازىرلەنۋىنىڭ قانشا­لىقتى ناتيجەلى بولارىن بولا­شاقتا كورەتىن بولامىز. دەگەنمەن شىۇ-عا مۇشە ەلدەر اۋىل شارۋا­شىلىعى سالاسىندا ءبىر-بىرىمەن ارىپتەستىك ورناتۋعا ۇلكەن قىزىعۋ­شىلىق تانىتىپ وتىر.

انتون بۋگاەنكو,

الەمدىك ەكونوميكا جانە ساياسات ينستيتۋتىنىڭ

ساراپشىسى (IWEP)