جازالاۋعا قاتىستى جاڭاشا كوزقاراستار

* سۋديا­لاردىڭ شە­شىم شىعارعان كەزدە, اسى­عىس­تىققا بارماي, جا­سالعان قىلمىستى باي­ىپتى ءتۇر­دە زەرت­تەپ, تەرەڭ تالداي ءبى­لۋى­نىڭ, كاسىبي بىلىك­تىلىگىنىڭ بەرەرى زور. * قىلمىستىق كو­دەكس­تىڭ كەي­بىر باپتا­رىن ءوز­گەر­تۋ كوپ جاع­دايدا كە­رەك­سىز بولۋى دا ابدەن ءمۇم­كىن. سون­دىقتان دا, دەكريمي­نا­ليزا­تسيا­لاۋدى كەزەڭ-كەزەڭمەن جۇزەگە اسىر­عان ءجون. جيىندى اشىپ, ءسوز سويلەگەن باس پروكۋرور قايرات ءمامي قىل­مىستىق ساياساتتى ودان ءارى ىزگىلەن­دىرۋ – ەلىمىزدە بۇگىنگى تاڭدا ءجۇر­گىزىلىپ وتىرعان قىلمىستىق سايا­سات­تاعى باسىم باعىت بولىپ ەسەپ­تە­لى­نەتىندىگىن ايتتى. ونىڭ وزىندىك سە­بەپتەرى دە جەتكىلىكتى, ماسەلەن, قو­عامدىق ۇلكەن قاۋىپ-قاتەر ءتوندىر­مەيتىن جەكەلەگەن قىلمىستاردى اكىمشىلىك قۇقىق بۇزۋشىلىقتار قاتارىنا اۋىستىرۋدىڭ ماڭىزدى­لىعى زور. سونىمەن قاتار, مۇنداي قادامنىڭ قۇقىق قورعاۋ ورگاندارى قىزمەتكەرلەرى جۇمىسىنىڭ ءتيىم­دىلىگىن, ساپالىلىعىن ارتتىرۋعا دا ايتارلىقتاي ىقپال ەتەتىندىگى, ياعني ولاردىڭ وتە اۋىر قىلمىستارمەن ءتۇ­بەگەيلى اينالىسۋىنا مول ءمۇم­كىندىك بەرەتىندىگى ايتپاسا دا تۇسىنىكتى. ەلىمىزدەگى قىلمىستىق ساياساتتى ودان ءارى جەتىلدىرۋ قىلمىستىق, قىل­مىستىق – ءىس جۇرگىزۋ جانە قىلمىستىق – اتقارۋ قۇقىقتارىن كەشەندى, ءوزارا بايلانىستى تۇردە قاراستىرۋدى قاجەت ەتەدى. ءسوز رەتى كەلگەندە اتاپ ايتارلىعى, نەگىزىنەن باس بوستاندىعىنان ايىرۋ جازا­لارىن بەرگەن كەزدە قىلمىستىڭ اۋىر, جەڭىل نەمەسە ورتا سيپاتتاعى تۇرلەرىنە بايلانىستى ءادىل شەشىم شىعارۋ, ياعني مۇمكىندىگىنشە ايىپ­تالۋشىنى قوعامنان وقشاۋلاماۋعا كۇش سالۋدىڭ تيىمدىلىگى مول. سون­دىقتان دا كەلەشەكتە جەكەلەگەن قىل­مىستار ءۇشىن جازالاۋ ءىس-شا­را­لارى ايىپپۇل, كەپىلدىك الۋ تۇرىندە قولدانىلۋىنىڭ ماڭىزدىلىعى مول بولماق. ارينە, قوعامدىق جانە تۇزەتۋ جۇمىستارىنا تارتىلعان ايىپ­تالۋشىلارعا سالىنعان ايىپ­پۇل كولەمى ولاردىڭ جاساعان قىل­مىسىنىڭ جەڭىل نەمەسە اۋىر­لى­عىنا بايلانىستى بولماق. سونىمەن قاتار, تۇزەتۋ مەكەمەلەرىندەگىلەردىڭ كونستيتۋتسيالىق قۇقىقتارىنىڭ بۇزىلماۋىنا ىقپال ەتىپ, توسقاۋىل قويۋ باعىتىنداعى جۇمىستاردى ودان ءارى جانداندىرۋ بۇگىنگى تاڭ­داعى باستى ماقسات, اۋقىمدى مىندەتتەردىڭ بىرىنە اينالۋدا. مىنە, وسى جانە وزگە دە ماسە­لەلەر توڭىرەگىندە پرەزيدەنت اكىمشىلىگى باسشىسىنىڭ ورىن­با­سارى تالعات دوناقوۆ, كونستيتۋ­تسيالىق كەڭەستىڭ توراعاسى يگور روگوۆ, باس پروكۋرور قايرات ءمامي, جوعارعى سوت توراعاسى مۇسابەك الىمبەكوۆ, ادام قۇقىقتارى ءجونىن­دەگى ۋاكىل اسقار شاكىروۆ, ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ ءمينيسترى گۇلشارا ابدىقالىقوۆا, پارلامەنت دەپۋتاتتارى, وتاندىق جانە حالىقارالىق ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىمدار وكىلدەرى ءوز ويلارىن ور­تاعا سالدى. كونستيتۋتسيالىق كەڭەس­تىڭ توراعاسى يگور روگوۆ ەلىمىزدەگى قۇقىق قورعاۋ ورگاندارى قىزمە­تىندەگى جۇمىس ادىستەرىن, ازاماتتار قۇقىعىن قورعاۋدى جەتىلدىرىپ, حالىقارالىق جوعارى ستاندارتتارعا ساي كەلەتىن جۇيەنى قۇرۋدىڭ قاجەت­تىلىگى زور دەپ ەسەپتەيدى. – مەنىڭ ويىمشا, قۇقىق قور­عاۋ ورگاندارىنىڭ قىلمىستاردىڭ جەكەلەگەن قۇرامدارىن دەكريمينا­لي­زاتسيالاۋ تۋرالى ۇسىنىستارى جان-جاقتى ءارى تۇبەگەيلى ساراپتا­ما­نى قاجەت ەتەدى. سول سەبەپتەن دە, بۇل ماسەلەدە تىم اسىعىستىققا بارماي, بايىپتىلىق تانىتۋ ما­ڭىز­دى. قىلمىستىق كودەكستىڭ كەي­بىر باپتارىن وزگەرتۋ كوپ جاعدايدا كەرەكسىز بولۋى دا ابدەن مۇمكىن. سوندىقتان دا, دەكريميناليزا­تسيا­لاۋدى كەزەڭ-كەزەڭمەن جۇزەگە اسىر­عان ءجون. انىعىراق ايتقاندا, قىل­مىستىق-جازالاۋ شىعىنىنىڭ كولە­مىن قايتا قاراستىرۋ ارقىلى شەشكەن ىڭعايلى سياقتى,– دەيدى يگور روگوۆ. مەملەكەت باسشىسىنىڭ قازاق­ستاندىقتارعا بيىلعى جولداۋىندا ەلىمىزدەگى بارلىق قۇقىقتىق جۇيەنى, سونىمەن قاتار قىلمىستىق-اتقارۋ, قوعامدى مودەرنيزاتسيالاۋ تۋرالى جاڭا مىندەتتەر قويىلعاندىعى بەل­گىلى. جوعارعى سوت توراعاسى مۇسا­بەك الىمبەكوۆ قىلمىستىق-قۇقىق­تىق سالاداعى زاڭنامانى ليبەرا­لي­زاتسيالاۋدىڭ وزەكتىلىگىنە كەڭىنەن توقتالدى. – قوعامدىق ۇلكەن قاۋىپ تۋ­دىر­مايتىن قىلمىستاردى اكىمشىلىك قۇقىق بۇزۋشىلىق ساناتىنا جات­قىزۋدىڭ, ادامدى قوعامنان وق­شاۋ­لاۋ سياقتى جازالاردى ازايتۋدىڭ ارتىقشىلىقتارى جەتكىلىكتى. الاي­دا, ايىپتالۋشىنى اكىمشىلىك جازا­عا تارتۋ بارىسىندا ءتارتىپ بۇزۋ­شىلىق تاعى دا قايتالاناتىن بول­سا, سوندا عانا قىلمىستىق جازاعا تارتۋ ماسەلەسىن قولعا الۋىمىز كەرەك, اكىمشىلىك پرەزۋمپتسيا دەپ وتىرعانىمىز دا سول. قىلمىسپەن كەلگەن ارەكەتتىڭ شىعىنىن تولتىرۋ جولدارى مەن ءتيىمدى ادىستەرى تۋرالى سۋديالاردىڭ بىلتىرعى جىلعى قارا­شا ايىندا وتكەن V سەزىندە ماسەلە قوزعالعان. جابىرلەنۋشى مەن ايىپ­تالۋشىنىڭ ورتاق كەلىسىمگە كەلۋىنەن كوپ ساۋالدىڭ ورنىقتى جاۋابى تابىلادى ەمەس پە؟ سۋديا­لاردىڭ شەشىم شىعارعان كەزدە, اسىعىستىققا بارماي, جاسالعان قىلمىستى بايىپتى تۇردە زەرتتەپ, تەرەڭ تالداي ءبىلۋىنىڭ,+ كاسىبي بىلىك­تىلىگىنىڭ بەرەرى زور. ەڭ باستىسى, قانداي جاعدايدا بولماسىن, ادام قۇقىقتارى بۇزىلماۋى – باستى تالاپ. كوپشىلىككە جاقسى بەلگىلى, مەملەكەت بارلىق ازاماتتاردىڭ قۇقىق­تارىن قورعاۋعا كەپىلدىك بەرىپ وتىر. قىلمىس جاساعانداردىڭ دۇنيە-م ۇلىكتەرى تاركىلەنىپ, ولارعا ايىپپۇل دا سالىنادى. بۇل ورايدا نازار اۋداراتىن ءبىر ءجايت – سول جيناقتالعان قاراجاتتاردىڭ بارلى­عى دەرلىك بىزدە ءبىر باعىتتا جۇرەدى. انىعىراق ايتقاندا, بۇل قاراجات تۇگەلدەي مەملەكەتتىڭ بيۋدجەتىنە كەتەدى, بىراق بۇل مىندەتتى تۇردە بيۋد­جەتكە اۋدارىلاتىن سالىق ەمەس قوي. نەگىزىندە مەملەكەت بيۋدجەتى سالىق ەسەبىنەن عانا قۇرالۋى كەرەك. ولاي بولسا كەلەشەكتە مۇنداي قىل­مىستىق ارەكەتتەن تۇسكەن قاراجات­تار­دى ءبىر قورعا جيناستىرعان ءتيىمدى. كوپشىلىك پىكىرىنشە, سول قوردان قىلمىستان جاپا شەككەن ادامداردىڭ قىرۋار شىعىنىن وتەپ بەرگەن ورىندى بولار ەدى. ويلانا بىلسەك, مۇنىڭ ءوزى دە ىزگىلىكتىڭ ءبىر بەلگىسى ەمەس پە. جابىرلەنۋشىگە ەڭ قاجەتتىسى دە ايىپتالۋشىنىڭ تەمىر تورعا قامالعانى ەمەس, كەرىسىنشە, ءوز ۋىسىنان كەتكەن شىعىندى ۋاقىت وتكىزبەي قايتىپ الۋ ەكەندىگى داۋسىز,– دەيدى جوعارعى سوت توراعاسى مۇسابەك الىمبەكوۆ. شىندىعىندا دا, سالا باسشى­لا­رى اتاپ كورسەتكەنىندەي, ايىپ­تا­لۋشىلاردى قاتاڭ جازالاۋ ارقىلى ەلىمىزدە قىلمىس اتاۋلىنى مۇلدەم جويىپ جىبەرۋگە بولادى دەگەن ۇعىم دۇرىس ەمەس. ويتكەنى, جازالاۋ – قىلمىسپەن كۇرەستىڭ ءبىر عانا بولىگى. تۇپتەپ كەلگەندە, قىلمىستى جويۋ, قو­عامدا قىلمىستىق ارەكەتتەردى ازايتۋ جانە ونىڭ اۋقىمىن ايتار­لىقتاي مولشەردە تومەندەتۋ – مۇنىڭ ءوزى جان-جاقتى ءارى ماڭىزدى ماسەلەلەرگە تىعىز بايلانىستى. بۇل ەڭ الدىمەن, قوعامنىڭ ءوسىپ-ءور­كەندەۋى مەن مادەنيەتىنىڭ دەڭ­گەيىنە, ۇلتتىق ۇلاعاتتى تاربيەگە, الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق احۋالعا تاۋەلدى ەكەندىگى ايداي اقيقات. ءبىر قۇپتارلىعى, ەلىمىزدىڭ قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنىڭ قىزمەتى ۋاقىت وتكەن سايىن جەتىلدىرىلە تۇسۋدە ەكەندىگىن شەتەلدىك ساراپشىلار دا اتاپ ايتۋدا. ەلىمىزدەگى قىلمىستىق ساياسات­تىڭ جاعدايى جانە ونى ليبەرا­لي­زاتسيالاۋدىڭ نەگىزگى باعىتتارى اڭگىمە وزەگىنە اينالعان كەڭەيتىلگەن جيىنعا قاتىسۋشىلاردىڭ كوپشىلىگى قۇقىق بۇزۋشىلارعا بەلگىلەنەتىن جازا تۇرلەرىنىڭ كەڭەيتىلىپ, ىزگى­لەندىرىلىپ, مۇمكىندىگىنشە ولاردىڭ قوعامنان وقشاۋلانىلماۋىنا ءمۇد­دەلى ەكەندىگىن جاسىرمادى. مەم­لە­كەت باسشىسىنىڭ بيىلعى جول­داۋىن­دا قاماۋ ورىندارىنان بوسا­تىل­عانداردى وڭالتۋ ءىس-شارالارى, ولاردى جۇمىسپەن قامتاماسىز­دان­دىرۋ توڭىرەگىندە ماڭىزدى ءمىن­دەت­تەر العا قويىلعاندىعى ءمالىم. تۇزە­تۋ مەكەمەلەرىندە جازالارىن وتەپ شىققانداردى رەابيلي­تا­تسيا­لاۋ, الەۋمەتتەندىرۋ ءىس-شارالارى­نىڭ وتە كۇردەلى ماسەلە ەكەندىگىن كەزدەسۋدە باس پروكۋرورى قايرات ءمامي اشىپ ايتتى. “بۇگىنگى كۇننىڭ باستى تالابىنا اينالىپ وتىرعان بۇل ءىستىڭ شەشىمى – قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنىڭ كۇش-قۋاتىمەن عانا شەشىلمەيدى. كەزەك كۇتتىرمەيتىن ءىس-شارانىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋ ءۇشىن مەملەكەتتىك قۇرىلىمدار, عىلىمي ورتا مەن قوعامنىڭ يگى ىقپالى مەن قامقورلىعى وتە قاجەت”. كەلەشەكتە اتقارىلاتىن جوبالار اراسىندا جا­زاسىن وتەگەندەردى ماماندىقتارعا تارتۋ, سونداي-اق ولارعا پسيحولو­گيا­لىق كومەك بەرۋ جانە وزگە دە بىرقاتار جۇمىستار بار. سونىمەن, ەلىمىزدەگى قىلمىستىق-قۇقىقتىق سالاداعى زاڭنامانى ودان ءارى جە­تىلدىرۋ, قىلمىستىق ساياساتتى ىزگى­لەن­دىرۋدىڭ كەلەشەگى – قازاق­ستاننىڭ ودان ءارى قارىشتاپ دا­مۋىن­داعى ەڭ باستى شارت بولىپ قالا بەرمەك. باقىت بالعارينا, الماتى. ۋادەمەن ماسەلە شەشىلە مە؟ اتىراۋ وبلىسىندا جەمقورلىقپەن كۇرەس ماسەلەسى قالاي جۇزەگە اسىپ جاتىر؟ كەشە “نۇر وتان” حدپ ورتالىق اپپاراتىندا پارتيا جانىنداعى جەمقورلىقپەن كۇرەس جونىندەگى رەسپۋبليكالىق قوعامدىق كەڭەس توراعاسى و.ابدىكارىموۆتىڭ توراعالىق ەتۋىمەن كەڭەستىڭ 13-ءشى وتىرىسىندا وسى ماسەلە كەڭىنەن تالقىعا ءتۇستى. سونداي-اق كەڭەس مۇشەلىگىنە سەنات جانە ءماجىلىس دەپۋتاتتارى ق.ايتاحانوۆ پەن ن.ءابدىروۆ قابىلدانعانى بەلگىلى بولدى. سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى كۇرەس باعدارلاماسىنىڭ ورىندالۋى بويىنشا “نۇر وتان” حدپ مۇشەسى, اتىراۋ وبلىسىنىڭ اكىمى بەرگەي رىسقاليەۆ بايانداما جاساۋى كەرەك بولاتىن. الايدا اكىم ەسەپتىك كەزدەسۋ­گە قاتىساتىنىنا بايلانىستى كەلە الماعان, ونىڭ ورنىنا باياندامانى  ءبى­رىنشى ورىنباسارى بولات داۋكەنوۆ جاسادى. ول وبلىستىق اكىمدىك جۇمى­سى بارشاعا اشىق ەكەنىن ايتا كەلىپ, “100 مەكتەپ, 100 اۋرۋحانا”, “جول كار­تاسى” جانە “تازا اۋىز سۋ” باعدار­لامالارىنىڭ ورىندالۋى بارىسىن قا­داعالايتىن 99 پارتيالىق باقىلاۋ بەكەتىنىڭ جۇمىس ىستەپ تۇرعاندىعىن اتادى. بولات اسىل ۇلىنىڭ ايتۋىنشا, انىقتامادا كورسەتىلگەن مالىمەتتەر شىندىققا جاناسا بەرمەيدى. ماسە­لەن, اۋىز سۋ باعدارلاماسىنا بولىنگەن 40 ميلليارد تەڭگەدەن ىسىراپ بول­عانى تەك 0,3 پايىز عانا. ال 97 لاۋا­زىم يەسىنىڭ جانە سوعان تەڭەستىرىلگەن تۇلعالاردىڭ تەك 32-ءسى مەملەكەتتىك قىز­مەتكەر ەكەن. وبلىس اكىمىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى باسپانا بەرۋ ماسەلەسىنىڭ كوميسسيا شەشىمىمەن جۇزەگە اساتىنىن, ال جەر تەلىمدەرىن بەرۋدە جىلىنا 3-4 مىڭ ارىزدى قاناعاتتاندىرۋ بارىسىندا قاتەلىك كەتۋى مۇمكىندىگىن العا تارتتى. ەسە­سى­نە, مەملەكەتتىك قىزمەتكەرلەر جال­اقى­نىڭ ماردىمسىزدىعىنا بايلا­نىس­تى جەكە كومپانيالارعا كەتىپ جا­تىر. ولار 3-4 ەسە كوپ تولەيتىندىكتەن, بىزدەر جاس مامانداردى تاربيەلەۋگە ۇلگەرە الماۋدامىز, دەيدى ب.داۋكەنوۆ مىرزا. وڭىردە, سونىمەن قاتار مۇعا­لىمدەر مەن دارىگەرلەردىڭ جەتىس­پەۋ­شىلىگى پروبلەما رەتىندە كوتەرىلدى. قۇقىقتىق ستاتيستيكا ورگان­دارى­نىڭ دەرەگىنە قاراعاندا, اتىراۋ وبلى­سىندا بىرنەشە جىل قاتارىنان جەمقورلىقتىڭ جوعارى دەڭگەيى ساقتالىپ تۇر. وتكەن جىلى جەم­قور­لىق سيپاتتاعى 116 قىلمىس جاسالسا, ونىڭ ارعى جىلى بۇل كورسەتكىش 104 بولىپتى. وسى رەتتە اتىراۋ وبلى­سىنداعى ورىن العان جاعدايلارعا پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ دەپۋتاتى ايگۇل سولوۆەۆا نازار اۋدارتتى. مالىمەتتەرگە قاراعاندا,  وبلىستا ورىن العان قىلمىستىق جاعدايلاردان وتىن-ەنەرگەتيكا كەشەنىنە 269 ميل­ليون تەڭگە زيان كەلتىرىلسە, ءبىلىم بەرۋدە – 115, اۋىل شارۋاشىلىعىندا – 25 جانە دەنساۋلىق ساقتاۋ سا­لاسىندا 15 ميلليون تەڭگەگە جەتىپتى. ال سالىقتان جالتارۋ وقيعاسى 75-كە جەتسە, ودان كەلگەن شىعىن 19 ميل­ليارد تەڭگەنى قۇراپتى. كوممەرتسيالىق قۇرىلىمداردىڭ ءوزى ازاماتتار مەن مەملەكەتكە 7 ميلليارد تەڭگە زيان شەكتىرگەنى بەل­گىلى بولىپ وتىر. اسىرەسە, مۇناي ءون­دىرۋ سالاسىنداعى كەلتىرىلگەن شى­عىندار كولەمى 11,5 ميلليارد تەڭگەنى قۇراسا, باسقا سالالاردا دا كوپتەگەن كەمشىلىكتەردىڭ انىقتالعانى كولدە­نەڭ تارتىلدى. سىبايلاس جەمقورلىق قىلمىستار اتىراۋ قالاسى, جىلىوي جانە ماقات اۋداندارىندا جوعارى دەڭگەيدە ساقتالىپ وتىر ەكەن. مى­سالى, جىلىوي اۋدانىندا وسىنداي قىلمىس ءتۇرى 2008 جىلمەن سالىس­تىرعاندا 2,5 ەسەگە ارتىپتى. ايگۇل ساعاديبەكقىزى اتىراۋ قالاسى مەن قىزىلقوعا, يندەر جانە ماقات اۋداندارىنىڭ اكىمدەرى جەمقورلىق ارەكەتتەرىنە وراي ءالى كۇنگە جاۋاپ­كەرشىلىككە تارتىلماي كەلە جاتقانىن اتاپ كورسەتتى. وتىرىستا پارتيانىڭ جەمقور­لىققا قارسى مەديا-ورتالىعىنىڭ جۋرناليستەرى ازىرلەگەن بەينە­فيلمدەر كورسەتىلدى. وندا كومسومول كەنتىندە اۋىز سۋ قۇبىرىن تارتۋعا 137 ميلليون تەڭگە ءبولىنىپ, وبلىس اكىمىنىڭ مالىمەتىندە ول پايدالانۋعا بەرىلدى دەپ كورسەتىلگەنىمەن, ونىڭ تەك قاعاز جۇزىندە ورىندالعانى بەلگىلى بولدى. وسى كەنتتەن 80 شاقىرىم جەردە “قوشقار” ەلدى مەكەنى ورىن تەپسە, مۇنداعى تۇرعىندار بۇگىندە ەشكىمگە كەرەكسىز كۇيدە كۇن كەشۋدە ەكەن. مۇندا ءبىر كەزدەرى مۇناي وندىرىلسە, ول تاۋسىلعان سوڭ اۋىل وزىنشە قارەكەت ەتۋگە ءماجبۇر بولىپ وتىرعانداي. قان مايداندا جاۋدان تايسالماعان قارت جاۋىنگەردىڭ 4 ايدان بەرى توسەك تارتىپ جاتقان ءحالى وتىرعانداردى بەي جاي قالدىرمادى. سونداي-اق, ماحامبەت اۋدانىندا سالىنعان تۇرعىن ۇيلەر ساپاسى سىن كوتەرمەيدى ەكەن. ارنايى كوميسسيا قابىلداپ العانىمەن, قابىرعالارى جارىلىپ, ەدەندەرى ويناپ تۇر. ەندى سول 52 كوتتەدجدىڭ الۋشىلارى بولما­عاندىقتان, الىس اۋىلداردان كوشىپ كەلگەندەرگە تاپسىرۋ قولعا الىنىپتى. كەڭەس توراعاسى ءوز كەزەگىندە 800 مىڭعا جاقىنداعان استانانىڭ وزىندە 4 كوپىر عانا بار ەكەندىگىن ايتا كەلىپ, 250 مىڭ تۇرعىنى بار اتىراۋعا 7 كوپىردىڭ قاجەتى قانشا ەدى دەگەن پىكىرىن دە بىلدىرە كەتتى. توراعا ودان دا بۇل قارجىلاردى تۇرعىن ءۇي سالۋعا جۇمساۋ كەرەك پە ەدى دەگەن ويىمەن دە ءبولىستى. وسىلايشا تالقىعا تۇسكەن ماسەلە بويىنشا بىرقاتار ۇسىنىستار قابىل­دانىپ, ايتىلعان كەمشىلىكتەردى جويۋعا قاتىستى وبلىس باسشى­لىعىنىڭ ۋادەسى الىندى. بۇدان كەيىن پارتيالىق باقىلاۋ كوميتەتى حاتشىلىعىنىڭ ينسپەكتورى باتىر­حان ءاشيتوۆ كەڭەس قاۋلىلارىنىڭ ورىندالۋى بويىنشا ەسەپ بەردى. ارتىنان پارتيانىڭ جەمقورلىققا قارسى ەڭ ۇزدىك پلاكات بويىنشا اشىق كونكۋرسى جەڭىم­پازدارىن ماراپاتتاۋ ءراسىمى بولدى. اسقار تۇراپباي ۇلى