الەم چەمپيوناتىندا ويناعان قازاق
1998 جىلى يران قۇراماسى فرانتسيا جەرىندە وتكەن الەم چەمپيوناتىنا قاتىستى. سول شاقتا قازاقستاندىق باسپاسوزدە يران قۇراماسىنىڭ ويىنشىسى حوداداد ءازيزي دەگەن اياقدوپشىنىڭ ۇلتى قازاق دەگەن اقپارات شىقتى. شىن ەسىمى قۇدايبەرگەن ءازيزوۆ ەكەندىگى دە جاسىرىن قالمادى. كەيىننەن بۇل اقپارات راستالماي, فۋتبولشىنىڭ تەك شەشەسى قازاق دەلىندى. شاماسى جالعان اقپارات بولسا كەرەك, ايتەۋىر حودادادتىڭ قازاق ۇلتىنا ەش قاتىسى بولماي شىقتى. الايدا, يراننىڭ فۋتبول ليگالارىندا ونەر كورسەتەتىن قازاق فۋتبولشىلارى جوق ەمەس ەكەن. سوندىقتان دا بولار, يران قۇراماسى الەمدىك ارەناعا شىققاندا قازاقستاندىق جانكۇيەر قىزىلباستار قۇراماسى ءۇشىن تاقىم قىساتىنى راس.
ال يراننىڭ ءوزى ازيا قۇرلىعىندا قازاقستانمەن شامالاس دەڭگەيدە ەدى. تەك كەيىننەن 1997-2005 جىلدار ارالىعىندا قاتتى كۇشەيىپ كەتتى. پارسى شىعاناعىندا ءبىر توپ تالانتتى ويىنشى پايدا بولدى. الي داەي, كاريم باگەري, مەحدي مەحداۆاكيا, حوداداد ءازيزي سەكىلدى فۋتبولشىلار بۋندەسليگانىڭ مىقتى ۇجىمدارىندا دوپ تەپتى. ولاردىڭ ىشىندە الي داەي ءتىپتى «باۆاريا» ساپىندا ويناپ چەمپيوندار ليگاسىنىڭ فينالىنا دا شىقتى.
ەۋروپالىق ەكپىن
2011 جىلى يران فۋتبول قاۋىمداستىعى وتكەن ساتسىزدىكتەردى ارتقا تاستاپ, ەۋروپادان مامان شاقىردى. كەزىندە سەر الەكستىڭ كومەكشىسى بولىپ, كەيىننەن «رەال» ءمادريدتى باپتاعان كارلۋش كەيروش يراندىق فۋتبولشىلاردى جاتتىقتىرۋعا كەلىسە كەتتى. باستى ماقسات يران قۇراماسىن 2014 جىلعى الەم چەمپيوناتىنا شىعارۋ ەدى. ەۋروپالىق مامان كەلە سالىسىمەن, كارى قۇرلىقتا جۇرگەن ۇلتى پارسى فۋتبولشىلاردى قۇراماعا تارتتى. اعىلشىن پرەمەر-ليگاسىندا ويناعان اشكان دەجاگا كەيروشتىڭ ۇسىنىسىنا كەلىستى. وسىدان كەيىن دەجاگانىڭ ارتىنان قاقپاشى دانيەل ديۆاري دە ۇلتتىق قۇراما قاقپاسىن قورعايتىنىن ايتتى. شۆەتسيادا تۋىپ-وسكەن ءۋمىت نازاري مەن سامان قۇدىس تا تاريحي وتانىنا كومەككە كەلدى. ال پورتۋگال مامانى تاپقان باستى جاۋھار – نيدەرلاندى چەمپيوناتىندا ويناپ جۇرگەن رەزا گۋچاننەدجاد ەدى. گوللانديانىڭ جاستار قۇراماسىندا دا ويناعان رەزا سول ەلدىڭ باستى كومانداسىنا الىنسام دەگەن ۇمىتپەن جۇرگەن. الايدا, كارلۋش گۋچاننەدجادتى كوندىرىپ, اتالارىنىڭ كىندىك قانى تامعان يرانعا الىپ كەلدى. شابۋىلشى كەلە سالىپ قاتار مەن وڭتۇستىك كورەيانىڭ قاقپاسىنا جەڭىستى گولداردى سالىپ, يراندى برازيلياداعى دوپ دوداسىنا الىپ شىقتى.
ءوز وتانىنا قارسى شىقپاق
يران قۇراما كومانداسى رەسەيدەگى الەم چەمپيوناتىنا تىڭعىلىقتى دايىندىق جۇرگىزدى. جولداستىق كەزدەسۋلەردىڭ ءبىرشاماسىندا جەڭىسكە جەتىپ, قازىر ناعىز بابىندا ەكەنىن بايقاتتى. الايدا, پارسى شىعاناعىنىڭ باستى كومانداسىنا جەرەبە جولداس بولمادى. پورتۋگاليا مەن يسپانيا سەكىلدى ازۋلىلارمەن ايقاسۋ وڭاي بولمايىن دەپ تۇر. ماروككونىڭ ءوزى ءبىر توبە. بىراق ۇرىستا تۇرىس جوق قوي. يران قۇراماسىنىڭ باس باپكەرى كارلۋش كەيروش باسپاسوزگە سۇحبات بەرىپ, قالايدا پورتۋگاليادان ۇپاي الامىز دەدى. يران حالقى بۇل سوزدەردەن كەيىن كوڭىلدەرى ءجىبىپ, كەيروشتىڭ يران ءۇشىن ايانبايتىنىنا كوزى جەتتى. «مەن كاسىپقوي باپكەرمىن. الەمدىك ارەنادا يراننىڭ نامىسىن قورعاپ وتىرمىن. جارىستىڭ كەزىندە ءوزىمنىڭ وتانىم ەكەن دەپ پورتۋگاليانى اياپ وتىراتىن جايىم جوق. يران مەنىڭ ەكىنشى ءۇيىم», دەپ اعىنان جارىلدى.
15 ماۋسىم كۇنى يران قۇراماسى مۇسىلمان باۋىرلارى ماروككو فۋتبولشىلارىمەن كەزدەسەدى. ودان كەيىن 20 ماۋسىم كۇنى مۇسىلمانداردىڭ ورداسى – قازان قالاسىندا يسپانياعا قارسى وينايدى. ال سوڭعى شەشۋشى ويىن 25 ماۋسىم كۇنى پورتۋگالياعا قارسى وتەدى.
ەرمۇحامەد ماۋلەن,
«ەگەمەن قازاقستان»
